Verbum

РЭЦЫДЫ́Ў (ад лац. recidivus які вяртаецца) у медыцыне, вяртанне хваробы пасля перыяду рэмісіі. Узнікае пры няпоўным вылячэнні хваробы, што пры неспрыяльных умовах прыводзіць да аднаўлення яе клінічных праяў. Бывае пры некат. формах артрыту, рэўматызму, язвавай хваробе, пухлінах і інш. Для некат. хвароб узнікненне Р. адлюстравана ў назвах, напр., зваротны тыф, рэцыдывуючы параліч.

т. 14, с. 35

САМАНАЗІРА́ННЕ,

назіранне, аб’ектам якога з’яўляюцца псіхічны стан і дзеянні самога суб’екта. Узнікае ў працэсе зносін з інш. людзьмі, засваення сац. вопыту і сродкаў яго асэнсавання. Адыгрывае значную ролю ў фарміраванні самасвядомасці і самакантролю асобы. Ужывалася ў эмпірычнай псіхалогіі 18—19 ст. У сучаснай псіхалогіі С. ўлічваецца як факт, які патрабуе навук. тлумачэння.

т. 14, с. 132

САРО́КА,

частка старадаўняга рус. галаўнога ўбору замужніх жанчын; чахол з палатна, кумачу ці інш. тканіны, які надзяваўся паверх кічкі. Мела вышытую пярэднюю частку, бакавыя лопасці з завязкамі і заднюю частку. Паверх С. завязвалі хустку. Бытавала таксама ў некат. груп мардвы. З канца 19 ст. выйшла з ужытку.

т. 14, с. 184

СЕГЕТА́ЛЬНЫЯ РАСЛІ́НЫ (ад лац. segetalis які расце сярод збажыны),

расліны ў пасевах с.-г. культур, жыццёвы цыкл якіх прыстасаваны да пэўных культур і звязаны з іх цыклам развіцця. Напр., рыжак ільняны і жыцік ільняны сустракаюцца толькі ў пасевах лёну, а брыца рысавая — у пасевах рысу. Зрэдку тэрмін «С.р.» ўжываюць як сінонім пустазелля.

т. 14, с. 292

СЕГМЕ́НТ (лац. segmentum адрэзак, паласа ад seco рэжу, рассякаю),

1) С. на плоскасці — плоская фігура, якая знаходзіцца паміж крывой і яе хордай. Напр., С. круга — частка круга, абмежаваная дугой ABC і хордай AC.

2) С. у прасторы — частка цела, абмежаваная плоскасцю і кавалкам паверхні, які адсякаецца гэтай плоскасцю.

3) С. — тое, што адрэзак.

т. 14, с. 292

СЕ́КТАР (лац. sector),

1) частка плошчы фігуры (гл. Сектар у геаметрыі).

2) Частка якой-н. плошчы, абмежаванай радыяльнымі лініямі (напр., С. назірання, С. стадыёна).

3) Аддзел установы, арганізацыі, які мае пэўную спецыялізацыю.

4) Частка нар. гаспадаркі, якая мае пэўныя эканам. і сац. прыкметы (напр., С. кааператыўны).

5) Спец. ўчастак сістэмы кіравання самалёта, карабля і інш.

т. 14, с. 303

СІГНАТУ́РА (позналац. signatura ад лац. signare абазначаць, указваць),

1) частка рэцэпта з указаннем спосабу прыёму лякарства; таксама копія рэцэпта ўрача, якая прыкладаецца да выдадзенага аптэкай лякарства.

2) Парадкавы нумар кожнага друкаванага аркуша ў кнізе, часопісе, які друкуецца на 1-й і 3-й яго старонках злева ўнізе з мэтай кантролю за правільнасцю фальцоўкі і брашуравання.

т. 14, с. 367

СІЛА ТО́КУ,

скалярная фіз. велічыня, якая вызначае скорасць праходжання эл. зараду ў эл. ланцугу; адна з асн. характарыстык электрычнага току. С.т. роўная адносінам эл. зараду dq да інтэрвалу часу dt, за які гэты зарад перанесены праз папярочнае сячэнне правадніка: i = dq/dt. Для вымярэння С.т. карыстаюцца амперметрамі. Адзінка С.т. ў СІ — ампер.

т. 14, с. 375