Калані́ца 1 ’калёсная мазь’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Калані́ца 1 ’калёсная мазь’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
КРЫШТА́ЛІ (ад
цвёрдыя целы, якія маюць натуральную форму правільнага мнагагранніка, часцінкі якога (атамы, іоны, малекулы) размешчаны паводле закону прасторавых рашотак (
К. ўтвараюцца адвольна ці на «зародках» з вадкіх (растворы і расплавы), газападобных (шляхам узгонкі) і цвёрдых (у час перакрышталізацыі) рэчываў пры пэўных т-рах, ціску і
Крышт. рэчывы пашыраны ў прыродзе. Зямная кара на 95% складаецца з К. Крышталічныя ўсе металы і сплавы, большасць
Літ.:
Попов Г.М., Шафрановский И.И. Кристаллография. 5 изд.
Шаскольская М.П. Кристаллография. 2 изд.
А.С.Махнач.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НАЦЫЯНА́ЛЬНАЯ САМАСВЯДОМАСЦЬ,
сукупнасць уяўленняў, пачуццяў і ведаў чалавека аб сваёй прыналежнасці да пэўнай нацыі. Першасныя элементы Н.с. складваліся яшчэ ў першабытным грамадстве. Фарміраванне Н.с. завяршаецца ў працэсе пераўтварэння народнасці ў нацыю на аснове ўсведамлення людзьмі свайго агульнага паходжання і непарыўнай сувязі з роднай зямлёй, адчування самабытнасці сваёй культуры, мовы, нацыянальнага характару, менталітэту, пачуцця агульнанац. салідарнасці. У структуры Н.с. арганічна ўзаемазвязаны рацыянальныя,
Н.с. жыхароў Беларусі ў старажытнасці была звязана з агульнасцю паходжання ад аднаго рэальнага або міфічнага продка, з адзінствам тэрыторыі пражывання, ладу жыцця,
Літ.:
Беларусіка = Albaruthenica.
Дубянецкі С.Ф., Дубянецкі Э.С. Цяжкі шлях да адраджэння. Брэст, 1997.
Э.С.Дубянецкі.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ма́йстар
1. (на заводзе) Wérkmeister
2. (кваліфікаваны работнік) скрыпі́чны ма́йстар Géigenbauer
гадзі́ннікавы ма́йстар Úhrmacher
ма́йстар-залата́р [-зло́тнік] Góldschmied
3. (хто дасягнуў вялікага майстэрства ў сваёй
ма́йстар жы́вапісу Méister der Maleréi [des Pínsels], ein gróßer Máler;
ён ма́йстар сваёй спра́вы er ist ein Méister séines Fachs [in séinem Fach]; er verstéht [kann] séine Sáche aus dem Efféff (
4.
ма́йстар спо́рту Méister des Sports;
заслу́жаны ма́йстар спо́рту Verdíenter Méister des Sports;
ганаро́вы ма́йстар спо́рту Éhrenhafter Méister des Sports;
ён ма́йстар на ўсе́ ру́кі
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
verstéhen
1.
1) разуме́ць, ця́міць, ке́міць;
2) уме́ць (што
von éiner Sáche nichts ~ не ця́міць нічо́га ў
er verstéht es, gut zu málen ён уме́е до́бра малява́ць;
verstéht er viel von Musík? ён ду́жа разбіра́ецца ў му́зыцы?
2. ~, sich
1) разуме́ць адзі́н аднаго́, знахо́дзіць агу́льную мо́ву, паразуме́цца
2):
es verstéht sich von selbst само́ сабо́й зразуме́ла
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
адступі́ць, ‑ступлю, ‑ступіш, ‑ступіць;
1. Ступіўшы назад, убок, аддаліцца, адысці ад каго‑, чаго‑н.
2. Адысці назад пад націскам праціўніка, пакінуўшы свае ранейшыя пазіцыі.
3.
4.
5.
6. Пішучы, друкуючы, пакінуць месца ад краю ліста.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
аказа́цца, акажуся, акажашся, акажацца;
1. Трапіць куды‑н., апынуцца дзе‑н.
2. Стаць, з’явіцца на
3. Знайсціся, быць у наяўнасці.
4. Падаць голас, вестку; азвацца, загаварыць.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пра́ктыка, ‑і,
1.
2. Жыццё, рэчаіснасць як галіна прымянення і праверкі якіх‑н. вывадаў, палажэнняў.
3. Скарыстанне якіх‑н. ведаў, навыкаў на
4. Скарыстанне і замацаванне тэарэтычных ведаў (студэнтаў, вучняў і інш.) на вытворчасці.
5. Набыты вопыт, сукупнасць прыёмаў і навыкаў у якой‑н. галіне дзейнасці.
6.
[Ад грэч. praktikos — дзейны.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пасу́нуцца, ‑нуся, ‑нешся, ‑нецца;
1. Перамясціцца, перасунуцца крыху.
2. Пачаць сунуцца.
3.
4. Падацца наперад, сунуцца на каго‑, што‑н. з варожым намерам.
5. Памкнуцца.
6. Павольна пайсці, паплесціся.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
спа́дчына, ‑ы,
1. Маёмасць, гаспадарка, якая пасля смерці ўладальніка пераходзіць у чыю‑н. уласнасць.
2. З’явы культурнага жыцця, быту, якія ўспрыняты ад папярэдніх дзеячаў, ад мінулых часоў.
3.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)