КАЛЬДЭРО́Н ДЭ ЛА БА́РКА, Кальдэрон дэ ла Барка Энао дэ ла Барэда-і-Рыяньё (Calderón de la Barca Henao de la Barreda y Riaño) Педра (17.1.1600, Мадрыд — 25.5.1681), іспанскі драматург, буйнейшы прадстаўнік барока. Вучыўся ва ун-тах Алькала дэ Энарэс і Саламанкскім. У 1620-я г. гал. пастаўшчык п’ес для Каралеўскага Мадрыдскага т-ра. У 1651 прыняў духоўны сан. Аўтар 120 свецкіх п’ес, 78 аўта (рэліг.-містычных алегорый), 20 інтэрмедый. У «камедыях плашча і шпагі» праблемы ілюзорнасці і ірацыянальнасці быцця, залежнасці лёсу чалавека ад непадуладных розуму сіл: «З каханнем не жартуюць» (1627?), «Дама-прывід» або «Дама-невідзімка», «Дом з двума выхадамі цяжка ахоўваць» (абедзве 1629), «Сам у сябе пад вартай» (1636) і інш. У «драмах гонару» («Лекар свайго гонару», 1635, «Саламейскі алькальд», 1640—45) выклаў пазасаслоўную канцэпцыю гонару, які раўназначны жыццю, абараняў годнасць простага чалавека. У рэліг.-філас. драмах імкнуўся да раскрыцця глабальных тэм праз абагульненыя сімвалічныя сітуацыі і вобразы, узнімаў складаныя праблемы чалавечага існавання, свабоды выбару і знешняй несвабоды, наканаванасці лёсу і адказнасці чалавека за пройдзены шлях: «Стойкі прынц» (1628—29, выд. 1636), «Пакланенне крыжу» (1630—32, выд. 1636), «Жыццё ёсць сон» (1631—32, выд. 1636). «Чысцілішча святога Патрыка» (1634, выд. 1636). П’есы К. адметныя складанай метафарычнасцю і эмблематычнасцю стылю.

Тв.:

Рус. пер. — Пьесы. Кн. 1—2. М., 1961;

Драмы. Кн. 1—2. М., 1989.

Літ.:

Кальдерон и мировая культура. Л., 1986;

Разумовская М.В., Синило Г.В., Солодовников С.В. Литература XVII—XVIII вв. Мн., 1989. С. 26—33.

Г.​В.​Сініла.

Кальдэрын дэ ла Барка.

т. 7, с. 490

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

preserve2 [prɪˈzɜ:v] v.

1. ахо́ўваць, захо́ўваць; падтры́мліваць;

preserve national traditions захо́ўваць нацыяна́льныя трады́цыі;

I think these traditional customs should be preserved. Я лічу, што трэба захаваць гэтыя традыцыйныя звычаі.

2. аберага́ць;

preserve rare species from extinction аберага́ць рэ́дкія ві́ды ад выміра́ння

3. кансервава́ць, нарыхто́ўваць у запа́с

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

patrol

[pəˈtroʊl]

1.

v., -ll -

1) агляда́ць, выве́дваць

2) ахо́ўваць парасдак, сачы́ць за пара́дкам, патрулява́ць

2.

n.

патру́ль -я́, дазо́р -у m.; разье́зд -у m.

3.

adj.

патру́льны

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

барані́ць

1. vertidigen vt, schützen vt;

барані́ць сваю́ радзі́му sine Himat vertidigen;

2. (ахоўваць, падтрымліваць) (be)schützen vt; schern vt; instehen* vi (s) (каго-н. für A) (заступацца);

барані́ Бог [Бо́жа]! выкл. Gott bewhre!, Gott behüte!

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

sekunderen vi (D), радчэй vt

1) быць (чыім-н.) секунда́нтам (на дуэлі і г.д.)

2) дапамага́ць (каму-н.); ахо́ўваць (каго-н.)

3) муз. акампанава́ць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

shelter

[ˈʃeltər]

1.

n.

прыту́лак, прыпы́нак -ку m., прыпы́нішча n.; схо́вішча n.

2.

v.t.

дава́ць прыту́лак, прытуля́ць; засланя́ць, ахо́ўваць (ад ве́тру, со́нца); хава́ць ад небясьпе́кі

3.

v.i.

знахо́дзіць прыпы́нак, схо́вішча

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

барані́ць, ‑раню, ‑роніш, ‑роніць; незак.

1. каго-што. Пільна ахоўваць ад нападу ворагаў. Няхай на Волзе ці Кубані Салдацкія міналі дні, І там я ў любым змаганні Свой край бацькоўскі бараніў. Астрэйка. Не страшна смерць Свабоду хто бароніць, Будуе хто Нязнаны новы свет. Чарот. // Засцерагаць ад чаго‑н. непрыемнага. Ватоўка, бы якое рэшата, не бароніць ад сібернага ветру. Мыслівец.

2. што. Адстойваць што‑н. Міколку часта даводзіцца спрачацца і заўзята бараніць свае думкі, даводзіць іх правільнасць. Шынклер.

•••

Барані божа гл. бог.

Няхай бог бароніць гл. бог.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ubezpieczać

ubezpiecza|ć

незак.

1. ахоўваць; страхаваць;

~j mnie! — падстрахуй мяне!;

2. страхаваць;

co od kradzieży (pożaru) — страхаваць што ад крадзяжу (пажару)

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

хава́ць¹, -а́ю, -а́еш, -а́е; -а́ны; незак.

1. каго-што. Класці, размяшчаць дзе-н. так, каб ніхто не змог знайсці або ўбачыць.

Х. грошы.

2. каго-што. Укрываць, ахоўваць ад небяспекі.

Х. параненых партызан.

3. перан., што. Не выяўляць адкрыта.

Х. свае думкі.

Х. усмешку.

4. каго-што. Засланяць сабой, рабіць нябачным.

Разложыстая груша ў сваім цяні хавае хатку.

5. што. Трымаць што-н. у пэўным месцы.

Х. рукі ў кішэнях.

6. што. Змяшчаць, утрымліваць у сабе.

Зямля хавае ў сваіх нетрах незлічоныя багацці.

7. што. Зберагаць для пэўнай патрэбы, не траціць, захоўваць.

Х. яблыкі на зіму.

8. што. Берагчы як скарб, трымаць у памяці.

Х. у памяці мінулае.

|| зак. схава́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е; -а́ны.

|| наз. хава́нне, -я, н.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

bulwark

[ˈbʊlwərk]

1.

n.

1) абаро́на, ахо́ва f., падтры́мка f.

2) абаро́нны вал або́ мур

3) мол -у m., хваляло́м, хвалярэ́з -у m.

2.

v.t.

1) абараня́ць, ахо́ўваць

2) умацо́ўваць абаро́нным ва́лам, му́рам

- bulwarks

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)