ДЫХА́ННЕ ШТУ́ЧНАЕ,
прыёмы штучнай вентыляцыі паветра ў лёгкіх. Неабходнасць Д.ш. ўзнікае пры адсутнасці дыхання або яго парушэннях, якія пагражаюць жыццю хворага. Д.ш. — неабходная мера першай дапамогі тапельцам, пры ўдушэнні, паражэнні эл. токам, цеплавым і сонечным ударах, некат. атручэннях. У выпадку клінічнай смерці або пры адсутнасці самаст. дыхання і сэрцабіцця Д.ш. праводзяць адначасова з масажам сэрца. Д.ш. робіцца спосабам з рота ў рот або з рота ў нос. Перад пачаткам Д.ш. рот і нос пацярпелага ачышчаюцца ад сліны, слізі, ірвотных мас, зямлі, цела вызваляюць ад усяго, што перашкаджае рухам. Аснова метаду Д.ш. — рытмічнае ўдзіманне паветра ў дыхальныя шляхі пацярпелага. Для Д.ш. выкарыстоўваюць таксама спец. апараты. Д.ш. робяць да аднаўлення самаст. дыхання; пры паяўленні прыкмет смерці (трупныя плямы, скарчанеласць) спыняюць.
т. 6, с. 304
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
аро́л, арла́, мн. арлы́, арло́ў, м.
1. Драпежная, дужая птушка з загнутай дзюбай сямейства ястрабіных, якая звычайна жыве ў гарыстай мясцовасці або ў стэпе.
Стэпавы а.
Арлу з савою не па дарозе (прымаўка).
2. перан. Пра смелага, гордага чалавека.
Зірні на сваіх арлоў!
Якія слаўныя хлопцы!
◊
Арол ці рэшка? (разм.) — пытанне пры падкідванні манеты з мэтай вырашыць што-н. жэрабем.
|| прым. арлі́ны, -ая, -ае.
А. погляд (смелы, горды, праніклівы). А. нос (тонкі, кручкаваты нос).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
садану́ць сов. и однокр., разг. садану́ть;
с. нож у дрэ́ва — садану́ть нож в де́рево;
с. у нос — садану́ть в нос
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
гундо́сы, ‑ая, ‑ае.
Разм. Які гаворыць у нос; гугнявы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
накле́йны, ‑ая, ‑ае.
Такі, які наклейваецца. Наклейны нос клоуна.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
кі́рпа ж., прост.
1. курно́сый нос;
2. курно́сый челове́к
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прабурча́ць, -чу́, -чы́ш, -чы́ць; -чы́м, -чыце́, -ча́ць; -чы́; зак.
1. Абазвацца бурчаннем.
Сабака прабурчаў.
2. што. Сярдзіта прамармытаць.
Нешта прабурчаў сабе пад нос.
3. што і без дап. Бурчаць некаторы час.
П. увесь дзень.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прагугня́віць, ‑няўлю, ‑нявіш, ‑нявіць; зак., што і без дап.
Разм. Сказаць у нос гугнявым голасам. — Ды маўчы ты, нябож, — злёгку прыпалоханы маім нечаканым з’яўленнем, прагугнявіў у нос Назар. Сачанка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
nosy parker [ˌnəʊziˈpɑ:kə] BrE, infml, derog. чалаве́к, які́ ўсюды со́вае свой нос
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
вы́смаркаць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., што.
Разм. Высмаркацца. Высмаркаць нос.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)