ко́е-че́й мест. сяго́-таго́, некато́рых, чые́-нічые́;
в ру́кописи есть ко́е-чьи́ замеча́ния у ру́капісе ёсць заўва́гі некато́рых (чые́-нічые́).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
балазе́ разг., союз бла́го; хорошо́, что;
бяры́, б. даю́ць — бери́, бла́го даю́т;
вучы́ся, б. ёсць умо́вы — учи́сь, бла́го есть усло́вия
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
бедава́ць несов. горева́ть, скорби́ть; сокруша́ться, се́товать, сожале́ть;
◊ ёсць чаго́ б. — есть о чём горева́ть;
не бяду́й — не горю́й (не сокруша́йся)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
змо́га ж.
1. (сила) мочь;
што ёсць ~гі — что есть мо́чи;
2. изнеможе́ние ср.;
па́даць ад ~гі — па́дать от изнеможе́ния
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Капшчы́зна, капшчы́на ’грашовы пабор з тых асоб, якія сыцілі мёд, варылі піва, рабілі гарэлку, трымалі корчмы’ (Гарб., Бел. арх., АВАК). Цытата з апошняй крыніцы, магчыма, сведчыць аб унутранай форме слова: «Капщизна одинакова по всему великому князьству Литовскому маеть быти брана, то есть: отъ меду копа грошей, от пива копа грошей… (XIV, 19, 1555) (гл. Гілевіч, Вопросы лит. и языка, 1968, 161). Тады капшчызна, капшчына ад капа (гл.). Гл. таксама сінанімічнае чопавае (Булахаў, Працы VIII, 119).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
-нь, пастпазіцыйная партыкула, якая далучаецца да займеннікаў тыпу штонь ’што-небудзь’, хтонь ’хто-небудзь’, прыслоўяў тыпу калінь ’калі-небудзь’ і пад., вядома яшчэ ст.-бел. штонь (1387), какійньколи (якія калі) (1432). Паводле Карскага (1, 323), можа выводзіцца з займенніка *(j)ь (ст.-слав. иже, параўн. він. скл. *нь) або з’яўляецца вынікам скарачэння не ці ні, параўн. ст.-бел. штонь есть дохода; паводле Копечнага (ESSJ SG, 1, 323), звязана з займеннікам *onъ (гл. ён).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
По́шліна ’мыта; дзяржаўны грашовы збор за тавары, якія ўвозяцца або вывозяцца’ (ТСБМ, Бяльк., Юрч. СНЛ), ст.-бел. пошлина, рус. по́шлина, стараж.-рус. пошьлина ’старажытны звычай’, пошьлъ ’старажытны, спрадвечны, звычайны’, літаральна: чьто пошьло есть (Праабражэнскі, 2, 119). Параўн., аднак: взял мець со собою по нашей пошлине (Пісьмо Рыжскай рады XIII ст.), што, паводле Станкевіча (Зб. тв., 1, 368), значыла ’як мы паслалі, загадалі, па нашаму загаду’, якое трэба выводзіць з пасылаць, слаць (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ані́
1. нареч. ничу́ть, нима́ло, ниско́лько;
гэ́та яму́ а. не перашкаджа́е — э́то ему́ ничу́ть (нима́ло, ниско́лько) не меша́ет;
2. нареч., разг. (только при отрицании) как есть, во́все;
а. нічо́га не ве́дае — как есть (во́все) ничего́ не зна́ет;
2. частица ни;
а. кро́шкі — ни кро́шки
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
лу́шчыць несов.
1. (очищать от скорлупы, кожицы, шелухи) лущи́ть, чи́стить; шелуши́ть;
2. (есть, разгрызая) грызть, щёлкать, лущи́ть;
3. с.-х. лущи́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
інтэ́рас, -су м., разг. (деловая надобность) де́ло;
у мяне́ да вас ёсць і. — у меня́ к вам есть де́ло;
◊ добры і.! — хоро́шенькое де́ло!
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)