finger [ˈfɪŋgə] n. па́лец (на руцэ)

♦

have a finger in every pie infml быць заме́шаным у чым-н., мець дачыне́нне да ро́зных падзе́й;

have/keep one’s fingers in the till BrE, infml кра́сці (казённыя) гро́шы, запуска́ць руку́ ў ка́су;

have/keep one’s fingers on the pulse трыма́ць руку́ на пу́льсе (падзей, змен і да т.п.);

keep one’s fingers crossed infml спадзява́цца на ле́пшае;

not to lift/raise a finger па́лец аб па́лец не ўда́рыць, па́льцам не павару́шыць; сало́мку не перало́міць;

work one’s fingers to the bone працава́ць ве́льмі стара́нна/не паклада́ючы рук;

be all fingers and thumbs быць няспры́тным, няўме́лым;

His all fingers are thumbs. У яго рукі не адтуль растуць;

not lay a finger on smb. па́льцам не крану́ць/не зачапі́ць каго́-н.;

put one’s finger on smth. пра́вільна разуме́ць што-н.; папа́сці ў са́мую кро́пку;

not put one’s finger on smth. не магчы́/быць не ў ста́не разабра́цца ў яко́й-н. сітуа́цыі

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

tie​2 [taɪ] v.

1. звя́зваць, прывя́зваць;

tie smb.’s hands звя́зваць каму́-н. ру́кі

2. завя́зваць вузло́м; перавя́зваць, шнурава́ць;

tie a piece of ribbon into a knot завя́зваць сту́жку ба́нтам

3. абцяжа́рваць, абмяжо́ўваць, перашкаджа́ць;

tied to time абмежава́ны ў ча́се;

He is tied to the job. Ён прывязаны да працы.

♦

tie the knot infml ажані́цца;

tie oneself into/in knots заблы́твацца ў прабле́мах, ця́жкасцях;

tie smb.’s tongue прымуша́ць каго́-н. трыма́ць язы́к за зуба́мі;

tie smb. hand and foot звя́зваць каго́-н. па рука́х і нага́х

tie down [ˌtaɪˈdaʊn] phr. v. прывя́зваць; звя́зваць; абмяжо́ўваць;

be tied down by rules быць звя́заным пра́віламі

tie in [ˌtaɪˈɪn] phr. v. мець су́вязь;

This ties in with what I said. Гэта адпавядае таму, што я сказаў.

tie on [ˌtaɪˈɒn] phr. v. прывя́зваць (этыкетку)

tie up [ˌtaɪˈʌp] phr. v.

1. звя́зваць; прывя́зваць; перавя́зваць

2. быць звя́заным; удзе́льнічаць; аб’ядно́ўваць намага́нні

3. спыня́ць; перашкаджа́ць, замаро́жваць (справу);

The strike tied up the production for a week. Праз забастоўку вытворчасць спынілася на тыдзень.

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

check

[tʃek]

1.

v.

1) рапто́ўна спыня́ць, затры́мваць

2) паўстры́мваць (гнеў, сьмех)

3) адбіва́ць ата́ку (во́рага)

4) параўно́ўваць, спраўджа́ць

5) здава́ць у разьдзява́льні (паліто́, капялю́ш)

6) шахава́ць (у ша́хматах)

2.

n.

1) раху́нак, вы́стаўлены афіцыя́нтам

2) чэк -у (ба́нкавы) m.

to draw a check — выпі́сваць, выстаўля́ць чэк

to cash a check — вы́мяняць чэк

3) перашко́да, замі́нка f.; кантро́ль -ю m., нагля́д -у m.; абмежава́ньне n.

to keep a check on the child — трыма́ць дзіця́ пад нагля́дам

4) спраўджа́ньне, праве́рка n.

5) бага́жная квіта́нцыя, кантрама́рка f. (у тэа́тры, кіно́), нумаро́к (у разьдзява́льні)

6) затры́мка f.

7) кра́ткі pl., ткані́на ў кра́ткі

8) шах -у m. (у ша́хматах)

•

- check in

- check off

- check out

- check up

- in check

3.

гл. cheque

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

stanąć

зак.

