пратэкцыяні́зм, -у, м. (кніжн.).
1. Эканамічная палітыка дзяржавы, накіраваная на ахову нацыянальнай эканомікі ад замежнай канкурэнцыі.
2. Падбор службовых асоб не па дзелавых якасцях, а па знаёмстве, па пратэкцыі.
|| прым. пратэкцыяні́сцкі, -ая, -ае (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прые́сціся, 1 і 2 ас. не ўжыв., -е́сца; зак.
1. Надакучыць ад частага ўжывання, аднастайнасці (пра ежу).
Штодзённы кісель ужо прыеўся.
2. перан. Страціць цікавасць для каго-н.
Яго анекдоты ўжо ўсім прыеліся.
|| незак. прыяда́цца, -а́ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
мякчэ́ць, -э́ю, -э́еш, -э́е; незак.
1. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Рабіцца мяккім (у 1 знач.), мякчэйшым.
Ад мазі скура мякчэе.
2. перан. Лагаднець, дабрэць.
Сэрца яго паступова мякчэла.
|| зак. памякчэ́ць, -э́ю, -э́еш, -э́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
наву́шнікі, -аў, адз. наву́шнік, -а, м.
1. Прылада для слухання, якая надзяваецца на вушы.
Н. да плэера.
2. Частка цёплай шапкі, якая закрывае вушы, або спецыяльнае прыстасаванне для засцярогі вушэй ад холаду.
Апусціць навушнікі ў шапцы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыназо́ўнік, -а, мн. -і, -аў, м.
У граматыцы: службовае слова, з дапамогай якога выражаюцца адносіны паміж галоўнымі і залежнымі кампанентамі словазлучэння, напр.: ад (сцяны), па (полі), перад (домам) і пад.
|| прым. прыназо́ўнікавы, -ая, -ае.
Прыназоўнікавае словазлучэнне.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыро́джаны, -ая, -ае.
1. Уласцівы ад нараджэння.
П. імунітэт.
П. парок сэрца. П. талент.
2. Які ў найвышэйшай ступені валодае якімі-н. уласцівасцямі, якасцямі для якой-н. дзейнасці.
П. тэхнік. П. мастак.
|| наз. прыро́джанасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
трэ́нне, -я, н.
1. Рух прадмета па паверхні другога прадмета.
Дэталі знасіліся ад трэння.
2. Сіла, якая перашкаджае руху аднаго цела па паверхні другога.
3. перан., мн. -ні, -няў. Спрэчкі, сутыкненні, якія перашкаджаюць нармальнаму ходу справы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
чарго́вы, -ая, -ае.
1. Наступны за папярэднім.
Чарговае заданне.
Ч. аўтобус будзе праз гадзіну.
2. Які адбываецца рэгулярна, у пэўнай паслядоўнасці.
Чарговая сесія.
3. Які паўтараецца рэгулярна час ад часу.
Чарговая сустрэча.
|| наз. чарго́васць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адцура́ць
‘канфіскаваць, адымаць што-небудзь; адмаўляцца ад каго-небудзь, чаго-небудзь, выракацца каго-небудзь, чаго-небудзь; наводзіць страх на каго-небудзь’
дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Будучы час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
адцура́ю |
адцура́ем |
| 2-я ас. |
адцура́еш |
адцура́еце |
| 3-я ас. |
адцура́е |
адцура́юць |
| Прошлы час |
| м. |
адцура́ў |
адцура́лі |
| ж. |
адцура́ла |
| н. |
адцура́ла |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
адцура́й |
адцура́йце |
| Дзеепрыслоўе |
| прош. час |
адцура́ўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
квітава́ць
‘цвісці; выпісваць квітанцыю, квіток на што-небудзь (квітаваць атрыманне грошай, рэчаў); вызваляць каго-небудзь ад даўгоў, абавязкаў’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
квіту́ю |
квіту́ем |
| 2-я ас. |
квіту́еш |
квіту́еце |
| 3-я ас. |
квіту́е |
квіту́юць |
| Прошлы час |
| м. |
квітава́ў |
квітава́лі |
| ж. |
квітава́ла |
| н. |
квітава́ла |
| Загадны лад |
| 2-я ас. |
квіту́й |
квіту́йце |
| Дзеепрыслоўе |
| цяп. час |
квіту́ючы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)