ВАРА́НЫ (Varanidae),

сямейства паўзуноў падатр. яшчарак. 1 сучасны род, 24 віды. Пашыраны ў трапічных, субтрапічных і часткова ва ўмераным паясах Усх. паўшар’я (акрамя Мадагаскара). Жывуць у парослых кустамі мясцінах, многія — каля прэснаводных вадаёмаў, добра плаваюць і ныраюць. Найб. вядомы варан шэры (Varanus griseus), пашыраны ў Паўн. Афрыцы, Сярэдняй і Паўд.-Зах. Азіі.

Даўж. выкапнёвых продкаў з плейстацэну да 10 м, сучасных — ад 0,8 да 3,7 м (варан камодскі — Varanus komodoensis — самая вял. яшчарка свету масай да 150 кг). Цела падоўжанае, ногі добра развітыя, хвост у многіх відаў прыплясканы з бакоў. Галава ўкрыта дробнымі рагавымі шчыткамі. Язык доўгі, глыбока рассечаны на канцы. Драпежнікі, кормяцца яшчаркамі, змеямі, дробнымі млекакормячымі, воднымі жывёламі. Мяса варана ядомае, скура ідзе на выраб абутку. Варан камодскі ў Чырв. кнізе МСАП.

т. 4, с. 6

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

запячы́ся сов., в разн. знач. запе́чься;

ка́ша до́бра ~пякла́ся — ка́ша хорошо́ запекла́сь;

кроў ~пякла́ся — кровь запекла́сь;

гу́бы ~пяклі́ся — гу́бы запекли́сь

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

зама́зацца сов.

1. (о щелях, трещинах и т.п.) зама́заться;

шчы́ліны до́бра ~заліся — ще́ли хорошо́ зама́зались;

2. (загрязниться) зама́заться, вы́мазаться, запа́чкаться

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

распа́рыцца сов., в разн. знач. распа́риться;

рэ́па до́бра ~рылася — ре́па хорошо́ распа́рилась;

р. ў цёплай ха́це — распа́риться в тёплой избе́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

расце́рціся сов., в разн. знач. растере́ться;

фа́рба до́бра ~рлася — кра́ска хорошо́ растёрлась;

р. ручніко́м пасля́ купа́ння — растере́ться полоте́нцем по́сле купа́ния

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

стрэ́сціся сов.

1. (от тряски, стряхивания) упа́сть, стряхну́ться;

2. смеша́ться;

сало́ма до́бра ~слася з се́нам — соло́ма хорошо́ смеша́лась с се́ном

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

прыемна, добра, хораша, люба, міла, цудоўна; слаўна (разм.); соладка, салодка, смачна (перан.)

Слоўнік сінонімаў і блізказначных слоў, 2-е выданне (М. Клышка, правапіс да 2008 г.)

Ручы́цца ’весціся; добра гадавацца, пладзіцца’; (звычайна з адмоўем) ’удавацца, шанцаваць; надарацца’ (ТСБМ), ручы́ць ’ідзе ў руку, шанцуе (у жывёлагадоўлі)’ (маладз., Янк. Мат.). Да рука (гл.), параўн. папярэдняе слова.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

◎ Мышапор ’праныра, які можа знайсці ўсё, нават добра схаванае’ (маладз., Янк. Мат.; віл., Нар. сл.), ’дзіцё, якое поркаецца ў матчыных сховах’ (КЭС, лаг.). Да мыш і поркацца (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

спа́цца безас.:

мне не спі́цца ich kann nicht éinschlafen;

до́бра спі́цца пад ра́ніцу gégen Mórgen schläft es sich gut

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)