Пара́дак ’правільная, наладжаная сістэма размяшчэння чаго-небудзь; належны стан чаго-небудзь; устаноўлены лад, план, сістэма кіравання’; пара́дкавы, пара́дкаваць, пара́дком. Да рад (гл.). Аналагічна ў іншых слав. мовах: рус. поря́док, польск. porządek, чэш. pořádek, серб.-харв. по̏редак і г. д.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

сам-трэ́ці

лічэбнік, парадкавы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. сам-трэ́ці сам-трэ́цяя сам-трэ́цяе сам-трэ́ція
Р. сам-трэ́цяга сам-трэ́цяй сам-трэ́цяга сам-трэ́ціх
Д. сам-трэ́цяму сам-трэ́цяй сам-трэ́цяму сам-трэ́цім
В. сам-трэ́цяга (адуш.)
сам-трэ́ці (неадуш.)		 сам-трэ́цюю сам-трэ́цяе сам-трэ́ціх (адуш.)
сам-трэ́ція (неадуш.)
Т. сам-трэ́цім сам-трэ́цяй сам-трэ́цім сам-трэ́цімі
М. сам-трэ́цім сам-трэ́цяй сам-трэ́цім сам-трэ́ціх

Крыніцы: krapivabr2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

сам-шо́сты

лічэбнік, парадкавы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. сам-шо́сты сам-шо́стая сам-шо́стае сам-шо́стыя
Р. сам-шо́стага сам-шо́стай сам-шо́стага сам-шо́стых
Д. сам-шо́стаму сам-шо́стай сам-шо́стаму сам-шо́стым
В. сам-шо́стага (адуш.)
сам-шо́сты (неадуш.)		 сам-шо́стую сам-шо́стае сам-шо́стых (адуш.)
сам-шо́стыя (неадуш.)
Т. сам-шо́стым сам-шо́стай сам-шо́стым сам-шо́стымі
М. сам-шо́стым сам-шо́стай сам-шо́стым сам-шо́стых

Крыніцы: krapivabr2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

сам-во́сьмы

лічэбнік, парадкавы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. сам-во́сьмы сам-во́сьмая сам-во́сьмае сам-во́сьмыя
Р. сам-во́сьмага сам-во́сьмай
сам-во́сьмае		 сам-во́сьмага сам-во́сьмых
Д. сам-во́сьмаму сам-во́сьмай сам-во́сьмаму сам-во́сьмым
В. сам-во́сьмага (адуш.)
сам-во́сьмы (неадуш.)		 сам-во́сьмую сам-во́сьмае сам-во́сьмых (адуш.)
сам-во́сьмыя (неадуш.)
Т. сам-во́сьмым сам-во́сьмай
сам-во́сьмаю		 сам-во́сьмым сам-во́сьмымі
М. сам-во́сьмым сам-во́сьмай сам-во́сьмым сам-во́сьмых

Крыніцы: krapivabr2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

сам-дзявя́ты

лічэбнік, парадкавы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. сам-дзявя́ты сам-дзявя́тая сам-дзявя́тае сам-дзявя́тыя
Р. сам-дзявя́тага сам-дзявя́тай
сам-дзявя́тае		 сам-дзявя́тага сам-дзявя́тых
Д. сам-дзявя́таму сам-дзявя́тай сам-дзявя́таму сам-дзявя́тым
В. сам-дзявя́тага (адуш.)
сам-дзявя́ты (неадуш.)		 сам-дзявя́тую сам-дзявя́тае сам-дзявя́тых (адуш.)
сам-дзявя́тыя (неадуш.)
Т. сам-дзявя́тым сам-дзявя́тай
сам-дзявя́таю		 сам-дзявя́тым сам-дзявя́тымі
М. сам-дзявя́тым сам-дзявя́тай сам-дзявя́тым сам-дзявя́тых

