вуж, вужа́ і (радзей) ву́жа, мн. вужы́, -о́ў, м.
Адна з неядавітых змей сямейства паўзуноў.
Выкручвацца вужом (таксама перан.:
1) падлізвацца, падлашчвацца, дабіваючыся чаго-н.;
2) падманам, хітрасцю старацца выйсці з цяжкага становішча).
|| прым. вужо́вы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вух, выкл.
1. Выражае пачуццё здзіўлення, захаплення і пад. перад сілай, незвычайнасцю чаго-н.
Вух, якое высокае дрэва!
Вух, як садзяць гарматы!
2. Ужыв. як гукапераймальнае для перадачы моцнага і глухога гуку ад удару, выстралу і пад.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́дацца, 1 і 2 ас. не ўжыв., -дасца; -дадуцца; зак.
1. Утварыць выступ, выступіць за мяжу чаго-н.
Дом выдаўся вуглом на плошчу.
2. Здарыцца, выпасці; удацца.
Дзень выдаўся цёплы, сонечны.
Ураджай выдаўся добры.
|| незак. выдава́цца, -дае́цца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
заслужы́ць, -ужу́, -у́жыш, -у́жыць; -у́жаны; зак., што.
1. Сваёй дзейнасцю стаць дастойным або дабіцца чаго-н.
З. узнагароду.
З. павагу.
З. папрок.
2. Выслужыць, атрымаць за службу, працу.
З. права на адпачынак.
|| незак. заслуго́ўваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
імклі́вы, -ая, -ае.
1. Вельмі хуткі, быстры ў руху, у развіцці; энергічны, жвавы.
І. бег.
І. час (перан.: пра хуткасць развіцця).
2. Які выражае парыў, імкненне да чаго-н.; палкі, гарачы.
Імклівая прамова.
|| наз. імклі́васць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
буквае́д, -а, М -дзе, мн. -ы, -аў, м. (іран.).
Чалавек, які прыдае большае значэнне знешняму боку чаго-н., дробязям, чым сутнасці; фармаліст.
|| ж. буквае́дка, -і, ДМ -дцы, мн. -і, -дак.
|| прым. буквае́дскі, -ая, -ае.
Б. падыход.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адасса́ць, -ссу́, -ссе́ш, -ссе́; -ссём, -ссяце́, -ссу́ць; -ссі́; -сса́ны; зак.
1. што і чаго. Смактаннем аддзяліць, убавіць, высмактаць нейкую колькасць якой-н. вадкасці.
А. малака.
П’яўкі адассалі многа крыві.
2. Кончыць смактаць.
|| незак. адсыса́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адрэ́з, -а і -у, мн. -ы, -аў, м.
1. -у, гл. адрэзаць.
2. -а. Кусок тканіны, адрэзаны для шыцця чаго-н.
Купіць а. на паліто.
3. -а. Месца, па якім адрэзана што-н.
Шырыня дошкі ў адрэзе.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адсмакта́ць, -макчу́, -мо́кчаш, -мо́кча; -макчы́; -макта́ны; зак.
1. што і чаго. Смактаннем адпіць, убавіць, адцзяліць.
П’яўкі адсмакталі кроў.
2. Скончыць смактаць.
|| незак. адсмо́ктваць, -аю, -аеш, -ае (да 1 знач.).
|| наз. адсмо́ктванне, -я, н.
|| прым. адсмо́ктвальны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
абве́шаць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., каго-што.
Развешаць што-н. па ўсёй паверхні або вакол чаго-н., увешаць.
А. сцены малюнкамі.
|| незак. абве́шваць, -аю, -аеш, -ае.
|| звар. абве́шацца, -аюся, -аешся, -аецца; незак. абве́швацца, -аюся, -аешся, -аецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)