тру́бка ж.

1. тру́бка, -кі ж.;

2. (свёрток) скру́так, -тка м., тру́бка, -кі ж.; (полотна) суво́й, -во́я м., свой, род. сво́я м.;

3. (для курения) лю́лька, -кі ж.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

хрен хрэн, род. хрэ́ну м.;

◊

хрен ре́дьки не сла́ще погов. хрэн за рэ́дзьку не саладзе́йшы; як там не смята́на, так тут не сыро́ватка; адно́ — гара́чка, а друго́е — баля́чка;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

э́ра в разн. знач. э́ра, род. э́ры ж.;

в тре́тьем ве́ке до на́шей э́ры у трэ́цім стаго́ддзі да на́шай э́ры;

но́вая э́ра но́вая э́ра;

палеозо́йская э́ра палеазо́йская э́ра.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

мак (род. ма́ку) м. мак;

◊ се́сці ма́кам — потерпе́ть крах; сесть в кало́шу;

ду́ля з ма́кам — ку́киш с ма́слом;

рассыпа́цца дро́бным ма́кам — рассыпа́ться ме́лким бе́сом; лебези́ть;

не ўрадзі́ў м. — перабу́дзем і так — погов. не роди́л мак — перебу́дем и так

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

напе́радзе

1. нареч. впереди́;

н. быў лес — впереди́ был лес;

2. нареч. (в будущем) впереди́;

пра гэ́та гаво́рка н. — об э́том речь впереди́;

3. предлог с род. впереди́, спе́реди;

се́сці н. каго́-не́будзь — сесть впереди́ (спе́реди) кого́-л.

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пол I (род. по́лу) м., биол. пол;

○ мужчы́нскі п. — мужско́й пол;

жано́чы п. — же́нский пол;

◊ прыго́жы п. — шутл. прекра́сный пол;

ду́жы п. — шутл. си́льный пол;

сла́бы п. — шутл. сла́бый пол

пол II м. (в избе) пола́ти ед. нет

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ток I (род. то́ку) м. (электрический) ток;

○ блука́ючыя то́кі — блужда́ющие то́ки;

пастая́нны т. — постоя́нный ток;

пераме́нны т. — переме́нный ток

ток II м.

1. с.-х. ток, гумно́ ср.;

2. обл. земляно́й пол

ток III м., охот. (действие) ток

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

торг I (род. то́ргу) м., в разн. знач. торг;

ве́сці т. — вести́ торг;

т. праця́гваўся цэ́лы дзень — торг дли́лся весь день;

◊ паспе́еш з ко́замі на т. — погов. не торопи́сь, успе́ешь

торг II межд., в знач. сказ., разг. дёрг

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

цар, род. цара́ м., прям., перен. царь;

звяржэ́нне ~ра́ — сверже́ние царя́;

пры ~ру́ — при царе́;

ц. звяро́ў — царь звере́й;

ц.-пту́шка — фольк. царь-пти́ца;

◊ без ~ра́ ў галаве́ — без царя́ в голове́;

за ~ро́м Гаро́хам — при царе́ Горо́хе

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Вуго́р 1 ’рыба, Anguilla’ (БРС). Рус. у́горь, ц.-слав. ѫгорищь (позняе), польск. węgorz, каш. wangorz, чэш. úhoř, славац. úhor, в.-луж., н.-луж. hugoŕ, серб.-харв. у̏гор, славен. ogór. Прасл. ǫgorь. Роднасныя: ст.-прус. angurgis ’вугор’, літ. ungurỹs ’тс’ (з *angurỹs). Лічаць, што вугор роднаснае вуж (гл.) і іншым словам таго ж кораня; параўн. літ. angìs ’вуж, змяя’, лац. anguis ’змяя’, anguilla ’вугор’, ст.-в.-ням. uns ’вуж’, ст.-ірл. esc‑ung ’вугор’ (літаральна ’вадзяная змяя’). У гэтым выпадку значэнне *ǫgorь ’падобны на змяю’ (Траўтман, 8; Шпехт, 31; Фасмер, 4, 146; Махэк₂, 667; Фрэнкель, 10). Адносна суфіксацыі параўн. ст.-в.-ням. angar, ням. Engerling, са грэч. ἴμβηρις (гл. Тапароў, Прус., 88).

Вуго́р 2 ’прышч (на скуры, целе)’ (БРС). Рус. у́горь, укр. вуго́р, род. скл. вугра́ ’тс’, польск. wągr, чэш. uher, славац. uhor, в.-луж. wuhra, н.-луж. hager, серб.-харв. у́грк ’чарвяк, лічынка’, балг. въгарец ’тс’, славен. ogŕc ’чарвяк, вугор, лічынка’. Прасл. *ǫgrъ роднаснае літ. ánkštara, усх.-літ. inkštìras ’фіна, лічынка’, ст.-в.-ням. angar ’хлебны чарвяк’, н.-в.-ням. Engerling ’лічынка’ хрушча’ (Траўтман, 8; Фасмер, 4, 146; Махэк₂, 666). Магчыма, што вугор 1, вугор 2 і вуж маюць агульнае паходжанне. Падрабязна гл. Фасмер, там жа.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)