*Рэ́жаць, рэ́жэць ’пясчанае поле’ (ЛА, 2). Няма пэўнасці, што слушна вызначана семантыка: жоўты пясок, што там будэ, ек там самэй рэжэць. Адзінкавая фіксацыя, усе астатнія назвы тым ці іншым чынам звязаныя з лексемай пясок. Можна дапусціць уплыўрэжа ’дзёран; дзірван’ (гл. рэж).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Рэ́ся ’дурніца’ (Сцяц., Сцяшк. Сл.). Няясна. Напэўна, можна суаднесці з тураў.ра́ся, ро́ся ’персанаж гульні, падобнай да гульні ў квача’, у час гульні ра́сю цвеляць, дражняць. Таксама нельга выключыць уплыўрасама́ха ’неахайная жанчына’ (Сл. рэг. лекс.; гл.). Параўн. яшчэ рус.ресо́ня ’неахайніца’ (перм.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ску́мбрыя ‘невялікая марская прамысловая рыба’ (ТСБМ). Новае запазычанне праз рус.ску́мбрыя ‘тс’ (параўн. Крукоўскі, Уплыў, 87 і наст.), з новагрэч.σκονμβρί, мн. л. ‑ιά, ст.-грэч.σκόμβροσ; ‘скумбрыя або макрэль’ (гл. Фасмер 3, 662; падрабязней гл. Мотузенко, Этимология и семантика, Кишинев, 2006, 333).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Со́ус ‘прыправа, падліва да стравы’ (ТСБМ), со́лус ‘тс’ (Сцяшк.), со́лас, со́лус (Сл. ПЗБ). Новае запазычанне з рус.со́ус ‘тс ’ (Крукоўскі, Уплыў, 80), дзе з франц.sauce ‘соус’< лац.salsa ‘пасоленая (поліўка)’, магчыма, праз англ.sause ‘соус’ (Праабражэнскі, 2, 362; Фасмер 3, 728).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Інстыту́т (ТСБМ), інсціту́т (Сцяшк. МГ). У пачатку XX ст. (Гіст. лекс., 241) з рускай (Крукоўскі, Уплыў, 77), дзе ўпершыню ў помніках 1771–1773 гг. (Біржакова, Очерки, 363). У рускай з франц.institut, якое ўзыходзіць да лац.institutum ’устанаўленне, установа’ (Шанскі, 2, I, 87).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
authority
[əˈӨɔrəti]
n., pl. -ties
1) аўтарытэ́т -у m.
2) ула́да, моц f.; упра́ва f.
3) уплы́ў -ву m., зна́чаньне, значэ́ньне n.
4) аўтарытэ́тная крыні́ца інфарма́цыі
5) знаве́ц, зна́ўца m., экспэ́рт -а m.
6) пра́ва, паўнамо́цтва n.
authority to sign — пра́ва по́дпісу
to have authority — мець паўнамо́цтва
•
- the authorities
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
sich (D) ~ verscháffen набы́ць уплыў, заваява́ць аўтарытэ́т;
sich zur ~ bríngen* прыму́сіць лічы́цца з сабо́ю
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Парке́т ’невялікія гладкія, пераважна з цвёрдых парод дрэў, дошчачкі, якімі насцілаюць падлогу; падлога, зробленая з такіх дошчачак у форме розных геаметрычных фігур’ (ТСБМ). З рус.парке́т ’тс’ (Крукоўскі, Уплыў, 79), якое праз ням.Parkett з франц.parguet ад parc (гл. парк) (Фасмер, 3, 208).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Парфі́р ’вулканічная горная парода, у якой асобныя крышталі вылучаюцца з асноўнай масы сваёй велічынёй ці колерам’ (ТСБМ). З рус.порфи́р ’тс’ (параўн. Крукоўскі, Уплыў, 87). Рус., відаць, праз ням.Porphyr, італ.porfiro з грэч.πορφυροῡς ’баграны, пурпуровы’ (гл. Праабражэнскі, 2, 111; Фасмер, 3, 336).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Прапорцыя ’суаднесенасць частак паміж сабой’ (ТСБМ). Ст.-бел.пропорция (препорцыя) XVII ст. < ст.-польск.proporcyja (Булыка, Лекс. Запазыч., 154). Сучаснае беларускае з рус.пропо́рция ’тс’ (Крукоўскі, Уплыў, 78), якое, відаць, праз польск.proporcja з лац.prōportiō ’суаднесенасць’ (гл. Фасмер, 3, 376. з літ-рай).