◎ Пэ́ ртацца ’рабіць няякасна, з агрэхамі, без ведання справы ’ (Скарбы ). Няясна; параўнанне з пэркало ’капун, капуха’ (карэліц. , Жыв. сл. ), польск. pertać , варыянт pyrtač ’піхаць, тыркаць’, дазваляе звязаць усе названыя формы з другій , параўн. растаны́ ‑рыць і пырта ’нос’ (гл.) (рус. распырить ноздри ); у такім выпадку беларускія словы з пэр - — вынік польскага уплыву, параўн. perzyć się ’натапырвацца’. У аснове, магчыма, імітатыў тыпу тыр‑пыр (пра няўклюднае i̯ няўмелае дзеянне), што звязаны чаргаваннем з пароць і рус. портить (*рыШі ), параўн. партач , партачыць (гл.). Меркаванне Банькоўскага (2, 531) пра паходжанне польскіх формаў з pyr (s )tać (*parstać ) ’штурхаць пальцам’ ад ст.-польск. parst ’палец’ здаецца менш верагодным. Гл. таксама поркацца .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
разве́ сці ¹, -вяду́ , -вядзе́ ш, -вядзе́ ; -вядзём, -ведзяце́ , -вяду́ ць; -вёў, -вяла́ ; -ло́ ; -вядзі́ ; -ве́ дзены; зак.
1. каго (што ). Ведучы, даставіць (многіх) у розныя месцы.
Р. вартавых.
2. перан. -н. , аддаліць аднаго ад другога.
Лёс навекі нас развёў.
3. каго (што ). Скасаваць чый-н. шлюб.
4. Адвесці часткі чаго-н. у розныя бакі; рассунуць, расставіць што-н. злучанае.
Р. мост.
◊
Развесці рукамі (разм. ) — павесці рукамі ў розныя бакі ў знак здзіўлення, бяссілля ў вырашэнні якой-н. справы .
|| незак. разво́ дзіць , -джу, -дзіш, -дзіць.
|| наз. развядзе́ нне , -я, н. знач. ), разво́ д , -у, М м. знач. ) і разво́ дка , -і, Д М ж. знач. ; спец. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
абярну́ ць , абярну́ , абе́ рнеш, абе́ рне; абярні́ ; абе́ рнуты; зак. , што.
1. Паваліць на бок, перакуліць; разліць што-н. , перакуліўшы пасудзіну.
А. воз са снапамі.
А. збан з малаком.
2. Павярнуць назад, убок.
А. твар да суседа.
3. Накіраваць, пусціць у абарот.
А. капітал.
4. Ператварыць, змяніць, перавесці адну якасць у другую.
А. здарэнне ў жарт.
5. кім-чым або ў каго-што . У казках і павер’ях: ператварыць у каго-, што-н. пры дапамозе чараў.
А. у воўка.
А. у камень.
6. Схіліць да чаго-н.
А. у сваю веру.
7. Прыдаць іншы кірунак, змяніць (пра ход якой-н. справы , пра абставіны).
А. справу на сваю карысць.
|| незак. абаро́ чваць , -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
хрысці́ ць , хрышчу́ , хры́ сціш, хры́ сціць; хрысці́ ; хры́ шчаны; незак. , каго-што.
1. Спраўляць над кім-н. царкоўны абрад хрышчэння.
Х. дзяцей.
2. Быць хросным бацькам або хроснай маці.
3. Рабіць знак крыжа (у 3 знач. ) на кім-, чым-н.
4. Даваць мянушку (разм. ).
5. Біць, хвастаць (разм. ).
Х. дубцом па спіне.
◊
Не дзяцей хрысціць каму з кім (разм. ) — не мець інтарэсу да каго-н. , не жадаць мець справы з кім-н.
|| зак. ахрысці́ ць , ахрышчу́ , ахры́ сціш, ахры́ сціць; ахрысці́ ; ахры́ шчаны (да 1, 2, 4 і 5 знач. ), пахрысці́ ць , пахрышчу́ , пахры́ сціш, пахры́ сціць; пахрысці́ ; пахры́ шчаны (да 1 і 2 знач. ) і перахрысці́ ць , -хрышчу́ , -хры́ сціш, -хры́ сціць; -хрысці́ ; -хры́ шчаны (да 3 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ло́ вко нареч.
1. спры́ тна, ло́ ўка;
ло́ вко устра́ ивать свои́ дела́ ло́ ўка (спры́ тна) ула́ джваць свае́ спра́ вы ;
ло́ вко сши́ тое пла́ тье спры́ тна пашы́ тае адзе́ нне;
2. (удобно) ёмка, зру́ чна;
чу́ вствовать себя́ не совсе́ м ло́ вко адчува́ ць сябе́ не зусі́ м зру́ чна (ёмка);
◊
ло́ вко ска́ зано до́ бра ска́ зана;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спра́ ва II ж.
1. (дело, работа) обл. спра́ ва, -вы ж.
2. (снаряжение) обл. начы́ нне, -ння ср.
3. (управа) уст. , прост. а́ ва, -вы ж. а́ да, -ды ж.
нет спра́ вы с ним не́ льга яму́ даць ра́ ды, нія́ к не спра́ віцца з ім.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
dobro
н.
1. дабро;
2. дабро; маёмасць; пажыткі;
dobro społeczne — грамадская маёмасць;
3. карысць; выгада;
dla ~a ojczyzny — дзеля карысці айчыны;
dla ~a sprawy — на карысць справы
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
umorzenie
н.
1. пагашэнне; ануляванне; скасаванне;
umorzenie kredytu — ануляванне крэдыту;
umorzenie należności — пагашэнне запазычанасці;
umorzenie środków trwałych — ліквідацыя асноўных фондаў;
umorzenie długów — пагашэнне даўгоў;
2. спыненне (справы
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
зямны́
1. Erd-;
зямны́ шар зямна́ я ку́ ля É rdkugel f É rdball m
зямна́ я вось É rdachse f
зямна́ я кара́ геагр. É rdrinde f
зямно́ е прыцягне́ нне фіз. É rdanziehung f
2. перан. í rdisch;
зямны́ я бага́ цці í rdische Güter;
зямны́ я спра́ вы Í rdische (sub
зямн пакло́ н é ine Verbé ugung bis zur É rde
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
сардэ́ чны
1. Herz-; фарм. é rzwirksam;
сардэ́ чная хваро́ ба é rzkrankheit f
сардэ́ чная дзе́ йнасць фізіял. é rztätigkeit f
2. (цёплы, шчыры ) hé rzlich, warm, wá rmherzig; í nnig;
сардэ́ чны ся́ бар é rzensfreund m ú derherz n ласк.
сардэ́ чныя спра́ вы é rzensangelegenheiten pl í ebessachen pl é rzenssachen pl
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)