юсцірава́ны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, незакончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. юсцірава́ны юсцірава́ная юсцірава́нае юсцірава́ныя
Р. юсцірава́нага юсцірава́най
юсцірава́нае		 юсцірава́нага юсцірава́ных
Д. юсцірава́наму юсцірава́най юсцірава́наму юсцірава́ным
В. юсцірава́ны (неадуш.)
юсцірава́нага (адуш.)		 юсцірава́ную юсцірава́нае юсцірава́ныя (неадуш.)
юсцірава́ных (адуш.)
Т. юсцірава́ным юсцірава́най
юсцірава́наю		 юсцірава́ным юсцірава́нымі
М. юсцірава́ным юсцірава́най юсцірава́ным юсцірава́ных

Кароткая форма: юсцірава́на.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

юсцірава́ны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. юсцірава́ны юсцірава́ная юсцірава́нае юсцірава́ныя
Р. юсцірава́нага юсцірава́най
юсцірава́нае		 юсцірава́нага юсцірава́ных
Д. юсцірава́наму юсцірава́най юсцірава́наму юсцірава́ным
В. юсцірава́ны (неадуш.)
юсцірава́нага (адуш.)		 юсцірава́ную юсцірава́нае юсцірава́ныя (неадуш.)
юсцірава́ных (адуш.)
Т. юсцірава́ным юсцірава́най
юсцірава́наю		 юсцірава́ным юсцірава́нымі
М. юсцірава́ным юсцірава́най юсцірава́ным юсцірава́ных

Кароткая форма: юсцірава́на.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

АПО́ВЕСЦЬ СТАРАЖЫТНАРУ́СКАЯ,

жанр старажытнарускай л-ры, які аб’ядноўвае апавядальныя творы розных відаў (воінская, жыційная, бытавая, сатырычная аповесці, сказанне, гісторыя, слова, павучанне).

Вядома з 11 ст. Напачатку гэта былі перакладныя (пераважна з грэч.) творы — «Гісторыя Іудзейскай вайны» Іосіфа Флавія, прыгодніцка-фантастычная «Александрыя» пра Аляксандра Македонскага, гераічнае «Дзяўгеніева дзяянне», павучальныя «Жыціе Аляксея, чалавека Божага», «Гісторыя пра Варлаама і Іасафа», апакрыфічныя «Пра стварэнне Адама», «Хаджэнне Багародзіцы па пакутах». Амаль адначасова ўзніклі і арыгінальныя, пераважна гістарычныя, аповесці. Для кожнай жанравай разнавіднасці існавала свая літ.-эстэтычная рэгламентацыя. У 11—13 ст. пераважаў стыль манум. гістарызму, якому ўласцівыя значнасць тэм і праблем (веліч радзімы, сэнс чалавечага жыцця), ахоп падзей у буйных гіст. маштабах і вял. прасторах. На пач. 12 ст. ўзніклі агіяграфічныя аповесці «Сказанне аб Барысе і Глебе», «Жыціе Ефрасінні Полацкай» і інш. (гл. Жыціе). Асаблівую папулярнасць набылі воінскія аповесці пра гераічную барацьбу за незалежнасць роднай зямлі («Слова пра паход Ігараў»). Блізкія да іх і царк. біяграфіі вядомых гіст. асоб («Аповесць пра жыццё Аляксандра Неўскага»). Аповесць старажытнаруская перыяду Кіеўскай Русі належыць да культурнай спадчыны рус., бел. і ўкр. народаў. У далейшым яна развівалася ў межах рускай літаратуры.

Аповесці старажытнарускія шырока бытавалі на Беларусі, а многія з іх у 15—17 ст. перакладаліся на бел. мову, перапрацоўваліся, уваходзілі ў буйныя творы інш. жанраў. Так, у 15—16 ст. з’явіліся бел. апрацоўка апокрыфа «Хаджэнне Багародзіцы па пакутах» — «Аб дванаццаці пакутах», бел. рэдакцыя «Сказання пра Мамаева пабоішча» — «Мамаева пабоішча»; «Аповесць пра разбурэнне Батыем Разані» была ўключана ў Беларуска-літоўскі летапіс 1446.

Літ.:

История белорусской дооктябрьской литературы. Мн., 1977;

История русской литературы Х—XVII веков. М., 1980;

Старинная русская повесть: Статьи и исслед. М.; Л., 1941.

Л.​Л.​Кароткая.

т. 1, с. 431

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

звано́к, ‑нка, м.

1. Невялікі звон (у 1 знач.). [Старшыня] узяў .. званок і яшчэ раз пазваніў. Бядуля. Ляціць тройка па дарозе, толькі пыл курыць ды званок пад дугою звініць. Якімовіч. // Усякае прыстасаванне для падачы гукавых сігналаў, падобных на гукі гэтага прадмета. Электрычны званок. □ За ракою бразгае спутаны конь бляшаным званком. Нікановіч.