1. спыніцца; стаць; затрымацца;

rzeka stanęła — рака стала;

2. стаць; устаць; падняцца;

3. стаць; прыступіць; з’явіцца;

stanąć do egzaminu — трымаць экзамен;

stanąć w czyjej obronie — выступіць у абарону каго;

stanąć murem перан. стаць сцяною;

stanąć u celu — дасягнуць мэты;

stanąć do wojska — прыбыць на прызыў;

stanąć w obliczu śmierci кніжн. стаць перад абліччам смерці;

stanąć w płomieniach — а) загарэцца, успыхнуць;

перан. пачырванець, загарэцца чырванню;

4. скончыцца; завяршыцца;

stanęło na tym, że ... — справа скончылася тым, што...

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

usta

ust|a

мн.

1. рот;

trzymać co w ~ach — трымаць што ў роце;

2. вусны; губы;

wydatne ~a — тоўстыя (пухлыя) вусны;

dowiedzieć się z czyich usta — даведацца з чыіх слоў;

z usta do usta — з вуснаў у вусны;

od usta sobie odejmować — эканоміць на самым неабходным;

usta nie otworzył — рота не раскрыў (разявіў); не сказаў ні аднаго слова;

oddychanie ~a-~a — штучнае дыханне з роту ў рот;

nabrać wody w ~a — вады ў рот набраць

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

streng

1. a

1) стро́гі, суро́вы;

gégen j-n [mit j-m] ~ sein быць стро́гім да каго́-н. [з кім-н.]

2) стро́гі, суро́вы;

~es Klíma суро́вы клі́мат;

im ~sten Sínne des Wórtes у буква́льным сэ́нсе сло́ва;

j-n ~ [in ~er Zucht] hálten* трыма́ць каго́-н. у во́жыкавых рукаві́цах [у ціска́х];

~ néhmen* vt быць акура́тным [абавязко́вым]

3) во́стры, рэ́зкі (пра пах, смак)

2. adv стро́га;

sie ist ~ nach der Móde gekléidet яна́ апра́нута стро́га па мо́дзе;

auf das [aufs] ~ste найстражэ́йшым чы́нам;

~ genómmen ула́сна ка́жучы, стро́га ка́жучы

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

сухі́ в разн. знач. сухо́й;

суха́я бялі́зна — сухо́е бельё;

сухо́е паве́тра — сухо́й во́здух;

сухо́е ле́та — сухо́е ле́то;

сухо́е дрэ́ва — сухо́е де́рево;

суха́я рука́ — суха́я рука́;

с. хлеб — сухо́й хлеб;

суха́я е́жа — суха́я пи́ща;

с. ка́шаль — сухо́й ка́шель;

суха́я сустрэ́ча — суха́я встре́ча;

сухо́е апавяда́нне — сухо́й расска́з;

с. трэск — сухо́й треск;

○ сухі́я кармы́ — с.-х. сухи́е корма́;

суха́я пераго́нка — тех. суха́я перего́нка;

сухо́е віно́ — сухо́е вино́;

с. паёк — сухо́й паёк;

с. лік — спорт. сухо́й счёт;

с. лёд — сухо́й лёд;

◊ выйсці́ сухі́м з вады́ — вы́йти сухи́м из воды́;

с. зако́н — сухо́й зако́н;

трыма́ць по́рах сухі́м — держа́ть по́рох сухи́м;

аб сухі́м хле́бе — сухи́м хле́бом пита́ясь;

сухо́й ні́ткі не застало́ся — сухо́й ни́тки не оста́лось;

сухо́га ме́сца няма́ — сухо́го ме́ста нет

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

язы́к м.

1. Zúnge f -, -n;

2. (звана) Klöppel m -s, -;

3. (палонны) Gefángene (sub) m -n, -n;

узя́ць языка́ éinen Gefángenen néhmen* [machen];

◊

злы язы́к éine böse Zúnge, éine spítze Zúnge;

у яго́ до́бра падве́шаны язы́к er ist flink mit der Zúnge, er ist rédegewandt;

трыма́ць язы́к за зуба́мі die Zúnge im Zaum hálten*; den Schnábel hálten* (разм.);

прыкусі́ць язы́к sich (D) auf die Zúnge béißen*;

хто цябе́ за язы́к цягну́ў? разм. kannst du déine Zúnge nicht zügeln?;

