Сця́ гень ’сувязь загнутых верхніх частак палазоў з пярэднімі капыламі’ (ПСл ). Ад сцягнуць , параўн. іншыя назвы той жа дэталі сцягі , усцяглі (гл.) ’планка, што ідзе ад галоўкі саней да першага капыла’ (Маслен. ).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
сцяць ², сатну́ , сатне́ ш, сатне́ ; сатнём, сатняце́ , сатну́ ць; сцяў, сцяла́ , -ло́ ; сатні́ ; сця́ ты; зак. , што (разм. ).
1. Абхапіўшы, сціснуць.
С. рукі рамянямі.
2. Шчыльна злучыць (губы, зубы і пад. ).
С. губы да болю.
3. Сціснуць (грудзі, горла), перашкаджаючы дыхаць.
Нешта сцяло грудзі, пераняло дыханне.
4. безас. Пра мароз: сцягнуць , схапіць.
Вечарам ваду сцяло.
|| незак. сціна́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
|| наз. сціна́ нне , -я, н. (да 2 знач. ).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
звалачы́
1. (зняць ) á bziehen* vt , wé gziehen* vt ;
2. (сцягнуць у адно месца ) zusá mmenschleppen vt ;
3. (скрасці ) klá uen vt ; stibí tzen vt (разм. )
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
ściągnąć
зак.
1. сцягнуць , зацягнуць;
ściągnąć brwi — насупіць бровы;
2. сцягнуць ; сканцэнтраваць;
ściągnąć oddziały wojska — сцягнуць войска;
3. сцягнуць , звалачы;
ściągnąć buty z nóg — сцягнуць боты з ног;
ściągnąć skórę — злупіць скуру;
4. сыскаць; спагнаць;
ściągnąć podatki — сыскаць (спагнаць) падаткі;
5. разліць;
ściągnąć piwo w butelki — разліць піва ў бутэлькі;
6. зняць;
ściągnąć wartę — зняць варту (ахову);
7. прыцягнуць;
ściągnąć na siebie — oburzenie — выклікаць абурэнне; ściągnąć uwagę — прыцягнуць увагу;
8. камп. спісаць; спампаваць; загрузіць
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
уволо́ чь сов.
1. разг. павалачы́ , звалачы́ ; (выволочь) вы́ валачы; (в сторону) адвалачы́ ; (заволочь) завалачы́ ;
2. (украсть) прост. укра́ сці, сцягну́ ць ;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Сця́ жкі ’атрэп’е’ (шум. , лаг. , глыб. , Сл. ПЗБ ), сця́ жка ’палоска’ (Рагаўц. ). Параўн. укр. стя́ жка ’паласа’. Да сцягнуць < цягнуць ’тое, што сцягнута’; ЕСУМ (5, 460) узводзіць украінскае слова да *vъstęga , звязанага чаргаваннем галосных з *vъstǫga , гл. стужка .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
сця́ жка , ‑і, Д М ‑жцы, ж.
1. Дзеянне паводле дзеясл. сцягваць — сцягнуць (у 13 знач.).
2. Р мн. ‑жак . Тое, чым сцягваюць, змацоўваюць. Кладка печы змацоўваецца сцяжкамі з паласавой сталі.
3. Р мн. ‑жак . Частка счэпа чыгуначных вагонаў. Заскрыгаталі сцяжкі ў загонах, зазвінелі буферы. Васілёнак .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
dmuchnąć
зак.
1. дзьмухнуць;
2. разм. уцячы; даць драла;
3. разм. сцягнуць ; свіснуць
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Сцёжка (стёжка ) ’стужка, жычка’ (Растарг. ), сце́ жка ’завязка’ (Мат. Гом. ), сцёнжка ’стужка’ (нараўл. , Арх. ГУ ), сцёнчка ’тс’ (пруж. , Сл. ПЗБ ). Параўн. укр. стіо́ (н)жка ’тс’ (Шымк. Сл. ). Ад сцягваць , сцягнуць , адаптаванае да польск. wstęga , wstążka ’тс’ (гл. стужка ).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ву́ звалак ’брус у калёсах, што ляжыць на пярэдняй восі’ (навагр. , Шатал. ). Гл. ву́ залавак ’тс’, магчымы ўплыў з боку дзеяслоўных форм тыпу узваліць ’пакласці што-небудзь цяжкае’, узвалачы ’сцягнуць наверх і інш.’; падабенства да узвалак ’высокае, узвышанае месца’, відаць, выпадковае.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)