падо́нкі, -аў, адз. падо́нак, -нка, м.
1. Рэшткі вадкасці на дне разам з асадкам.
Выліць п. з балеі.
2. перан. Дэкласаваныя, разбэшчаныя, злачынныя элементы грамадства (пагард.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
самацёкам, прысл.
1. Сілай свайго цяжару (пра рух вадкасці і сыпкіх рэчываў).
Вада ідзе с.
2. перан. Стыхійна, неарганізавана, без планавага кіраўніцтва.
Работа не пойдзе с.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
эму́льсія, -і, ж. (спец.).
1. Вадкасць з узважанымі ў ёй часціцамі іншай вадкасці.
2. Святлоадчувальны слой на фотапласцінках, фота- і кінаплёнцы (уст.).
|| прым. эмульсі́йны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ВА́ДКАСЦЬ,
агрэгатны стан рэчыва, прамежкавы паміж цвёрдым і газападобным. Фіз. ўласцівасці і структура (блізкі парадак) залежаць ад хім. прыроды часцінак вадкасці і характару ўзаемадзеяння паміж імі. Спалучае ўласцівасці цвёрдага (малая сціскальнасць, свабодная паверхня, трываласць на разрыў пры ўсебаковым расцягненні і інш.) і газападобнага (зменлівасць формы) рэчываў. Існуе пры т-рах у інтэрвале ад т-ры крышталізацыі да т-ры кіпення і цісках большых, чым у трайным пункце.
Цеплавы рух малекул вадкасці складаецца з ваганняў каля стану раўнавагі і рэдкіх пераскокаў з аднаго раўнаважнага стану ў іншы, чым абумоўлена асн. ўласцівасць вадкасці — цякучасць. Адрозненні паміж вадкасцю і газам знікаюць у крытычным стане; пры больш высокіх т-рах вадкасць не існуе ні пры якім ціску. Некат. рэчывы маюць некалькі вадкіх фаз (напр., квантавыя вадкасці, вадкія крышталі). Нераўнаважныя цеплавыя і мех. працэсы ў вадкасці. (напр., дыфузія, цеплаправоднасць, электраправоднасць і інш.) вывучаюцца метадамі тэрмадынамікі неабарачальных працэсаў; мех. рух вадкасці як суцэльнага асяроддзя вывучае гідрадынаміка, няньютанавы (структурна-вязкасныя) вадкасці — рэалогія.
Літ.:
Крокстон К. Физика жидкого состояния: Пер. с англ. М., 1978;
Динамические свойства твердых тел и жидкостей: Пер. с англ. М., 1980.
В.І.Навуменка.
т. 3, с. 438
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
люмінесцэ́нцыя, ‑і, ж.
Спец. Халоднае свячэнне газу, вадкасці або цвёрдага цела.
[Ад лац. lumen — святло і суфікс escent, які азначае слабае дзеянне.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
распыля́льнік, ‑а, м.
Прыстасаванне для рассейвання якога‑н. парашку або вадкасці.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
турбуле́нцыя, ‑і, ж.
Спец. Віхравы, беспарадкавы рух (часцінак вадкасці або газу).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
абрасі́ць, -рашу́, -ро́сіш, -ро́сіць; -ро́шаны; зак., што.
1. Змачыць кроплямі расы.
А. ногі.
2. Увільгатніць, пакрыць кроплямі вадкасці.
Дожджык вясновы абрасіў зямлю.
|| незак. абро́шваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
жало́нка, -і, ДМ -нцы, мн. -і, -нак, ж. (спец.).
Пасудзіна, што выкарыстоўваецца для пад’ёму вадкасці, пяску і буравой гразі пры бурэнні свідравін.
|| прым. жало́начны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
падцёк, -у, мн. -і, -аў, м.
1. След ад сцякання якой-н. вадкасці, фарбы.
Падцёкі на сценах.
2. Сіняватая прыпухласць на целе ад падскурнага кровазліцця пасля ўдару.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)