догово́р о ненападе́нии дагаво́р аб ненападзе́нні;
торго́вый догово́р гандлёвы дагаво́р;
догово́р о взаимопо́мощи дагаво́р (дамо́ва) аб узаемадапамо́зе;
гаранти́йный догово́р гаранты́йны дагаво́р;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
accord
[əˈkɔrd]1.
v.i.
быць у зго́дзе, згаджа́цца, пагаджа́цца
His account of the accident accords with yours — Яго́ны раска́з пра вы́падак згаджа́ецца з тваі́м
2.
v.t.
удзяля́ць; выка́зваць
to accord praise for good work — вы́казаць пахвалу́ за до́брую пра́цу
3.
n.
1) зго́да f.; сула́дзьдзе n., сула́днасьць; сугу́чнасьць, гармо́нія f.
2) умо́ва, дамо́ва f. пагадне́ньне n.
an accord with France — умо́ва з Фра́нцыяй
3) Law дабраахво́тнае пагадне́ньне m.
4) гармо́нія f., сула́дзьдзе ко́лераў або́ то́наў
•
- in accord
- of one’s own accord
- with one accord
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
compact
I[kəmˈpækt]1.
adj.
1) тугі́, шчы́льны, шчы́тны
2) кампа́ктны
3) сьці́слы (стыль), каро́ткі
2.
v.
ту́га пакава́ць; шчы́льна зьвя́зваць, сьціска́ць
3.[ˈkɑ:mpækt]
n.
1) малы́ аўтамабі́ль
2) пу́драніца f.
II[ˈkɑ:mpækt]
n.
умо́ва, зго́да f.; кантра́кт -у m. (між бака́мі)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
warunek, ~ku
warun|ek
м.
1.умова;
~ki atmosferyczne — атмасферныя ўмовы;
~ki mieszkaniowe — жыллёвыя ўмовы;
~ki materialne — матэрыяльныя ўмовы;
pod ~kiem — пры ўмове;
2. ~kі мн. дадзеныя;
~ki zewnętrzne — знешнія дадзеныя
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
цэнз
(лац. census)
1) перыядычны перапіс маёмасці грамадзян у Стараж. Рыме для падзелу іх на падатковыя разрады;
2) умовы, якія абмяжоўваюць карыстанне тымі ці іншымі палітычнымі правамі (узрост, аселасць, узровень адукацыі, пэўны кошт маёмасці і інш.);
3) умова, неабходная для ўнясення прадпрыемства ў пэўны спіс, рэестр;
4) экан. статыстычны перапіс.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ПРЫЧЫ́ННАСЦЬ, каузальнасць,
адна з форм узаемасувязі і ўзаемадзеяння з’яў, дзе адна з іх — прычына — абумоўлівае і з неабходнасцю параджае іншую з’яву — вынік (гл.Прычына і вынік). Кожная з’ява мае прычыну і адначасова яна з’яўляецца прычынай інш. з’явы; або, наадварот, без прычыны нішто не паяўляецца. Прычына і дзеянне ўтвараюць ланцуг, які цягнецца з мінулага, пранізвае сучаснае і знікае ў будучым. Таксама прычына распадаецца на знешнія абставіны, унутр. ўмовы і ўзбуджэнне, што служыць непасрэднай прычынай дзеяння. Напр., калі порах сухі (абставіны) і мае адпаведныя інгрэдыенты (умова), то дзякуючы ўдару (узбуджэнне) ён загарыцца (дзеянне). У гісторыі філасофіі прынцып П. сфармуляваны Дэмакрытам, а як строга прычынная сувязь з’яў — стоікамі і Эпікурам. Суб’ектыўны ідэалізм не прызнае аб’ектыўнага характару П. і зводзіць яе да паслядоўнасці адчуванняў (Д.Юм) або сцвярджае, што П. — апрыёрная катэгорыя чалавечага розуму, якая прыўносіцца ў хаатычны свет з’яў (І.Кант). Аб’ектыўны ідэалізм (Г.Гегель, неатамісты) лічыць канчатковай прычынай з’яў сусв. дух, або Бога (гл.Індэтэрмінізм), але не адмаўляе дэтэрмінізм. Дыялектычны матэрыялізм прызнае аб’ектыўны і ўсеагульны характар П., яе складанасць, зменлівасць, шматзначнасць. А.Шапенгаўэр вылучаў 3 формы П.: ва ўласным сэнсе (для неарган. свету), раздражненне (у арган.-раслінным жыцці) і матыў (ва ўчынках адушаўлёных істот). Дж.Міль, Г.Спенсер і інш. імкнуліся растлумачыць П. на аснове толькі вопыту, з дапамогай індукцыі. Пазітывізм (А.Конт, Р.Авенарыус, Э.Мах і інш.) замянілі паняцце «П.» паняццем функцыянальнай залежнасці, паняцце прычыны — «умовамі».
