хі́мія, ‑і, ж.
1. Навука пра рэчывы, іх будову, састаў, уласцівасці і ўзаемныя ператварэнні. Тэарэтычная хімія. Падручнік па хіміі.
2. Практычнае прымяненне гэтай навукі, яе законаў у вытворчасці, у прамысловасці. Беларусь ператварылася ў край вялікай хіміі. «Звязда». // Разм. Аб прэпаратах, хімічных сродках, растворах і пад. — Можна было б і цыбулькай [ікону] нацерці ці гэтай самай хіміяй, па якую ты .. бегаў у аптэку. Брыль.
3. Якасны, хімічны састаў чаго‑н. Хімія нафты. Хімія крыві.
•••
Аналітычная хімія — навука аб метадах вызначэння хімічнага саставу рэчыва.
Арганічная хімія — навука пра злучэнні вугляроду з іншымі элементамі.
Бытавая хімія — галіна хімічнай прамысловасці, якая выпускае прадукцыю для задавальнення бытавых патрэб насельніцтва.
Калоідная хімія — раздзел фізічнай хіміі, які вывучае калоіды.
Квантавая хімія — раздзел тэарэтычнай хіміі, у якім хімічныя з’явы вывучаюцца на аснове ўяўленняў квантавай механікі.
Неарганічная хімія — навука пра хімічныя элементы, простыя і складаныя рэчывы, якія не маюць у сваім саставе бялку.
Фізічная хімія — навука, якая тлумачыць хімічныя з’явы і вызначае іх заканамернасці на аснове агульных прынцыпаў фізікі.
Ядзерная хімія — раздзел навукі, які вывучае ўзаемны ўплыў і ператварэнні атамных ядраў і ўласцівасцей рэчыва.
[Ад грэч. chēmeia.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
бесступе́ньчаты
прыметнік, якасны
|
адз. |
| м. |
ж. |
н. |
| Н. |
- |
бесступе́ньчатая |
бесступе́ньчатае |
| Р. |
бесступе́ньчатага |
бесступе́ньчатай бесступе́ньчатае |
бесступе́ньчатага |
| Д. |
бесступе́ньчатаму |
бесступе́ньчатай |
бесступе́ньчатаму |
| В. |
бесступе́ньчаты бесступе́ньчатага |
бесступе́ньчатую |
бесступе́ньчатае |
| Т. |
бесступе́ньчатым |
бесступе́ньчатай бесступе́ньчатаю |
бесступе́ньчатым |
| М. |
бесступе́ньчатым |
бесступе́ньчатай |
бесступе́ньчатым |
Крыніцы:
prym2009.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
лаза́ты
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
- |
| Н. |
лаза́ты |
лаза́тыя |
| Р. |
лаза́тага |
лаза́тых |
| Д. |
лаза́таму |
лаза́тым |
| В. |
лаза́ты (неадуш.) лаза́тага (адуш.) |
лаза́тыя (неадуш.) лаза́тых (адуш.) |
| Т. |
лаза́тым |
лаза́тымі |
| М. |
лаза́тым |
лаза́тых |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
аднаві́мы
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
аднаві́мы |
аднаві́мая |
аднаві́мае |
аднаві́мыя |
| Р. |
аднаві́мага |
аднаві́май аднаві́мае |
аднаві́мага |
аднаві́мых |
| Д. |
аднаві́маму |
аднаві́май |
аднаві́маму |
аднаві́мым |
| В. |
аднаві́мы аднаві́мага |
аднаві́мую |
аднаві́мае |
аднаві́мыя |
| Т. |
аднаві́мым |
аднаві́май аднаві́маю |
аднаві́мым |
аднаві́мымі |
| М. |
аднаві́мым |
аднаві́май |
аднаві́мым |
аднаві́мых |
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
аднаслаё́вы
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
аднаслаё́вы |
аднаслаё́вая |
аднаслаё́вае |
аднаслаё́выя |
| Р. |
аднаслаё́вага |
аднаслаё́вай аднаслаё́вае |
аднаслаё́вага |
аднаслаё́вых |
| Д. |
аднаслаё́ваму |
аднаслаё́вай |
аднаслаё́ваму |
аднаслаё́вым |
| В. |
аднаслаё́вы аднаслаё́вага |
аднаслаё́вую |
аднаслаё́вае |
аднаслаё́выя |
| Т. |
