раздражні́ць, -ражню́, -ра́жніш, -ра́жніць; -ра́жнены; зак.
1. што. Выклікаць раздражненне, дзейнічаючы якім-н. раздражняльнікам.
Р. дзясны.
2. каго-што. Давесці да стану нервовага ўзбуджэння; раззлаваць.
Р. суседа.
Р. пчол.
3. Выклікаць, распаліць (якое-н. жаданне; разм.).
Р. апетыт.
|| незак. раздражня́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е.
|| наз. раздражне́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
спіс, -а, мн. спі́сы, -аў, м.
1. Пісьмовы пералік каго-, чаго-н.
С. студэнтаў.
2. Рукапісная копія; перапісаны тэкст чаго-н.
Старажытныя спісы летапісу.
3. Дакумент, у якім пералічаны якія-н. звесткі.
○
Паслужны спіс — дакумент са звесткамі аб праходжанні службы.
|| прым. спі́сачны, -ая, -ае (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
АДРА́СТ,
у грэч. міфалогіі цар Аргаса. Узначальваў няўдалы паход на Фівы і выратаваўся дзякуючы хуткасці свайго боскага каня. Удзельнічаў у пераможным паходзе эпігонаў на Фівы, у якім страціў сына Эгіялея і памёр ад гора. Паводле другога міфа, Адраст кінуўся ў агонь разам з сынам Гіпаноем.
т. 1, с. 136
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
БАРЫТАБЕТО́Н,
цяжкі бетон, запаўняльнік у якім барыт ці барытавая руда або іх сумесь з метал. стружкай, чыгунным шротам і інш. Аб’ёмная маса барытабетону 3300—3600 кг/м³, маркі 100, 150 і 200. Выкарыстоўваецца ў канструкцыях ядз. рэактараў для аховы абслуговага персаналу ад радыеактыўнага апрамянення.
т. 2, с. 335
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
БЕРТЫЛЬЁН, Бертыён (Bertillon) Альфонс (22.4.1853, Парыж — 13.2.1914), французскі крыміналіст. Распрацаваў сістэму прыёмаў раскрыцця злачынства — судовую ідэнтыфікацыю, якая да пач. 20 ст. наз. бертыльянаж; потым выцеснена дактыласкапіяй. Удзельнічаў у суд. працэсе па справе Дрэйфуса ў якасці эксперта і даў памылковае заключэнне, па якім той быў асуджаны.
т. 3, с. 123
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ВОЛЬТ,
адзінка электрычнага напружання, эл. патэнцыялу, рознасці эл. патэнцыялаў і электрарухальнай сілы (эрс) у СІ. Абазначаецца В. 1 В роўны эл. напружанню на ўчастку эл. ланцуга з пастаянным такам сілай 1 А, у якім затрачваецца магутнасць 1 Вт (гл. Ампер, Ват). Названы ў гонар А.Вольты.
т. 4, с. 269
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ГЕ́ЙТСХЕД (Gateshead),
горад у Вялікабрытаніі, на ПнУ Англіі, у канурбацыі Тайнсайд. Каля 100 тыс. ж. (1994). Порт на р. Тайн, разам з Ньюкаслам, з якім злучаны мастамі, утварае буйны трансп. вузел. Прам-сць: машынабудаванне, гумавая, харч., швейная, паліграфічная. Прамысл. парк Тым-Валі. Музей, маст. галерэя.
т. 5, с. 135
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КАНСУЛЬТА́ЦЫЯ (ад лац. consultatio нарада),
1) абмеркаванне якога-н. пытання спецыялістамі.
2) Парада спецыяліста па якім-н. пытанні.
3) Установа, якая аказвае дапамогу насельніцтву парадамі спецыялістаў па якіх-н. пытаннях (напр. мед., юрыд. К.).
4) Дадатковыя заняткі выкладчыка з навучэнцамі для лепшага засваення прадмета.
т. 7, с. 600
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Лу́зка (памянш.) ’лаза’ (нараўл., Мат. Гом.). З ло̂жа, у якім ‑о̂‑ перайшло ў ‑у‑. Да лаза́ (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Крэмса́ла ’жалеза, якім высякаюць агонь з крэменю’ (Мат. АС, Мат. Гом.). Кантамінацыя крэсала (гл.) і крэмень (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)