празаічны твор павучальнага характару. Узнік у стараж. л-ры пад уплывам візант. і балг.царк. прамоўніцкай прозы. Існаваў у форме дыдактычнага «слова», пропаведзі, прамовы. Ствараліся царк. і свецкімі аўтарамі. У Кіеўскай Русі вядома з сярэдзіны 11 ст.Найб. папулярнымі на бел. землях былі «словы» Іаана Златавуста (зб-кі «Златавуст», «Златаструй»), у якія пазней былі ўключаны «Словы» Кірылы Тураўскага, што далі матэрыял для стараж.-рус. зб-каў «Ізмарагд» і «Златыя чэпі», якія распаўсюджваліся (перапісваліся і друкаваліся) на Беларусі ў 12—18 ст.
Вылучаюць урачыста-ўзнёслыя і дыдактычныя П. Урачыста-ўзнёслыя П. апавядалі пра магутнасць рус. дзяржавы, яе князёў і г.д. («Слово о законе и благодати» мітрапаліта Іларыёна, «Словы» Кірылы Тураўскага). Дыдактычныя П. — «настаўленні ў веры», у якіх у даступнай форме, без рытарычных акрас апавядалася пра хрысціянскія ісціны або абрады (творы Лукі Жыдзяты, Феадосія Пячэрскага). Лепшыя ўзоры П. выходзілі за межы рэліг.-царк. дыдактыкі, у іх ставіліся пытанні грамадскага значэння, асветніцтва, гуманізму (творы Грыгорыя Цамблака, Сімяона Полацкага, Георгія Каніскага). Асобна вылучаліся П.-звароты да сваіх дзяцей з мэтай перадачы ім жыццёвай і дзярж. мудрасці («Павучанне Уладзіміра Манамаха»). П. аб павазе да кніг змешчаны ў Ізборніках Святаслава 1073 і 1076.
мы по́мнім пра вас, сябры́ — мы по́мним о вас, друзья́;
2. (Вы) (вежливая форма обращения) Вы;
мы чака́ем Вас — мы ждём Вас;
◊ (быць) на вы — (быть) на вы;
ве́даем мы вас — зна́ем мы вас
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сапредлог срод., вин.итвор. (употребляется вместо «з» перед словами, начинающимися с двух или более согласных, если первая из них с, з, ж, м, ш) с, со;
прыбра́ць пасу́ду са стала́ — убра́ть посу́ду со стола́;
з’еў са жме́ню я́гад — съел с горсть я́год;
по́йдзем са мной — пойдём со мной;
см. з
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
abstraction
[æbˈstrækʃən]
n.
1) абстра́кцыя f.; абстра́ктнае паня́цьце n.
Redness, courage, hope, sorrow and length are abstractions — чы́рвань, адва́га, надзе́я, боль і даўжыня́ — абстра́ктныя паня́цьці
2) абстрагава́ньне n.
3) адня́цьце, аддзяле́ньне n.
the abstraction of iron from ore — аддзяле́ньне жале́за ад руды́
4) заду́манасьць f., расьцяру́шанасьць f.
in a fit of abstraction, he misplaced his glasses — Праз расьцяру́шанасьць, ён не́дзе пакі́нуў свае́ акуля́ры
5) твор абстра́ктнага маста́цтва
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
stock1[stɒk]n.
1. запа́с (тавару), асартыме́нт, рэпертуа́р;
have in stock мець на скла́дзе;
lay in a stock рабі́ць запа́с;
be out of stock быць распрада́дзеным
2.pl.stocksа́кцыі, фо́нды, капіта́л;
fixed capital stocks гало́ўны капіта́л
3. скаці́на, пагало́ўе жывёлы
4. мо́цны мясны́ булён
5. род, паро́да;
a man of farming stock селяні́н па пахо́джанні
6. ствол (дрэва), ру́чка (чаго-н.)
