арда́, -ы́, ДМ -дзе́, мн. о́рды, орд і о́рдаў, ж.
1. гіст. Назва дзяржаўнага аб’яднання ў старажытных цюркскіх вандроўных народаў.
Залатая а.
2. перан. Варожае войска; натоўп, банда, зграя.
Фашысцкія орды.
|| прым. арды́нскі, -ая, -ае (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Ánsammlung f -, -en канцэнтра́цыя; ско́пішча, нато́ўп, ку́ча
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
нахлы́нуць, 1 і 2 ас. не ўжыв., -не; зак.
1. Імкліва набегчы, нацячы ў вялікай колькасці.
Нахлынула хваля.
2. перан. Раптоўна прыйсці, набегчы, з’явіцца ў вялікай колькасці.
Нахлынуў натоўп.
3. перан. Узнікнуць, з’явіцца (пра думкі, пачуцці і пад.).
Нахлынулі ўспаміны.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ушы́цца², -ы́юся, -ы́ешся, -ы́ецца; зак., у што (разм.).
1. З цяжкасцю пранікнуць куды-н.; залезці, схавацца ў чым-н.
У. ў натоўп.
У. ў салому.
2. перан. Сканцэнтраваць увагу на чым-н.
У. ў паперы.
|| незак. ушыва́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
заці́снуцца сов.
1. зажа́ться;
2. (пролезть) зати́снуться;
з. ў нато́ўп — зати́снуться в толпу́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
шу́нуць сов., прям., перен. хлы́нуть;
дождж шу́нуў — дождь хлы́нул;
нато́ўп шу́нуў — толпа́ хлы́нула
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Таўпа́ ’натоўп, тлум’ (Нас., Ласт., Некр. і Байк., Бяльк., Федар. 4, Растарг.), талпа́ ’натоўп’ (Ян.), ст.-бел. толпа ’тс’ (канец XV ст., КГС). Параўн. укр. товпа́ ’тс’, рус. толпа́ ’тс’, стараж.-рус. тълпа ’тс’, чэш., славац. tlupa ’натоўп, тлум’ (з рускай, гл. Махэк₂, 646), балг. тълпа ’натоўп’, макед. толпа ’тс’. Прасл. *tъlpa або *tьlpa, аддзеяслоўны назоўнік ад tъlpiti (гл. тоўпіць), роднасны літ. talpà ’ёмістасць, аб’ём’, лат. talpa ’памяшканне’, ст.-інд. tálpuḥ ’ложа, сядзенне’, talpã ’тс’ (Фасмер, 4, 74; ЕСУМ, 5, 588).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
crowd1 [kraʊd] n.
1. нато́ўп, гурт;
push one’s way through the crowd прабіра́цца праз нато́ўп
2. infml кампа́нія, грамада́
3. the crowd про́сты люд
♦
stand out from the crowd вылуча́цца з нато́ўпу
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
бесплацка́ртны, ‑ая, ‑ае.
Які не мае плацкартных месц; не мае плацкарты. Бесплацкартны вагон. □ Натоўп бесплацкартных пасажыраў хлынуў да выхаду. Пальчэўскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пажа́рнік, ‑а, м.
Работнік пажарнай каманды. Вялікі натоўп людзей гудзеў наўкола пажару. У промнях заходзячага сонца паблісквалі каскі пажарнікаў. Мікуліч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)