гэ́тае сло́ва кру́ціцца ў мяне́ на языку́ dieses Wort liegt [schwebt] mir auf der Zúnge;

◊

у яго́ што ў галаве́, то́е і на языку́ er hat [trägt] das Herz auf der Zúnge;

языко́м мянціць спі́на не балі́ць ≅ lass doch die Ménschen réden – sie réden über jéden;

языко́м Ві́льні дапыта́еш ≅ mit Frágen kommt man durch die Welt

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

Ля́лька 1, лялечка ’дзіцячая цацка ў выглядзе чалавека’ (Нас., Мядзв., Грыг., Гарэц., Яруш., Др.-Падб., Бяльк., Шат., Касп., Сцяшк., ТСБМ, Сл. ПЗБ, ТС), ’прыгожая, знешне прывабная істота або рэч’ (ТС), ’вельмі выпеставаная, крыкліва апранутая, расфуфыраная жанчына’ (міёр., З нар. сл.), ’бутэлька, у якую насыпаюць жыта і даюць хлопцу (і свату), калі дзяўчына згодна ісці за яго замуж’ (смарг., Сл. ПЗБ); ’зрэнка ў воку’ (лепел., КЭС; саліг., Нар. словатв.; ТС); ля́ля ’дзіця (з дзіцячай мовы), немаўля’ (Нас., Бес.; драг., КЭС), ’купідон, прыгожанькае дзіцятка’ (Шпіл., Растарг., Нар. Гом.), ’малое дзіця’ (драг., шальч., Сл. ПЗБ), ’спешчанае дзіця’ (іўеў., Сл. ПЗБ), ’лялька’ (слуц. КЭС). Укр. ля́лька, ля́ля, ля́лечка ’лялька’, ’маленькае дзіцё’, ’імя галоўнай дзяўчыны ў карагодзе, які праводзіцца напярэдадні вясенняга Юр’я’, ля́лько ’зрэнка’; рус. ля́лька, ля́ля ’хросная маці’, ’лялька’ (зах.), ’маленькае дзіцё’, перм. ля́лько ’хросны бацька’; ля́ля ’бамбіза, дылда’, ’цюхця, дурань’, ’вялы, някемлівы, нерашучы чалавек’; польск. laika, lala, låla ’лялька’, ’прыгожы, але абмежаваны чалавек’, ’дурань’, ’зрэнка ў воку’, lalki ’мэндлікі ў полі’, палаб. lʼolʼǝ ’бацька’; дзіцячае lala ’бог’, pójść do lali ’памерці, адправіцца ў нябыт’; чэш. валаш., ляш. lʼalʼa, lʼalʼka ’лялька’, ’чужы чалавек (дзіцячае)’, усх.-мар. lʼalička ’немаўля’, ход. lála ’нядбайны’, славац. ľaľo ’дурань, балван’; серб.-харв. ла́ло, ла́лко ’пяшчотная назва брата або старэйшага мужчыны ў доме’, ла̑ла, ла́ло ’бацька’, ’імя, якім старыя называюць маладых’, ’любы чалавек’, якія Скок (2, 264) не зусім абгрунтавана адносіць да цюркізмаў; балг. лало, лалко ’старшы брат (для малодшага)’, ’дурны, блазан’, лала ’цётка’, ’швагер’, славен. lila ’лялька’. Прасл. lʼalʼa — слова з дзіцячай мовы (як baba, mama, tata) для наймення дзіцяці, маленькага чалавека; пазней стала азначаць ’зрэнка’ з прычыны адбітку ў воку маленькага вобраза чалавека (Слаўскі, 4, 33–34). Значэнне ’лялька’ новае, яно ўзнікла ў гарадах у апошнія стагоддзі. Паводле Панятоўскага (Wiedza o Polsce, 3. Warszawa, 1932, 269), чалавечыя фігуркі ў славян першапачаткова былі сімвалам памерлых продкаў, дзядоў; звычай трымаць лялькі (сімвалы) у хаце быў пашыраны яшчэ ў XIX ст. у Польшчы і зах. Скандынавіі. Дзецям забаранялася з імі гуляць (гл. таксама Махэк₂, 319). І.‑е. адпаведнікі: алб. lelëo ’бацька’, ’дзядзька’, ’дзед’, ’старэйшы брат’, арум. lală ’дзядзька’, н.-грэч. λαλά ’баба’, λαλάς ’дзядзька’, курд. lalu ’тс’. Бернекер (1, 700), а за ім Фасмер (2, 551) і Кюнэ (42) бел. і ўкр. лексемы разглядаюць як запазычанне з польск. мовы, што справядліва аспрэчваецца Праабражэнскім (1, 498).