аднаслаё́вым |
аднаслаё́вай аднаслаё́ваю |
аднаслаё́вым |
аднаслаё́вымі |
| М. |
аднаслаё́вым |
аднаслаё́вай |
аднаслаё́вым |
аднаслаё́вых |
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
аднаствало́вы
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
аднаствало́вы |
аднаствало́вая |
аднаствало́вае |
аднаствало́выя |
| Р. |
аднаствало́вага |
аднаствало́вай аднаствало́вае |
аднаствало́вага |
аднаствало́вых |
| Д. |
аднаствало́ваму |
аднаствало́вай |
аднаствало́ваму |
аднаствало́вым |
| В. |
аднаствало́вы аднаствало́вага |
аднаствало́вую |
аднаствало́вае |
аднаствало́выя |
| Т. |
аднаствало́вым |
аднаствало́вай аднаствало́ваю |
аднаствало́вым |
аднаствало́вымі |
| М. |
аднаствало́вым |
аднаствало́вай |
аднаствало́вым |
аднаствало́вых |
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
адная́касны
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
адная́касны |
адная́касная |
адная́каснае |
адная́касныя |
| Р. |
адная́каснага |
адная́каснай адная́каснае |
адная́каснага |
адная́касных |
| Д. |
адная́каснаму |
адная́каснай |
адная́каснаму |
адная́касным |
| В. |
адная́касны адная́каснага |
адная́касную |
адная́каснае |
адная́касныя |
| Т. |
адная́касным |
адная́каснай адная́каснаю |
адная́касным |
адная́каснымі |
| М. |
адная́касным |
адная́каснай |
адная́касным |
адная́касных |
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
адро́зніваючы
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
адро́зніваючы |
адро́зніваючая |
адро́зніваючае |
адро́зніваючыя |
| Р. |
адро́зніваючага |
адро́зніваючай адро́зніваючае |
адро́зніваючага |
адро́зніваючых |
| Д. |
адро́зніваючаму |
адро́зніваючай |
адро́зніваючаму |
адро́зніваючым |
| В. |
адро́зніваючы адро́зніваючага |
адро́зніваючую |
адро́зніваючае |
адро́зніваючыя |
| Т. |
адро́зніваючым |
адро́зніваючай адро́зніваючаю |
адро́зніваючым |
адро́зніваючымі |
| М. |
адро́зніваючым |
адро́зніваючай |
адро́зніваючым |
адро́зніваючых |
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
антысуб’ектыўны
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
антысуб’ектыўны |
антысуб’ектыўная |
антысуб’ектыўнае |
антысуб’ектыўныя |
| Р. |
антысуб’ектыўнага |
антысуб’ектыўнай антысуб’ектыўнае |
антысуб’ектыўнага |
антысуб’ектыўных |
| Д. |
антысуб’ектыўнаму |
антысуб’ектыўнай |
антысуб’ектыўнаму |
антысуб’ектыўным |
| В. |
антысуб’ектыўны антысуб’ектыўнага |
антысуб’ектыўную |
антысуб’ектыўнае |
антысуб’ектыўныя |
| Т. |
антысуб’ектыўным |
антысуб’ектыўнай антысуб’ектыўнаю |
антысуб’ектыўным |
антысуб’ектыўнымі |
| М. |
антысуб’ектыўным |
антысуб’ектыўнай |
антысуб’ектыўным |
антысуб’ектыўных |
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
абшы́рны
прыметнік, якасны
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
абшы́рны |
абшы́рная |
абшы́рнае |
абшы́рныя |
| Р. |
абшы́рнага |
абшы́рнай абшы́рнае |
абшы́рнага |
абшы́рных |
| Д. |
абшы́рнаму |
абшы́рнай |
абшы́рнаму |
абшы́рным |
| В. |
абшы́рны абшы́рнага |
абшы́рную |
абшы́рнае |
абшы́рныя |
| Т. |
абшы́рным |
абшы́рнай абшы́рнаю |
абшы́рным |
абшы́рнымі |
| М. |
абшы́рным |
абшы́рнай |
абшы́рным |
абшы́рных |
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)