О́кліна ’глыбокае месца на балоце’ (Сл. Брэс.). Параўн. рус. смал. о́клины ’багна на месцы былых азёр’ (Мат. СОС). Перыферыйны характар гэтага слова для асноўнай беларускай тэрыторыі сведчыць аб яго старажытнасці: о́кліна < *о́кніна (во́кніна) у выніку дысіміляцыі н‑н > л‑н. У сваю чаргу *о́кніна (во́кніна) утворана ад акно, як зы́біна ад зыб (параўн. Сцяцко, Афікс. наз., 42, дзе зыбіна — аддзеяслоўнае ўтварэнне). Гл. акно́ 2 ’глыбокае месца ў балотных крыніцах і азёрах’ і вокнішча ’акно ў балоце’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
window [ˈwɪndəʊ] n.
1. акно́;
a window display вітры́на;
a French window шкляны́я дзве́ры (на веранду);
window shutters акані́цы
2. акно́, аке́нца (частка экрана дысплея ў камп’ютары)
♦
fly/go out of the window infml зні́кнуць, змата́цца
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
во́кнішча, ‑а, н.
Разм. Тое, што і акно (у 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
зава́лачны, ‑ая, ‑ае.
Спец. Прызначаны для завалкі. Завалачнае акно. Завала машына.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
скіда́льны, ‑ая, ‑ае.
Які служыць для скідання чаго‑н. Скідальнае акно.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
вы́кідаць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., каго-што.
1. Выкінуць у некалькі прыёмаў (усё, многае).
В. рэчы праз акно.
2. перан. З цяжкасцю выгадаваць (разм.).
В. дзяцей.
|| незак. выкіда́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е і выкі́дваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
БАРАБА́ННАЯ ПО́ЛАСЦЬ,
поласць у сістэме сярэдняга вуха наземных пазваночных і чалавека. Асн. функцыя — слыхавая: перадае гукавыя ваганні ад барабаннай перапонкі праз слыхавыя костачкі і акно пераддзвер’я ў вушны лабірынт, узмацняе іх, ахоўвае акно ўліткі ад вонкавых гукавых ваганняў. Аб’ём у чалавека каля 0,75 см³.
Сценкі барабаннай поласці з касцявой тканкі, за выключэннем вонкавай, большую ч. якой утварае барабанная перапонка. Унутры выслана слізістай абалонкай. Запоўнена паветрам. Праз адтуліну ў барабаннай перапонцы і слыхавую (еўстахіеву) трубу злучаецца з насаглоткай (праз трубу ажыццяўляюцца змена паветра ў поласці і адцяканне слізі ў насаглотку). На задняй сценцы ёсць уваход у самую вял. поласць сярэдняга вуха — антрум. Ад поласці чэрапа аддзяляецца тонкай касцявой пласцінкай. Інервуецца слыхавым нервам. Пашкоджанні барабаннай поласці вядуць да зніжэння або страты слыху. Іл. гл. да арт. Вуха.
В.А.Быстрэнін.
т. 2, с. 285
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
закратава́ць, ‑тую, ‑туеш, ‑туе; зак., што.
Паставіць краты, закрыць кратамі. Закратаваць акно.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
запатне́лы, ‑ая, ‑ае.
Разм. Тое, што і запацелы. Запатнелы лоб. Запатнелае акно.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Во́кнішча ’акно ў балоце’ (БРС, КТС); ’невялікае, але вельмі глыбокае прыроднае возера’; ’вір на рацэ, возеры’ (Нас., Яшк., Касп.). Лексема пашырана на ўсёй усходнеславянскай тэрыторыі; параўн. рус. дыял. акнишче ’аконца ў дрыгве’, окни́ще ’дрыгва, грузкае месца’, бойк. вікнішче ’прорва, бездань’ (Талстой, Геогр., 207 і наст.). Да акно (гл.) у аналагічным значэнні.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)