Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
dupe
[du:p]1.
n.
1) абду́раная асо́ба
2) разява́ка -і m. & f., дурні́ца m. & f.
2.
v.t.
ашу́кваць, абду́рваць
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
naciągać
незак.
1. нацягваць, напінаць; насоўваць;
naciągać kołdrę — нацягваць коўдру;
2. ашукваць, абдурваць
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
verkóhlenIIvtразм. паке́пліваць (з каго-н.); абду́рваць, вадзі́ць за нос (каго-н.)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Ба́кі ’вочы’, забіва́ць ба́кі ’абдурваць’ (Нас., Касп., Гарэц., Др.-Падб.). Укр.ба́ки, заби́ти ба́ки. Запазычанне з польск.baka ’вока’ (а гэта ўтварэнне ад baczyć ’бачыць’). Параўн. Слаўскі, 1, 24. Не лічаць запазычаннем Ільінскі, PF, 11, 183; Фасмер, 1, 138. Франко (Приповідки, 1, 20) лічыць, што ва ўкр. мове баки не азначаюць ’вочы’, і прапануе выводзіць слова з ням.Backe ’шчака’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
gull
I[gʌl]
n.
ча́йка f.; ка́гарка f.
II[gʌl]1.
v.t.
ашу́кваць; абду́рваць
2.
n.
прасьця́к -а́m., ду́рань -ня m., чалаве́к, яко́га лёгка абдуры́ць
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
gudgeon
[ˈgʌdʒən]1.
n.
1) пячку́р -а́m. (ры́ба)
2) ду́рань -ня m., разя́ва -ы, разява́ка -і m. & f.
3) прына́да f. (на ры́бу)
2.
v.t.
ашу́кваць; абду́рваць
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
nabierać
незак.
1. набіраць; напаўняць; павялічваць;
nabierać sił — набіраць сілы; узмацняцца;
nabierać kształtu — набіраць форму;
nabierać przekonania — пераконвацца;
2. ашукваць; абдурваць
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Гламазда́ ’расцяпа’ (БРС), ’нехлямяжы’ (Касп.), ’бесталковы чалавек’, ’бесталкоўшчына’ (Нас.), ’няўмека’ (Сцяшк. МГ), глымызда́ ’гламазда, няварты чалавек, лішні ў хаце’ (Бяльк.). Вельмі цёмнае слова. Няма дакладных адпаведнасцей ні ў рус., ні ва ўкр. мовах. Можна, аднак, параўнаць з серб.-харв.glamàzati ’гаварыць багата і не да ладу; абдурваць’, чэш.hlomoziti ’шумець, крычаць’ (гэтыя словы Слаўскі, 1, 281, лічыць гукапераймальнымі і роднаснымі польск.glamać). Вытворныя: гламаздзе́нь ’бесталковы мужчына’ (Нас.), гламаздзі́ць ’набіваць галаву, забіваць бакі; навальваць адно на другое’ (Нас.). Параўн. яшчэ гламава́ты. Падрабязны агляд слав. матэрыялу (у тым ліку і ўласныя імёны тыпу ст.-рус.Гломазда) і спробу этымалогіі дае Трубачоў, Эт. сл., 6, 137–138.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
чмуры́ць, чмуру, чмурыш, чмурыць; незак., каго-што і без дап.
1. Дурыць, адурманьваць, тлуміць. [Зоя:] — Дзень і ноч на заводзе і дома мудруе і майструе. Я ўжо казала яму: кінь ты, не чмуры галавы.Сабаленка.— Заўтра... Паслязаўтра. Пасля дожджыку ў чацвер, — ужо весела жартуючы, сказаў Каляда.. — Ты мне не чмуры — пасля дожджыку!Ваданосаў.
2. Ашукваць, абдурваць каго‑н., збіваць з толку. І тулілася ўдоўка, Пеставала прымака: — Ну й разумная галоўка! Як людзей ты чмурыш лоўка! Ну і лёгкая рука!Валасевіч.
3.без дап. Гаварыць, рабіць глупствы; хлусіць; прыдурвацца. [Антонаўна:] — А не чмуры ты, стары дурань. Дзяцей пагадаваў, а розуму не набраўся.Прокша.[Раіса:] — Кіньце чмурыць... Я не такая наіўная, каб не пазнаць, як крычыць сава.Зарэцкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)