Сядмі́ца ’сямітыднёвы пост’ (Інстр. 2). Параўн. стараж.-рус.седмица ’тыдзень’. Запазычана са ст.-слав.седмица ’тыдзень’ або ўтворана непасрэдна ад ст.-слав.седмь ’сем’, параўн. у Скарыны седмицею ’сем разоў; у сем разоў’ (Сл. Скар.), што з’яўляецца калькай з грэч.έβδομάς ’сем, сямёрка; тыдзень’ (Фасмер, 3, 590); пераасэнсавана як ’вялікі пост перад Вялікаднем’. Малаверагодным падаецца непасрэднае вывядзенне з сядмы ’сёмы’ (з рус.седьмой?), гл. Сцяцко, Афікс. наз., 214.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
сямікало́сны, ‑ая, ‑ае.
Які мае сем каласоў (пра злакі). Сямікалоснае жыта.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сямісажнёвы, ‑ая, ‑ае.
Велічынёй або памерамі ў сем сажняў. Сямісажнёвая вежа.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
«СІНДБА́Д-НАМЕ́»,
помнік персідска-тадж. л-ры. Складаецца з 34 абрамленых прытчаў. У аснове сюжэта апавяданні пра царэвіча, на якога быў узведзены паклёп рабыняй бацькі, і сем везіраў на чале з мудрым выхавацелем, якія даказваюць невінаватасць сына. Першааснова «С.-н» — стараж.-інд. апавяданні, перакладзеныя на сярэднеіранскую мову пехлеві ў 5—6 ст. У 8 ст. перакладзены на араб. мову. Найб. вядомы празаічны пераклад Асбага Сіджыстані, т. зв. «Вялікі Сіндбад»; у той самы час з’явіўся паэтычны пераклад Абана аль-Лахікі. У 9 ст. зроблены скарочаны пераклад на араб. мову — «Малы Сіндбад», які перакладзены на многія еўрап. мовы. Новаараб. варыянт пад назвай «Сем везіраў» пакладзены ў аснову тур. версіі «Сем мудрацоў», якая амаль уся ўвайшла ў збор казак «Тысяча і адна ноч».
Публ.: Рус.пер. — Мухаммад аз-Захири ас-Самарканди. Синдбад-наме. М., 1960.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Сёма́ка ‘бёрда, якое разлічана на сем пасмаў асновы’ (ельск., Уладз.). Да сем (гл.). Сюды ж і міждыялектныя сінонімы гэтага слова з іншымі суфіксамі: сему́ха, седьмо́ўка, се́мка, сема́ха, сема́чка.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
прабатра́чыць, ‑чу, ‑чыш, ‑чыць; зак.
Прабыць батраком некаторы час. Прабатрачыў сем гадоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сямізо́р’е, ‑я, н.
Сем бачных зорак у сузор’і Вялікай і Малой Мядзведзіцы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сяміко́лерны, ‑ая, ‑ае.
Які мае ў сваёй афарбоўцы сем колераў. Сяміколерная вясёлка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сяміпо́лле, ‑я, н.
Сістэма севазвароту з падзелам ворнай зямлі на сем палёў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
су́ткім. víerundzwanzig Stúnden, Tag únd Nacht;
сем су́так síeben Táge
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)