адна з германскіх моў (скандынаўская падгрупа). Афіц. мова Даніі (у 16—17 ст. і Нарвегіі). Пашырана таксама на Фарэрскіх а-вах, у Грэнландыі і ЗША. Мае 3 групы дыялектаў: зах. (ютландскія, або юцкія), астраўныя (а-вы Зеландыі, Фюн і прылеглыя да іх), усх. (в-аў Борнхальм і інш.). Гісторыю Д.м. падзяляюць на 2 перыяды: стараж.-дацкі (9—15 ст.) і новадацкі (з 16 ст.).
Гал. асаблівасці Д.м.: у фанетыцы наяўнасць агубленых галосных пярэдняга раду, шматлікія дыфтонгі, значныя камбінаторныя змяненні зычных, накарэнны націск; у марфалогіі — вызначэнне 2 родаў (агульнага і сярэдняга), 2 склонаў, складаная сістэма часоў і ладоў дзеяслова, нязменнасць яго па асобах; у лексіцы — шмат запазычанняў з ням., франц., англ. моў. Пісьменства на аснове лац. алфавіту. Найб.стараж. помнікі — надпісы 9—11 ст. («Малодшыя руны», гл. ў арт.Руны і рунічныя алфавіты), рукапісы стараж.-дацкіх абл. законаў 13—14 ст. У 1495 з’явілася першая друкаваная кніга.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
О́ЎЭН ((Owen) Роберт) (14.5.1771, Ньютаўн, Вялікабрытанія — 17.11.1858),
англійскі утапічны сацыяліст. У 1791—1829 прадпрымальнік, кіраўнік буйных фабрык. Займаўся філантрапічнай дзейнасцю; пачынальнік фабрычнага заканадаўства. Асн. творы: «Лекцыі пра зусім новы стан грамадства» (1830), «Кніга пра новы маральны свет» (1836—44), «Рэвалюцыя ў свядомасці і дзейнасці чалавечага роду...» (1849). Будучае бяскласавае грамадства ўяўляў як федэрацыю самакіравальных абшчын, кожная з якіх аб’ядноўвала 300—2000 чалавек. У працоўных калоніях (камунах), арганізаваных на грамадскай уласнасці, насельніцтва падзялялася на 8 груп у залежнасці ад узросту. Адмаўляў сац. рэвалюцыі і гвалтоўны шлях пераўтварэння грамадства. Спадзяваўся на выхаванне і асветніцтва як гал. шлях пабудовы гуманнага грамадства. У адрозненне ад ідэйных папярэднікаў (Т.Мор і Т.Кампанела) зрабіў спробу практычнай рэалізацыі свайго сац. праекта. Арганізатар прац. камун у Англіі і ЗША (большасць з іх былі нежыццядзейнымі). Яго вучэнне і практычная дзейнасць значна паўплывала на сац.-грамадскую думку і сац. практыку Зах. Еўропы (напр., утапічны сацыялізм быў адным з тэарэт. вытокаў марксізму).
hardback/paperback books кні́жкі ў цвёрдай/мя́ккай во́кладцы
2. што-н. у вы́глядзе кні́гі, кні́жачкі;
a book of tickets кні́жачка біле́таў;
a chequebook чэ́кавая кні́жка;
an exercise book сшы́так для практыкава́нняў
3. том, ча́стка кні́гі;
the books of the Bible кні́гі Бі́бліі
4.pl.books збо́рнік грашо́вых, статысты́чных і і́ншых справазда́ч;
do the books правяра́ць справазда́чы
5. лібрэ́та (оперы, аперэты)
6. за́піс закла́даў (на конскіх скачках)
♦
be in smb.’s good/bad booksinfml быць у мі́ласці/нямі́ласці ў каго́-н.;
bring smb. to bookBrE, fml кара́ць каго́-н.;
by the book стро́га па пра́вілах, па ўсі́х пра́вілах;
in smb.’s bookinfml на ду́мку каго́-н., паво́дле не́чае ду́мкі
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
во́дгук, ‑у, м.
1. Адбіццё гуку; водгулле, рэха. Затрашчала галлё — панёсся водгук.Гартны.// Слабы гук, які даносіцца здалёку. З ветрам, што кідаўся зверху,.. даносіліся водгукі нейкіх слоў, крыку.Лынькоў.
2.перан. Спачувальныя адносіны, салідарнасць з чым‑н. Шырокі водгук. □ Я веру, песень маіх кліч бунтарскі Знаходзіць водгук будзе ў сэрцах братніх.Купала.Водгук на чужое гора жыў у.. сэрцы [Ядвісі].Колас.
3.перан. Тое, што з’яўляецца вынікам чаго‑н., адказам на якія‑н. падзеі, з’явы. Рэвалюцыйныя падзеі знайшлі магутны водгук у дакастрычніцкай беларускай літаратуры.Пшыркоў.Творы [Лынькова, Чорнага, Труса] з явіліся гарачым водгукам на хвалюючыя пытанні свайго часу.Казека.
4.Разм. Тое, што і водзыў (у 1 знач.). Кніга водгукаў. □ Вялікую цікавасць мелі.. [Купалавы] водгукі аб.. паэзіі Адама Міцкевіча.«Полымя».
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
журна́л (кніга для запісаў):
камерцы́йны журна́л Kommérzjournal [-ʒʊr-] n;
кантро́льны журна́л Prüfjournal [-ʒʊr-] n;
ка́савы журна́л Kássenjournal [-ʒʊr-] n;
кла́сны журна́л Klássenbuch n -(e)s, -bücher;
журна́л баявы́х дзе́янняў Kríegstagebuch n;
ва́хтавы журна́лмарск. Wáchbuch n;
су́днавы журна́лмарск. Schíffstagebuch n, Lógbuch n;
ве́сці журна́л Journal [ʒʊr-] führen;
зано́сіць у журна́л ins Tágebuch éintragen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
ска́ргаж. Kláge f -, -n, Beschwérde f -, -n;
бюро́ ска́ргаў Beschwérdestelle f -, -n;
кні́га ска́ргаў Beschwérdebuch n -(e)s, -bücher;
пада́ць ска́ргуюрыд.éine Kláge éinreichen;
звярну́цца дакаго-н.са ска́ргай накаго-н., што-н. sich bei j-m (D) über j-n (A), über etw. (A) beschwéren
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
паша́наж.
1.Éhre f -; (павага) Áchtung f -; Hóchachtung f (высокая);
быць у паша́не hóchgeschätzt [ángesehen] sein;
2. (ушанаванне) Éhrenbezeigung f -, -en, Éhrenerweisung f -, -en, Éhrung f -, -en;