Прычынна-выніковыя сувязі бываюць непасрэдныя і апасродкаваныя, агульныя і найбліжэйшыя, гал. і негалоўныя, унутр. і знешнія, аб’ектыўныя і суб’ектыўныя і інш. Узнікае складаная сетка прычынна-выніковых сувязей, якія пераплятаюцца і выклікаюць універсальнае ўзаемадзеянне. З’явы прыроды наз. прычынна-тлумачальнымі, а сувязі паміж імі — адпаведнымі прычыннасці прынцыпу, таму што ў адносінах да гэтага прынцыпу разглядаецца аб’ектыўная прадметная сувязь, якая не можа супярэчыць вынікам даследаванняў прыродазнаўчых навук. Пры вывучэнні такіх сувязей шырока выкарыстоўваюцца эксперым. даследаванні, матэм. апарат, раскрываюцца магчымы, або статыстычны характар прычынна-выніковых сувязей у прыродзе ці сферы сац.-эканам., грамадскіх працэсаў. На аснове П. арганізуецца матэрыяльна-практычная дзейнасць чалавека, выпрацоўваюцца навук. прагнозы.
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
footing
[ˈfʊtɪŋ]
n.
1) апо́ра для нагі́
to lose one’s footing —
а) пасьлізну́цца, спатыкну́цца;
б) вы́віхнуць, зьвіхну́ць нагу́
2) умо́ваf., стано́вішча n.; дачыне́ньні pl. only
on a friendly footing — у прыя́зных дачыне́ньнях
3) фунда́мэнт -у m., падму́рак -ка m.
4)
а) дадава́ньне
б) агу́льная су́ма
5) хаджэ́ньне, ступа́ньне n.
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
шурава́ць, ‑рую, ‑руеш, ‑руе; незак.
1.што і без дап. Перамешваць у топцы палаючае паліва, увесь час падкідаючы новае. Стараваты ўжо чалавек у ботах, галіфэ і ніжняй кашулі шураваў у топцы доўгай жалезнай качаргой.Нядзведскі.// Ачышчаць паверхню дна, каласнікі печкі, топкі і пад. ад шлаку, попелу. Хлапец завіхаўся з жалезнай лапатай, падкідваў у палаючую топку вугаль, шураваў каласнікі і ўсё ўсміхаўся.Лынькоў.
2.што і без дап.Разм. Старанна, энергічна мыць, церці, скрэбці, чысціць што‑н. [Валодзька:] — Бяры [Надзя] во швабру і шуруй. Падобраму — і я памог бы.Гроднеў.
3.перан.Разм. Развіваць бурную, энергічную дзейнасць; дзейнічаць, рабіць што‑н. энергічна, з запалам. І вось шуруюць — ездзяць [камісіі] на палі, Кароўнікі ды свірны правяраюць, Гросбух у бухгалтэрыі гартаюць...Корбан.Васіль шуруе граблямі — Працуе ля капніцеля.Ставер.// Хутка куды‑н. рухацца, крочыць, ісці і пад. [Алег:] — Аддайце яму ўсё... А ты, бацька, шуруй адсюль, чуеш?Радкевіч.Умова была простая: паставіш на ногі [грузавік] — сядай і шуруй!..Ракітны.
4.перан.; што. Садзейнічаць хутчэйшаму развіццю чаго‑н., падштурхоўваць, паскараць наступленне чаго‑н. І каб «справа» не заглухла, ён [Іван Іванавіч] узмоцнена яе «шураваў».«Вожык».
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
seal
I[si:l]1.
n.
1) пяча́ць, пяча́тка f.
2) кляймо́n.; знак -у m., эмбле́ма f
3) кіт -у m., шпаклёўка f.; ізаля́тар -у m.
4) спэцыя́льная ма́рка
Christmas seals — каля́дныя ма́ркі
5) Figur.умо́ва; прыся́га
under seal of secrecy — пад сакрэ́там
2.
v.t.
1) прыпяча́тваць, ста́віць пяча́тку
The treaty was signed and sealed by both governments — Умо́ва была́ падпі́саная і прыпяча́таная або́двума ўра́дамі
2) шчы́льна закрыва́ць, закле́йваць, зама́зваць
She sealed the jars of fruit — Яна́ гэрмэты́чна закры́ла сло́ікі з садавіно́ю
to seal the letter — закле́іць ліст
3) выраша́ць, прадвызнача́ць
to seal someone’s fate — прадвы́значыць не́чый лёс
•
- receive the seals
- return the seals
- set one’s seal to
- the seals
II[si:l]1.
n. seals or seal, coll.
1) цюле́нь -я m., марскі́ ко́цік
2) ко́цікавае фу́тра
2.
v.t.
палява́ць на цюле́няў
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)