Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
аба́км., архит. аба́к, аба́каж.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
abacus
[ˈæbəkəs]
n.
1) лічы́льныя ко́сткі, лічы́льнікі pl. only.
2) Archit.аба́каf. (ве́рхняя ча́стка калёны)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
АБА́К, абака
[ад грэч. abax (abakos) дошка],
1) дошка для арыфм. вылічэнняў, якой карысталіся ў Стараж. Грэцыі і Рыме, пазней у Зах. Еўропе (да 18 ст.). Першапачаткова гладкая дошка, пасыпаная пяском і падзеленая на палосы, у якіх размяшчаліся лічыльныя маркі (каменьчыкі, косці, манеты). У краінах Д. Усходу карысталіся кіт. абакам — суанпанам,
у Расіі — лічыльнікамі.
2) У намаграфіі абакі — спец. лічыльныя намаграмы.
3) У архітэктуры — плоская, квадратная ў плане пліта, на якую апіраецца антаблемент; верхняя частка капітэлі. Як элемент класічнага арх.ордэра з’явіўся ў Стараж. Грэцыі. У розных тыпах ордэра набываў своеасаблівую маст. апрацоўку: прафіляванне і арнаментыку ў выглядзе іонікаў у іанічным, ляпныя разеткі ў карынфскім і кампазітным ордэрах. Пашыраны пераважна ў манум. мураваных і драўляных палацавых і грамадскіх збудаваннях класіцызму.