♦
take stock of smth. крыты́чна ацэ́ньваць што-н.;
be on the stocks быць у рабо́це (пра літаратурны твор, мадэль і да т.п.)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
хро́ніка
(гр. chronoka = летапіс, ад chronos = час)
1) запіс гістарычных падзей у храналагічнай паслядоўнасці; летапіс;
2) літаратурны твор, у якім паслядоўна выкладаецца гісторыя грамадскіх, палітычных і іншых падзей;
3) кароткае паведамленне аб бягучых падзеях у газеце, па радыё, а таксама дакументальны фільм аб падзеях бягучага жыцця.
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
work
[wɜ:rk]1.
n.
1) пра́ца f.
2) заня́так -ку m.
3) твор -у m.
a work of art — маста́цкі твор
4) рабо́та f.
2.
v.i.
1) працава́ць
2) зарабля́ць
work for a living — зарабля́ць на пражыцьцё
3) дзе́яць, працава́ць
This pump is not working — Гэ́тая по́мпа не працу́е
4) намага́цца, напру́жвацца
The ship worked to windward — Вадапла́ў зь ця́жкасьцю ру́хаўся супро́ць ве́тру
3.
v.t.
1) абрабля́ць, апрацо́ўваць
He worked his farm with success — Ён уда́ла абрабля́ў сваю́ гаспада́рку
2) дамага́цца, змуша́ць працава́ць
He works his men long hours — Ён змуша́е сваі́х рабо́тнікаў працава́ць даўгі́я гадзі́ны
3) перарабля́ць
He worked a silver dollar into a bracelet — Са срэ́бнага даля́ра ён зрабі́ў бранзале́т
•
- at work
- good works
- out of work
- unit of work
- work dough
- work in
- work off
- work upon
- work one’s way through college
- work out
- work up
- works
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
запі́ска, ‑і, ДМ ‑сцы; Рмн. ‑сак; ж.
1. Лісток паперы, на якім што‑н. напісана; кароткае пісьмо. Пакуль Міхась гаварыў, у прэзідыум сходу адна за адною перадаваліся запіскі.Паслядовіч.Ільіч зноў сеў, узяў паперу, нешта хутка напісаў, паклаў запіскі перш у адзін канверт, а потым у другі, заклеіў.Гурскі.
2. Кароткі пераказ у пісьмовай форме якой‑н. справы; афіцыйнае паведамленне аб чым‑н. Тлумачальная запіска. Дакладная запіска.
3.толькімн. (запі́скі, ‑сак). Занесеныя на паперу чые‑н. назіранні, нататкі, успаміны. Алік разгарнуў сшытак і прачытаў першыя радкі: «Я спяшаюся расказаць у сваіх запісках усё, што ведаю пра гэтага чалавека».Шашкоў.// Літаратурны твор у форме запісаў, дзённіка, успамінаў.
4.толькімн. (запі́скі, ‑сак). Як частка назвы некаторых навуковых выданняў — зборнікаў артыкулаў. Вучоныя запіскі Інстытута славяназнаўства.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
по́мнік, ‑а, м.
1. Архітэктурнае або скульптурнае збудаванне ў знак ушанавання памяці якой‑н. асобы або падзеі. Пасярод плошчы узвышаўся помнік У.І. Леніну.Хадкевіч.
2. Збудаванне на магіле з граніту, мармуру і пад. ў памяць памёршага. Тут жа, побач, над брацкай магілай стаіць помнік.Бялевіч.[Хлопцы] зрабілі невялікую труну і на магіле паставілі помнік.Навуменка.
3. Прадмет матэрыяльнай культуры мінулага. Недалёка ад плошчы ўбачыў драўляную царкву, цікавы помнік народнага ўмельства.В. Вольскі.
4.Твор старажытнай пісьменнасці. Літаратурныя помнікі гэтага часу [канца 17 і 18 стст.] нешматлікія.Івашын.Калі новая рэдакцыя — гэта этап у літаратурнай гісторыі тэксту пэўнага твора, то новы помнік — гэта пэўны этап у гісторыі цэлага жанру.Чамярыцкі.
5.перан. Тое, што напамінае аб чыіх-небудзь справах. [Алеся:] — Вырастуць дрэвы і будуць помнікам тым, хто загінуў у імя гэтай перамогі...Шамякін.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)