Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
разляце́цца
1. (у розныя бакі) aus¦einánder flíegen*; aus¦einánder schíeben*, sich zerstréuen (рассейвацца);
2.разм. (разбіцца) zerspríngen*vi (s), zersplíttern vi (s); перан. in die Brüche géhen*;
разляце́цца на кава́лкі in Schérben géhen*;
3.разм. (распаўсюдзіцца) sich verbréiten, bekánnt wérden;
4.разм. in Schwung kómmen* (пры палёце, бегу)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
про́махм.
1. (прыстральбеі г. д.) Féhlschuss m -es, -schüsse; Féhlschlag m -(e)s, -schläge;
2.перан. Féhlleistung f -, -en; Féhlgriff m -(e)s, -e, Féhltritt m -es, -e;
зрабі́ць про́махéinen Bock schíeßen*;
◊
ён не про́махразм. er ist nicht auf den Kopf gefállen
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Тырпа́чык ‘зламаны ножык’ (Бяльк.). Відаць, варыянтная мясцовая форма да тарпа́чык, памянш. ад тарпа́к (гл.), адзначанага толькі як ‘спружыноўка’ побач з трапач ‘тс’ (рас., Шатал.), што можа разглядацца як форма з метатэзай ад трапаць (гл.); дзеяслоў тырпа́чыць ‘рэзаць, шаткаваць’ (Ян.), зафіксаваны ў іншай мясцовасці, прытрыпачыць ‘апрацоўваць зямлю спружыноўкай’ (рас., Шатал.) сведчыць на карысць такога паходжання. Дапускае магчымасць пры пачатковай змене к > т, напр., *карпачык ад карпаць2 ‘укараціць’ (гл.) або іншамоўны ўплыў — ад’ідэацыя іншых слоў, параўн. тур.tırpan ‘серп, каса’, гл. і наступнае слова.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Камі́н ’пакаёвая печ з адкрытай топкай пры падлозе’ (ТСБМ). Відавочна, з рус.ками́н — новага запазычання (з пач. XVIII ст.) з ням.Kamin < італ.camino ’комін’ < н.-грэч.κάμινος ’печ, комін’ (Слаўскі, 2, 385).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Вярхо́ўнік (гіст.) ’начальнік, старшыня справы’ (БРС), укр.верховник, рус.верховник, ст.-рус.верховникъ, врьховникъ ’асоба, якая валодае вярхоўнай уладай, начальнік’; ’служка пры двары, дваровы’ (з XV ст.). Бел. лексема запазычана з рус. мовы.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Вяршня́к ’верхні касяк акна’ (Касп.); ’верхняя частка дрэў’ (КТС), рус.том.вершня́к ’верхні касяк акна, дзвярэй’, славен.vŕšnjak ’верхні камень вадзянога млына’. Узнікла ў выніку субстантывацыі прыметніка vьrx‑ьnьпры дапамозе суф. ‑ʼakъ.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Не́жань ’эпілепсія, прыпадак’ (Ян.). Няясна, магчыма, звязана з нёжань ’нежанаты, марцовы кавалер’ (Некр.), што, відаць, тлумачыцца тым, што пры эпілепсіі не жаніліся з-за дрэннай спадчыннасці, ці табуізаваная назва хваробы ад гнаць (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Лісці́цца ’падлізвацца, лашчыцца’ (ТС). Кантамінацыя лексем ліс і ⁺льсціцца (пры існаванні рус.льстить), якое з lьstiti (sę) < lьstь < ст.-герм., гоц.lists ’хітрасць’, laisjan ’вучыць’ (гл. Фасмер, 2, 487). Параўн. таксама ліслі́вы (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Мачля́к ’палена, намоклае ў рэчцы’ (бар., Сл. ПЗБ). Паводле Грынавяцкене (там жа, 3, 15), запазычана з літ.maklė̃kas ’тс’. Аднак пры наяўнасці ‑ч‑ у корані можна гаварыць аб кантамінацыі макля́к (гл.) і мачы́ць.