спосаб кіравання механізмамі, прыладамі і прыстасаваннямі, пры якім у якасці кіроўных сігналаў выкарыстоўваюцца розныя праяўленні жыццядзейнасці арганізма чалавека (часам паняцце біякіравання пашыраецца і на інш. жывыя сістэмы). Для біякіравання могуць выкарыстоўвацца біяпатэнцыялы, гукі, што суправаджаюць працэс дыхання і работу сэрца, ваганні т-ры цела і інш.Найб. пашыраны сістэмы з біяэлектрычным кіраваннем, у якіх біяпатэнцыялы, што генерыруюцца галаўным мозгам, сардэчнай і шкілетнымі мышцамі, нервамі, узмацняюцца і пераўтвараюцца ў іншыя сігналы для ўздзеяння на кіроўны аб’ект.
Сістэмы біякіравання выкарыстоўваюцца ў тэхніцы (напр., для кіравання маніпулятарам, лятальным апаратам, калі на пілота ўздзейнічаюць моцныя перагрузкі і рухі яго абцяжараны). Асабліва пашыраны ў медыцыне, напр., біяпатэнцыялы галаўнога мозга служаць для кантролю глыбіні наркозу ў час хірург. аперацый. Біякіраванні з выкарыстаннем біяпатэнцыялаў сэрца ўжываюцца ў дыягнастычных прыладах, якія забяспечваюць уключэнне сігналізацыі і рэгістравальнай апаратуры (напр., пры парушэннях сардэчнага рытму) і ў мед. прыладах для аўтам. падтрымання функцый арганізма (напр., у апаратах для штучнага кровазвароту). Значную групу прыстасаванняў з біякіраваннем складаюць актыўныя пратэзы, для кіравання якімі выкарыстоўваюцца біяпатэнцыялы, што ўзнікаюць у тканках здаровых, часткова ампутаваных ці паралізаваных канечнасцяў.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
heart
[hɑ:rt]
n.
1) сэ́рцаn., fig. душа́f.
She has a kind heart — Яна́ ма́е до́брае сэ́рца
His heart sank — У яго́сэ́рца заме́рла
to give one’s heart — адда́ць сэ́рца, палюбі́ць каго́-што
2) адва́га, му́жнасьць f., запа́л -у m.
to lose heart — па́даць ду́хам
3) сярэ́дняя ча́стка, сярэ́дзіна f.
heart of the forest — не́тры ле́су
heart of oak — стры́жань ду́ба
4) су́тнасьць f.
the very heart of the matter — са́мая су́тнасьць спра́вы
5) чы́рвы (у ка́ртах)
•
- at heart
- from one’s heart
- have one's heart in one’s mouth
- have one's heart in one’s boots
- heart and soul
- near to one’s heart
- take heart
- take to heart
- to one's heart’s content
- with all one’s heart
- by heart
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Herzn -ens, -en
1) сэ́рца;
mítten ins ~ tréffen* папа́сці ў са́мае сэ́рца
2) асяродак, цэнтр
3) сэ́рца, душа́;
von gánzem ~en ад усяго́ [шчы́рага] сэ́рца;
das liegt mir sehr am ~en гэ́та мне ве́льмі ва́жна;
Hand aufs ~! (пакладзі́) руку́ на сэ́рца!;
j-n auf ~ und Níeren prüfen даскана́ла праве́рыць каго́-н.;
aus tíefstem ~en з глыбіні́ душы́;
es ist mir schwer ums ~ у мяне́ ця́жка на душы́;
mir wúrde leicht ums ~ у мяне́ адлягло́ ад сэ́рца;
es war mir aus dem ~en gespróchen гэ́та мне было́ па душы́;
sein ~ áusschütten раскрыва́ць душу́;
sich (D) sein ~ fássen набра́цца сме́ласці;
◊
er hat das ~ auf dem réchten Fleck ён сапра́ўдны [надзе́йны] чалаве́к;
séinem ~en Luft máchen вы́казаць усё, што набале́ла;
sie sind ein ~ und éine Séele яны́ жыву́ць душа́ ў душу́
4) карт. чы́рва
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
акалі́чны, ‑ая, ‑ае.
Уст.паэт. Тое, што і навакольны. Акалічны народ гуслі знаў гусляра: Песня-дума за сэрца хапала.Купала.Святочны трэба было выбраць дзень, Каб на аблаву з акалічных сёл Магло сыйсціся як найбольш, людзей.Танк.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
аму́р, ‑а, м.
У рымскай міфалогіі — бог кахання, якога малявалі ў выглядзе малога хлопчыка з лукам і стрэламі. [Лукавіцын] умеў трымаць сэрца сваё на аброці, прыкрываючы яго ў патрэбныя моманты панцырам практычнага розуму ад небяспечных стрэл амура.Крапіва.
[Фр. Amour — ад лац. Amor.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
гусля́р, ‑а; мн. гусляра, ‑оў; м.
Музыкант, які іграе на гуслях, а таксама пясняр, які спявае пад звон гусляў. Акалічны народ гуслі знаў гусляра, Песня-дума за сэрца хапала.Купала.Дружна маладзіцы Песні запяваюць, Гусляры іграюць.Пушча.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прыспе́шаны, ‑ая, ‑ае.
1.Дзеепрым.зал.пр.ад прыспешыць.
2.узнач.прым. Больш хуткі, таропкі, чым звычайна. Вісарыён пачуў прыспешаныя крокі.Самуйлёнак.Трывожны і радасны стук «тэлеграфа» перадаваў толькі прыспешанае, з перабоямі, біццё Паўлавага сэрца.Брыль.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
неаддзе́льны, ‑ая, ‑ае.
Такі, якога нельга аддзяліць ад другога. Лабановіч-чалавек і Лабановіч-настаўнік неаддзельны, як і неаддзельны ў ім сэрца і кроў, нервы і рух.Перкін.Камбінат стаў для сотняў крушынцаў неаддзельным ад іхняга жыцця.Мікуліч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
skruszyć
зак.
1. змякчыць, памякчыць;
skruszyć serce — змякчыць сэрца;
2. скрышыць, раздрабіць;
skruszyć pęta — разбіць аковы
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
pukać
puka|ć
незак. стукаць;
serce pukać — сэрца б’ецца;
~ć do drzwi — стукаць (грукаць) у дзверы
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)