АРДА́ ,
1) у цюркскіх і мангольскіх народаў першапачатковая ваенна-адм. арг-цыя або аб’яднанне некалькіх плямёнаў, лагер качэўнікаў; у сярэдневяковых цюрка-манг. феад. дзяржавах сталіца, стаўка хана. Адсюль назва дзяржаў, а таксама саюзаў качавых плямёнаў (напр. , Залатая Арда , Крымская Арда).
2) Устарэлы тэрмін, які абазначае першапачатковую форму грамадскай арганізацыі чалавецтва — першабытны статак.
3) У пераносным сэнсе арда — шматлікае неарганізаванае зборышча людзей, натоўп .
т. 1, с. 474
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Á nsammlung f -, -en канцэнтра́ цыя; ско́ пішча, нато́ ўп , ку́ ча
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
нахлы́ нуць , 1 і 2 ас. не ўжыв. , -не; зак.
1. Імкліва набегчы, нацячы ў вялікай колькасці.
Нахлынула хваля.
2. перан. Раптоўна прыйсці, набегчы, з’явіцца ў вялікай колькасці.
Нахлынуў натоўп .
3. перан. Узнікнуць, з’явіцца (пра думкі, пачуцці і пад. ).
Нахлынулі ўспаміны.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ушы́ цца ², -ы́ юся, -ы́ ешся, -ы́ ецца; зак. , у што (разм. ).
1. З цяжкасцю пранікнуць куды-н. ; залезці, схавацца ў чым-н.
У. ў натоўп .
У. ў салому.
2. перан. Сканцэнтраваць увагу на чым-н.
У. ў паперы.
|| незак. ушыва́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
заці́ снуцца сов.
1. зажа́ ться;
2. (пролезть ) зати́ снуться;
з. ў нато́ ўп — зати́ снуться в толпу́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
шу́ нуць сов. , прям. , перен. хлы́ нуть;
дождж шу́ нуў — дождь хлы́ нул;
нато́ ўп шу́ нуў — толпа́ хлы́ нула
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Таўпа́ ’натоўп , тлум’ (Нас. , Ласт. , Некр. і Байк. , Бяльк. , Федар. 4 , Растарг. ), талпа́ ’натоўп ’ (Ян. ), ст.-бел. толпа ’тс’ (канец XV ст., КГС ). Параўн. укр. товпа́ ’тс’, рус. толпа́ ’тс’, стараж.-рус. тълпа ’тс’, чэш. , славац. tlupa ’натоўп , тлум’ (з рускай, гл. Махэк₂ , 646), балг. тълпа ’натоўп ’, макед. толпа ’тс’. Прасл. *tъlpa або *tьlpa , аддзеяслоўны назоўнік ад tъlpiti (гл. тоўпіць ), роднасны літ. talpà ’ёмістасць, аб’ём’, лат. talpa ’памяшканне’, ст.-інд. tálpuḥ ’ложа, сядзенне’, talpã ’тс’ (Фасмер , 4, 74; ЕСУМ , 5, 588).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
crowd 1 [kraʊd] n.
1. нато́ ўп , гурт;
push one’s way through the crowd прабіра́ цца праз нато́ ўп
2. infml кампа́ нія, грамада́
3. the crowd про́ сты люд
♦
stand out from the crowd вылуча́ цца з нато́ ўпу
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
бесплацка́ ртны , ‑ая, ‑ае.
Які не мае плацкартных месц; не мае плацкарты. Бесплацкартны вагон. □ Натоўп бесплацкартных пасажыраў хлынуў да выхаду. Пальчэўскі .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пажа́ рнік , ‑а, м.
Работнік пажарнай каманды. Вялікі натоўп людзей гудзеў наўкола пажару. У промнях заходзячага сонца паблісквалі каскі пажарнікаў. Мікуліч .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)