папо́ўніцы, прысл.
Разм. На поўны рот, прагна (есці). Смачна апёкшы рот і ўсё нутро пахучай, моцнай вадкасцю, Іван пачаў жаваць папоўніцы. Брыль. Яўхім і Даніла слухалі гаворку і ўміналі папоўніцы свежы пшанічны хлеб. Пальчэўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прапаласка́ць, ‑лашчу, ‑лошчаш, ‑лошча; зак., што.
1. Памыць, палошчучы ў вадзе; выпаласкаць. Прапаласкаць бялізну.
2. Прамыць, прадэзінфіцыраваць паласканнем (рот, горла). Віцьку далі прапаласкаць рот нейкай вадой. Паўлаў.
3. і без дап. Паласкаць некаторы час.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вы́скал, ‑у, м.
Прыадкрыты рот з вышчаранымі зубамі; аскал. Воўчы выскал зубоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
разя́віўшы,
Дзеепрысл. зак. ад разявіць.
•••
Разявіўшы рот — з вялікай цікавасцю, увагай (слухаць).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
рво́та, ‑ы, ДМ ‑рвоце, ж.
Мімавольнае вывяржэнне змесціва страўніка праз рот.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Разя́віць ’раскрыць (рот)’ (ТСБМ), раззя́віць, роззя́віць, разьзя́віць ’раздуць, раскрыць (рот)’ (смарг., лях., віл., беласт., маст., шчуч., Сл. ПЗБ; Гарэц., Нас., Мал., Мядзв., Др.-Падб., Мат. Гом.), ’крычаць’, перан. ’адчыніць’ (Сл. ПЗБ), розя́віць, роззя́віць, розе́віць ’шырока адкрыць (рот)’ (ТС), разя́віцца, разя́віца ’раскрыць рот’, ’крычаць’, ’раскрычацца’ (шальч., трак., шчуч., даўг., Сл. ПЗБ), разяўля́цца ’зяваць’ (Яруш.). Ад раз- і зява́ць (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ДЫХА́ННЕ ШТУ́ЧНАЕ,
прыёмы штучнай вентыляцыі паветра ў лёгкіх. Неабходнасць Д.ш. ўзнікае пры адсутнасці дыхання або яго парушэннях, якія пагражаюць жыццю хворага. Д.ш. — неабходная мера першай дапамогі тапельцам, пры ўдушэнні, паражэнні эл. токам, цеплавым і сонечным ударах, некат. атручэннях. У выпадку клінічнай смерці або пры адсутнасці самаст. дыхання і сэрцабіцця Д.ш. праводзяць адначасова з масажам сэрца. Д.ш. робіцца спосабам з рота ў рот або з рота ў нос. Перад пачаткам Д.ш. рот і нос пацярпелага ачышчаюцца ад сліны, слізі, ірвотных мас, зямлі, цела вызваляюць ад усяго, што перашкаджае рухам. Аснова метаду Д.ш. — рытмічнае ўдзіманне паветра ў дыхальныя шляхі пацярпелага. Для Д.ш. выкарыстоўваюць таксама спец. апараты. Д.ш. робяць да аднаўлення самаст. дыхання; пры паяўленні прыкмет смерці (трупныя плямы, скарчанеласць) спыняюць.
т. 6, с. 304
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
заткну́ть сов. заткну́ць, мног. пазатыка́ць;
◊
заткну́ть за по́яс (кого-л.) заткну́ць за по́яс (каго-небудзь);
заткну́ть рот (кому) заткну́ць рот (каму);
заткну́ть дыру́ заткну́ць дзі́рку;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ашчэ́рыцца сов.
1. оска́литься, още́риться;
2. (улыбаясь, широко раскрыть рот) оскла́биться
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ашчэ́рыць сов.
1. оска́лить, още́рить;
2. (улыбаясь, широко раскрыть рот) оскла́бить
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)