Ля́лька 2 ’матыль’ (бяроз., Выг.). Як і ўкр. жытом. ля́лька і валынск. ля́лючка ’лічынка матылька’ (ЛАПП) — рэліктавая лексема, якая ўзыходзіць да старажытных часоў, калі lʼalʼa азначала ’памерлыя продкі, дзяды’ (гл. ля́лька 1). Табу — у слав. гаворках існуе павер’е, быццам душы памерлых, злыя духі хаваюцца ў матыльках (Важны, O jménech, 86). Параўн. бел. ба́бачка (гл.).

Ля́лька 3 ’аер, Acorus L.’ (бых., Мат. Янк.). Паводле падабенства катаха аеру да прымітыўнай фігуркі лялькі. Да ля́лька 1 (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

трэ́снуць, ‑ну, ‑неш, ‑не; зак.

1. Стварыць трэск. Моцна трэснула сухая галінка і зашасталі хваёвыя лапкі .. З хвойніку выходзіў невысокі чалавек у доўгім новым шынялі. Крапіва. // Гулка раздацца (пра гукі выбухаў, выстралаў, удараў і пад.). Калона ўжо мінула царкву, калі са званіцы трэснулі стрэлы. Хомчанка. У кутку рынку, зусім побач, бахнулі пісталетныя стрэлы. Потым каротка трэснула аўтаматная чарга і абарвалася, бы захліпнулася. Савіцкі. Хмара раскалолася і так трэснуў пярун, што аж зямля закалацілася. Сабаленка. / у безас. ужыв. Паблізу моцна трэснула. Тугая хваля паветра шуганула над галовамі. М. Ткачоў.

2. З трэскам раскалоцца, разламацца, утварыць трэшчыну. Дрэва хіснулася раз, другі; за трэцім разам гучна трэснула каля кораня і ўпала. Колас. З шумам трэснула камера пярэдняга кола, матацыкл рэзка закінула, і Мікола ледзь не зваліўся ў кювет. Краўчанка. Слуп з майго боку трэснуў ад гарачыні, трэшчына была ўжо даволі глыбокая. Васілёнак. // З трэскам парвацца, разарвацца. Расшпіліла [Назарыха] гузікі на кофце, у спешцы так тузанула нацельны крыжык, што шнурок трэснуў, а зеленаваты кавалачак медзі застаўся ў руцэ. Ат, некалі з ім важдацца. Б. Стральцоў. / у перан. ужыв. Гнілыя ніткі, якія даўней маглі б крыху яшчэ трымаць Рыгораву сям’ю, трэснулі. Чорны. / Пра губы, скуру і пад. [Мірончык:] — Або вось прыходзіць чалавек, кажа: «Доктар, у мяне ўжо даўно трэснула губа і ніяк не зажывае». Карпюк. // перан. Даць трэшчыну, сапсавацца. У нашым калектыве, заўсёды здаровым, недзе нешта трэснула. Ермаловіч. І вось сёння штосьці перайначылася, штосьці трэснула ў душы. Асіпенка.

3. каго-што, каму і без дап. Разм. Моцна стукнуць, ударыць. Перш-наперш трэснуў .. [пан] кулаком фурману ў спіну, вылаяўся на ўсё балота і пусціў у ход усю машыну. Колас. Рагочучы,.. [Васіль] злавіў хлопчыка, і пакуль малы вырываўся, старэйшы салтысёнак, Павел, падбег і трэснуў яму кіем па галаве. Брыль.

•••

Трэснуць ад злосці (зайздрасці) — тое, што і лопнуць ад злое ці (зайздрасці) (гл. лопнуць).

Хоць трэсні — пра дарэмныя намаганні, старанні. А ў крэсле тым — Я зімнім днём і веснім, А песні туга пішуцца, Хоць трэсні, — Ці я Пегаса Слаба закілзаў?! Скурко.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)