Verbum

анлайнавы слоўнік

КАРЫЯЛІ́СА СІ́ЛА,

адна з сіл інерцыі, абумоўленая ўплывам вярчальнага руху сістэмы адліку на рух цела адносна гэтай сістэмы. К.с. ${\vec{I}}_{кар} = m {\vec{a}}_{кар}$ , дзе m — маса цела, ${\vec{a}}_{кар}$ — Карыяліса паскарэнне. Наяўнасць К.с. вядзе да таго, што цела пры сваім руху адхіляецца ў напрамку, перпендыкулярным да яго адноснай скорасці, або дзейнічае на сувязі механічныя, што перашкаджаюць такому адхіленню. К.с. праяўляецца пры руху масіўных цел (напр., балістычных ракет, цяжкавагавых паяздоў), вял. мас паветра і вады (гл. Бэра закон) і інш. Названа ў гонар Г.Г.Карыяліса.

т. 8, с. 118

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

НАКАНЕ́ЧНІК,

1) частка ручной кідальнай зброі, якая мацавалася на канцы дрэўка дзіды, кап’я, стралы, суліцы і інш. Найб. стараж. вядомы з эпохі палеаліту, часцей трапляюцца на помніках эпох мезаліту, неаліту, бронзавага і жалезнага вякоў і ў часы сярэднявечча. Рабілі з каменю, косці, дрэва, металу; мацавалі да зброі смалой, бярозавым варам і інш. Формы і памеры Н. залежалі ад таго, у які час іх выраблялі і да якой культуры яны належалі.

2) Элемент канструкцыі гал. часткі артыл. снарада, што павышае яго баявыя ўласцівасці. Адрозніваюць Н. балістычны і бранябойны.

т. 11, с. 130

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

since¹ [sɪns] adv. з той пары́, з таго́ ча́су;

I haven’t seen him since. Я не бачыў яго з тых часоў;

not long since няда́ўна;

ever since з тых часо́ў, уве́сь час

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

Пло́ччынка ’вудачка, прыстасаваная для таго, каб лавіць плотак і інш. дробную рыбу’ (Ямк. 2). У выніку семантычнай кандэнсацыі словазлучэння плотчыпа вудачка.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

узысці́, узыхо́дзіць

1. (падняцца) erstéigen* vt; heráufsteigen* vi (s) (у напрамку да таго, хто гаворыць); hináufsteigen* vi (s) (у напрамку ад таго, хто гаворыць);

2. (пра сонца) áufgehen* vi (s);

3. (ступаць) tréten* vi (s), áuftreten* vi (s);

4. (прарасці) áufkeimen vi (s), áufgehen* vi (s) (пра насенне)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)

вы́перці разм.

1. (высунуцца за межы чаго-н.) vórspringen* vi (s); (her)vórstehen* vi;

2. (выгнаць) hináusstoßen* vt, hináusdrängen vt (у напрамку ад таго, хто гаворыць); heráusstoßen* vt, heráusdrängen vt (у напрамку да таго, хто гаворыць);

3. разм. (выганяць) heráusschmeißen* vt; zéigen, wo der Zímermann das Loch gelássen hat

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)

уссо́ўваць, уссу́нуць

1. (сунучы, падымаць наверх) hináufschleppen vt, hináufziehen* vt (у напрамку ад таго, хто гаворыць); heráufschleppen vt, heráufziehen* vt (у напрамку да таго, хто гаворыць);

2. разм. (абуць, надзець) (mit Mühe) ánziehen* vt; auf sich zwängen; áufstülpen vt; áufsetzen vt (капялюш і г. д.); sich etw. drüberziehen* (вопратку)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)

адранцве́ласць, ‑і, ж.

Стан адранцвелага. Раней усімі сіламі.. [Мацвей] імкнуўся перамагчы ў Марыне тую адранцвеласць, якая доўга не праходзіла пасля таго, як яна вярнулася з фашысцкай няволі. Шарахоўскі.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

адратава́цца, ‑туюся, ‑туешся, ‑туецца; зак.

Выратавацца ад гібелі, знішчэння; уберагчыся ад таго, што немінуча нясе бяду. І Калістрат рашыў Часова грошы даць, Каб змог Іван адратавацца. Корбан.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

падва́хтавы, ‑ая, ‑ае.

Спец. Які павінен змяніць таго, хто стаіць на вахце. Падвахтавы матрос.

падвахтавы́, ‑о́га, м.

Той, хто назначаецца на вахту (у 1 знач.). Выклікаць падвахтавых.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)