1) катэгорыя сялян у ВКЛ у 15—18 ст.; адна з асноўных паводле характару асабістай залежнасці ад феадалаў. 0. не мелі права пераходу ад аднаго феадала да другога і таму называліся яшчэ людзі «непахожыя» або «отчизные» людзі, г. зн. атрыманыя феадаламі ў спадчыну. У О. ператвараліся таксама людзі «пахожыя» і іх нашчадкі, якія пратэрмінавалі («заседали») 10-гадовы тэрмін даўнасці і не маглі заплаціць за выхад. Прыгоннае права феадалаў на О. заканадаўча аформлена прывілеем 1447, Статутамі ВКЛ 1529, 1566, 1588. Феадалы маглі О. перадаваць у спадчыну, дарыць, закладваць і прадаваць з зямлёю і без зямлі.
2) Назва ў 15—16 ст. сялян і феадалаў ВКЛ, якія атрымлівалі ў спадчыну зямлю або маёнтак бацькі («отчину»).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
гандлява́ць, -лю́ю, -лю́еш, -лю́е; -лю́й; незак.
1.кім-чым, з кім-чым і без дап. Весці гандаль.
Г. таварамі шырокага ўжытку.
Г. з замежнымі краінамі.
2.перан., кім-чым. Рабіць што-н. прадметам гандлю дзеля матэрыяльнай выгады.
Г. сваім сумленнем.
3. Займацца гандлем як прафесіяй.
Гандлюе ў магазіне.
Вучыцца г.
4. Пра гандлёвае прадпрыемства: прадаваць, адпускаць тавар.
Магазін гандлюе да 22 гадзін.
|| наз.гандлява́нне, -я, н. (да 1 і 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Прадава́чка ’прадаўшчыца’ (ігн., Сл. ПЗБ). Лічыцца калькай літ.pardavėja ’тс’, паралельнай да kasėja ’канапка’, siuvėja ’швачка’ і пад. (Baltistica, 26, 2, 167), параўн., аднак, у Скарыны продавач і балг.продава́чка, што сведчыць аб магчымасці самастойнага утварэння ад прадаваць, гл. прадаць (Цыхун, Зб. памяці Талстога, 1, 329).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
by weight
на вагу́
to sell the apples by weight — прадава́цья́блыкі на вагу́
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
verschíeben*IIvt спекулява́ць (чым-н.), прадава́ць на чо́рным ры́нку
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
крыні́чны Quell-;
крыні́чная вада́ Quéllwasser n -s
прадава́ць
кры́птаж.архіт. (склеппадалтаром) Krýpta f -, -ten
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
гандлява́ць
(польск. handlować, ад ням. handeln)
1) весці гандаль, прадаваць і купляць тавары;
2) займацца гандлем як прафесіяй;
3) перан. паступацца чым-н. высакародным дзеля нажывы (напр. г. сумленнем).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
зе́леньж., в разн. знач. зе́лень;
з. садо́ў — зе́лень садо́в;
адліва́ць ~нню — отлива́ть зе́ленью;
прадава́ць з. — продава́ть зе́лень;
○ пары́жская з. — пари́жская зе́лень
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
малато́к, -тка́м., в разн. знач. молото́к; (плотничий — ещё) ручни́к;
◊ прадава́ць з ~тка́ — продава́ть с молотка́;
пайсці́ з ~тка́ — пойти́ с молотка́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)