ДЭ́ВІСАН ((Davisson) Клінтан Джозеф) (22.10.1881, г. Блумінгтан, штат Ілінойс, ЗША — 1.2.1958),
амерыканскі фізік. Чл.Нац.АН ЗША. Скончыў Чыкагскі (1908) і Прынстанскі (1911) ун-ты. З 1911 у Тэхнал. ін-це Карнегі, з 1917 у Лабараторыях Бэл-Тэлефон, у 1946—54 візіт-праф. Віргінскага ун-та. Навук. працы па электроніцы, цеплавым выпрамяненні, фізіцы крышталёў і квантавай фізіцы. Незалежна ад Дж.П.Томсана адкрыў разам з амер. фізікам Л.Джэрмерам (1927) дыфракцыю электронаў на крышталях нікелю, што стала эксперыментальным пацвярджэннем хвалевых уласцівасцей мікрааб’ектаў. Нобелеўская прэмія 1937.
Літ.:
Льоцци М. История физики: Пер. с итал. М., 1970. С. 403—404.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
telefon, ~u
м.
1.тэлефон;
przez telefon — па тэлефоне;
przy ~ie — а) я слухаю;
пры тэлефоне, каля тэлефона;
telefon międzymiastowy — міжгародны тэлефон;
telefon komórkowy — сотавы тэлефон;
telefon zaufania — тэлефон даверу;
podaj mi swój telefon — дай мне свой тэлефон (нумар тэлефона);
2. званок (тэлефонны);
czekać na telefon — чакаць званка;
odebrać telefon — адказаць па тэлефоне; узяць трубку;
telefon do ciebie! — цябе да тэлефона!
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
disconnect
[,dɪskəˈnekt]
v.t.
1) разлуча́ць; адлуча́ць
the telephone was disconnected — тэлефо́н быў адлу́чаны
2) выключа́ць
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
відэатэлефо́н
(ад відэа- + тэлефон)
від сувязі, які дазваляе размаўляючы па тэлефоне бачыць субяседніка на экране свайго апарата.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
phone1[fəʊn]n.
1.тэлефо́н;
a long-distance phone call міжгаро́дні тэлефо́нны звано́к;
What’s your phone number? Які нумар вашага тэлефона?
2. тэлефо́нная тру́бка;
pick up the phone зняць тру́бку;
put the phone down пакла́сці тру́бку
♦
be on the phone
1) звані́ць
2) BrE мець тэлефо́н
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
ПЕ́НЗІЯС ((Penzias) Арна Алан) (н. 26.4.1933, г. Мюнхен, Германія),
амерыканскі астрафізік і спецыяліст у галіне інфарм. тэхналогій. Чл.Нац.АН ЗША (1975), Амер. акадэміі навук і мастацтваў (1974). З 1940 у ЗША. Скончыў Калумбійскі ун-т (1958). З 1961 у н.-д. фірме «Бел тэлефон лаборатарыс» (з 1981 віцэ-прэзідэнт), з 1998 у кампаніі «Нью энтэрпрайс асашыэйтс». Навук. працы па радыёастраноміі, спадарожнікавай сувязі, касмалогіі, хіміі міжзоркавага рэчыва, патэнты ў галіне тэлекамунікацыйных і камп’ютэрных тэхналогій. Адкрыў эксперыментальна разам з Р.В.Вільсанам мікрахвалевае фонавае выпрамяненне (рэліктавае выпрамяненне; 1965) і міжзоркавы дэйтэрый (1973). Нобелеўская прэмія 1978 (з Вільсанам).
Тв.:
Рус.пер. — Происхождение элементов // Успехи физ. наук. 1979. Т. 129, вып. 4.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
міжгаро́дні, ‑яя, ‑яе.
Які дзейнічае, існуе паміж гарадамі. Міжгародняя сувязь. Міжгародні тэлефон.//узнач.наз.міжгаро́дняя, ‑яй, ж. Тэлефонная станцыя, якая ажыццяўляе сувязь паміж гарадамі. Па тым, як настойліва І працягла .. [тэлефон] званіў, я здагадаўся, што гэта быў выклік міжгародняй.Краўчанка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Разм. Тое, што і зненавідзець. [Лена] схавала гэтае пісьмо і ўсёю душою ўзненавідзела невядомую ёй Таню.Скрыган.Цаліна Фёдараўна ўзненавідзела тэлефон, які ў любую хвіліну падымаў з ложка яе мужа, адрываў яго ад сям’і.Паслядовіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
абане́нт
(ням. Abonnent, ад фр. abonné)
1) асоба, якая карыстаецца абанементам, 2) асоба або ўстанова, якія маюць тэлефон.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
таксафо́н
(ад гр. taksis = парадак + -фон)
тэлефон-аўтамат, які дзейнічае пасля апускання манеты пэўны час паводле вызначанай таксы.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
