Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
bad
[bæd]1.
adj. worse, worst
1) дрэ́нны, нядо́бры, благі́; ке́пскі
He came at a bad time — Ён прыйшо́ў нядо́брым ча́сам
to see in a bad light — ба́чыць у дрэ́нным сьвятле́
2) няго́дны, ліхі́
a bad man — злы чалаве́к
bad temper — дрэ́нны настро́й
3) шко́дны
4) хво́ры, балю́чы
a bad leg — хво́рая нага́
5) фальшы́вы, бязва́ртасны
a bad check — бязва́ртасны чэк
6) дрэ́нны, няпра́вільны
bad French — няпра́вільная францу́ская мо́ва
7) гнілы́, сапсава́ны
bad egg —
а) сапсава́нае я́йка
б) дрэ́нны чалаве́к, няго́днік
8) мо́цны
a bad cold — мо́цная засту́да
9) Law нява́жны
a bad claim — нява́жная прэтэ́нзія
2.
n.
благі́ -о́га m., блага́я f., благо́е n.
Exchange the bad for better — Замяні́ць благо́е на ле́пшае
He is now $100 to the bad — Ён цяпе́р вінава́ты 100 даля́раў
•
- go to the bad
- feel bad about
- not half bad
- not so bad
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Бурва́лак1 ’невялікі ўзгорак, сухое месца на нізіне’ (Янк. Мат.). Відаць, памяншальнае ад *бурва́л, параўн. рус.бурева́л (Даль) ’лес паломаны і звалены бурай’, бел.бурава́л (да буря, бура і валіць, валить). Невядома ці ёсць нейкая сувязь з літ.bùrvalkis ’сцежка, пратаптаная статкам жывёлы’ ці ст.-літ.burvalkas ’прадмесце’ (прус.burwalkan ’двор’). Аб літ. словах гл. Фрэнкель, 1, 533.
Бурва́лак2бушва́лак (жарт.) ’кавалак бервяна; моцны, прысадзісты (камлюкаваты) чалавек’ (Сцяц.). Няясна. Магчыма, таго ж паходжання, што і бурвалак1, г. зн. < *бурва́л < бурава́л. Ускосна аб гэтым сведчыць і другая форма — бушва́лак, якая (з лінгвагеаграфічных меркаванняў: зах.), здаецца, з’яўляецца паланізаванай формай ад бурва́лак (параўн. польск.burza ’бура’). Непакупны (Latv. Vest., 1973, № 2, 81) лічыць гэта слова магчымым балтызмам (прус.burwalkan двор і г. д.’). Няпэўна.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Біць. Рус.бить, укр.би́ти, ст.-рус., ст.-слав.бити, польск.bić, чэш.bíti, балг.би́я, серб.-харв.би̏ти і г. д. Прасл.biti bii̯ǫ. Корань дыфтангічны *bhei̯‑. Параўн. грэч.φιτρός ’ствол дрэва, кол, калода’, ст.-в.-ням.bīhal ’сякера’ (ням.Beil), ірл.benim (*bnināmi) рэжу, б’ю і г. д.’ Бернекер, 117; Траўтман, 33; Фасмер, 1, 169; Слаўскі, 1, 31. Махэк₂ (54–55) рэканструюе biti bьjǫ. Ад слав.biti ўтворана шмат розных вытворных: bi‑dlo (параўн. бел.бі́ла ’спінка ложка; язык у звоне і г. д.’, бі́ліцы ’набіліцы’), bi‑čь ’біч’, bi‑tva ’бітва’; асабліва многа форм ад *bi‑t‑ (біта́; бітка ’падбітае яйцо; снапы, раскладзеныя на таку для малацьбы; ахапак сухога лёну; вялікая суконная хустка’ < ’бітая хустка’; біту́к ’коўдра, палавік’; біту́н ’задзірысты чалавек’ і г. д.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Басурма́н1 ’басурман’, ст.-бел.бесурман, бесурмянин, бусурмянин (Булыка, Запазыч.), рус.басурма́н, бусурма́н, ст.-рус.бесерменин, бесурменин, укр.басурма́н, бусурман. Запазычанне з цюрк. моў, дзе адпаведнае слова азначае ’мусульманін’. Параўн. тат., казах.musulman, тур.müslim, müslüman, müsürman, кірг., кумык., балкар.busurman (цюрк. словы з перс.). Меліаранскі, ИОРЯС, 10, 4, 113–116; Шэльд, Slavia, 2, 290; Фасмер, 1, 132; Дзмітрыеў, Тюрк. эл., 19 (< тат.); Шанскі, 1, Б, 54 (падтрымлівае тат. версію); Рудніцкі, 270–271, гл. яшчэ Сольмсен, KZ, 37, 590. Варыянт тыпу бесурман і пад. лічыцца запазычаннем з цюрк.дыял. варыянта (гл. Фасмер, 1, 160). Параўн. басурма́н2.
Басурма́н2 ’заняпалы чалавек’ (Касп.). Ужыванне ў якасці экспрэсіўнага слова басурма́н1 (гл.) ’мусульманін’. Таксама і ў іншых мовах. Параўн. рус.дыял.бусурма́н ’разбойнік’.