Крыніцы: krapivabr2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

сам-дзяся́ты

лічэбнік, парадкавы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. сам-дзяся́ты сам-дзяся́тая сам-дзяся́тае сам-дзяся́тыя
Р. сам-дзяся́тага сам-дзяся́тай
сам-дзяся́тае		 сам-дзяся́тага сам-дзяся́тых
Д. сам-дзяся́таму сам-дзяся́тай сам-дзяся́таму сам-дзяся́тым
В. сам-дзяся́тага (адуш.)
сам-дзяся́ты (неадуш.)		 сам-дзяся́тую сам-дзяся́тае сам-дзяся́тых (адуш.)
сам-дзяся́тыя (неадуш.)
Т. сам-дзяся́тым сам-дзяся́тай
сам-дзяся́таю		 сам-дзяся́тым сам-дзяся́тымі
М. сам-дзяся́тым сам-дзяся́тай сам-дзяся́тым сам-дзяся́тых

Крыніцы: krapivabr2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

сам-пя́ты

лічэбнік, парадкавы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. сам-пя́ты сам-пя́тая сам-пя́тае сам-пя́тыя
Р. сам-пя́тага сам-пя́тай
сам-пя́тае		 сам-пя́тага сам-пя́тых
Д. сам-пя́таму сам-пя́тай сам-пя́таму сам-пя́тым
В. сам-пя́тага (адуш.)
сам-пя́ты (неадуш.)		 сам-пя́тую сам-пя́тае сам-пя́тых (адуш.)
сам-пя́тыя (неадуш.)
Т. сам-пя́тым сам-пя́тай
сам-пя́таю		 сам-пя́тым сам-пя́тымі
М. сам-пя́тым сам-пя́тай сам-пя́тым сам-пя́тых

Крыніцы: krapivabr2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

сам-сё́мы

лічэбнік, парадкавы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. сам-сё́мы сам-сё́мая сам-сё́мае сам-сё́мыя
Р. сам-сё́мага сам-сё́май
сам-сё́мае		 сам-сё́мага сам-сё́мых
Д. сам-сё́маму сам-сё́май сам-сё́маму сам-сё́мым
В. сам-сё́мага (адуш.)
сам-сё́мы (неадуш.)		 сам-сё́мую сам-сё́мае сам-сё́мых (адуш.)
сам-сё́мыя (неадуш.)
Т. сам-сё́мым сам-сё́май
сам-сё́маю		 сам-сё́мым сам-сё́мымі
М. сам-сё́мым сам-сё́май сам-сё́мым сам-сё́мых

Крыніцы: krapivabr2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

сам-чацвё́рты

лічэбнік, парадкавы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. сам-чацвё́рты сам-чацвё́ртая сам-чацвё́ртае сам-чацвё́ртыя
Р. сам-чацвё́ртага сам-чацвё́ртай
сам-чацвё́ртае		 сам-чацвё́ртага сам-чацвё́ртых
Д. сам-чацвё́ртаму сам-чацвё́ртай сам-чацвё́ртаму сам-чацвё́ртым
В. сам-чацвё́ртага (адуш.)
сам-чацвё́рты (неадуш.)		 сам-чацвё́ртую сам-чацвё́ртае сам-чацвё́ртых (адуш.)
сам-чацвё́ртыя (неадуш.)
Т. сам-чацвё́ртым сам-чацвё́ртай
сам-чацвё́ртаю		 сам-чацвё́ртым сам-чацвё́ртымі
М. сам-чацвё́ртым сам-чацвё́ртай сам-чацвё́ртым сам-чацвё́ртых

Крыніцы: krapivabr2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ПАЖА́РНЫ КРАН,

камплект для тушэння пажараў вадой. Складаецца з запорнага вентыля, устаноўленага на пажарным водаправодзе, пажарнага рукава (гібкі трубаправод са спец. хутказлучальнымі галоўкамі на канцах, які служыць для падачы вады) і ствала (прыстасаванне для атрымання кампактнага ці распыленага струменя вады). П.к. размяшчаюцца на вышыні 1,35 м над падлогай у спец. шафах, дзе ўстанаўліваюць таксама ручныя вогнетушыцелі. На дзверцах пазначаецца парадкавы нумар П.к. і нумар тэлефона бліжэйшай пажарнай часці. Колькасць і тып П.к. у будынку залежаць ад яго прызначэння, памераў і пажарнай небяспекі.

В.І.Якаўчук.

т. 11, с. 514

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)