2. Гукавы сігнал, створаны такім звонам, прыстасаваннем. Першы школьны званок. Тэлефонны званок. □ Недзе далёка чулася дыханне вялікага горада: шум машын, званні трамваяў. Шыцік.

3. Разм. Тэлефонная размова (звычайна кароткая і дзелавая). Званок з міністэрства. □ — Пературбацыя гэта — знаеш? Сядзіш толькі на званках і на паперах. Тое давай, тое не давай. Пташнікаў.

4. Разм. толькі мн. (званкі́, ‑оў). Тое, што і званочак (у 2 знач.). У мурагу ірдзеюць рамонкі і званні. Лось.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

аб’е́дзены

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. аб’е́дзены аб’е́дзеная аб’е́дзенае аб’е́дзеныя
Р. аб’е́дзенага аб’е́дзенай
аб’е́дзенае		 аб’е́дзенага аб’е́дзеных
Д. аб’е́дзенаму аб’е́дзенай аб’е́дзенаму аб’е́дзеным
В. аб’е́дзены (неадуш.)
аб’е́дзенага (адуш.)		 аб’е́дзеную аб’е́дзенае аб’е́дзеныя (неадуш.)
аб’е́дзеных (адуш.)
Т. аб’е́дзеным аб’е́дзенай
аб’е́дзенаю		 аб’е́дзеным аб’е́дзенымі
М. аб’е́дзеным аб’е́дзенай аб’е́дзеным аб’е́дзеных

Кароткая форма: аб’е́дзена.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аб’е́зджаны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. аб’е́зджаны аб’е́зджаная аб’е́зджанае аб’е́зджаныя
Р. аб’е́зджанага аб’е́зджанай
аб’е́зджанае		 аб’е́зджанага аб’е́зджаных
Д. аб’е́зджанаму аб’е́зджанай аб’е́зджанаму аб’е́зджаным
В. аб’е́зджаны (неадуш.)
аб’е́зджанага (адуш.)		 аб’е́зджаную аб’е́зджанае аб’е́зджаныя (неадуш.)
аб’е́зджаных (адуш.)
Т. аб’е́зджаным аб’е́зджанай
аб’е́зджанаю		 аб’е́зджаным аб’е́зджанымі
М. аб’е́зджаным аб’е́зджанай аб’е́зджаным аб’е́зджаных

Кароткая форма: аб’е́зджана.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аб’ектывава́ны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, незакончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. аб’ектывава́ны аб’ектывава́ная аб’ектывава́нае аб’ектывава́ныя
Р. аб’ектывава́нага аб’ектывава́най
аб’ектывава́нае		 аб’ектывава́нага аб’ектывава́ных
Д. аб’ектывава́наму аб’ектывава́най аб’ектывава́наму аб’ектывава́ным
В. аб’ектывава́ны (неадуш.)
аб’ектывава́нага (адуш.)		 аб’ектывава́ную аб’ектывава́нае аб’ектывава́ныя (неадуш.)
аб’ектывава́ных (адуш.)
Т. аб’ектывава́ным аб’ектывава́най
аб’ектывава́наю		 аб’ектывава́ным аб’ектывава́нымі
М. аб’ектывава́ным аб’ектывава́най аб’ектывава́ным аб’ектывава́ных

Кароткая форма: аб’ектывава́на.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аб’ектывава́ны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. аб’ектывава́ны аб’ектывава́ная аб’ектывава́нае аб’ектывава́ныя
Р. аб’ектывава́нага аб’ектывава́най
аб’ектывава́нае		 аб’ектывава́нага аб’ектывава́ных
Д. аб’ектывава́наму аб’ектывава́най аб’ектывава́наму аб’ектывава́ным
В. аб’ектывава́ны (неадуш.)
аб’ектывава́нага (адуш.)		 аб’ектывава́ную аб’ектывава́нае аб’ектывава́ныя (неадуш.)
аб’ектывава́ных (адуш.)
Т. аб’ектывава́ным аб’ектывава́най
аб’ектывава́наю		 аб’ектывава́ным аб’ектывава́нымі
М. аб’ектывава́ным аб’ектывава́най аб’ектывава́ным аб’ектывава́ных

Кароткая форма: аб’ектывава́на.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аб’ектывізава́ны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, незакончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. аб’ектывізава́ны аб’ектывізава́ная аб’ектывізава́нае аб’ектывізава́ныя
Р. аб’ектывізава́нага аб’ектывізава́най
аб’ектывізава́нае		 аб’ектывізава́нага аб’ектывізава́ных
Д. аб’ектывізава́наму аб’ектывізава́най аб’ектывізава́наму аб’ектывізава́ным
В. аб’ектывізава́ны (неадуш.)
аб’ектывізава́нага (адуш.)		 аб’ектывізава́ную аб’ектывізава́нае аб’ектывізава́ныя (неадуш.)
аб’ектывізава́ных (адуш.)
Т. аб’ектывізава́ным аб’ектывізава́най
аб’ектывізава́наю		 аб’ектывізава́ным аб’ектывізава́нымі
М. аб’ектывізава́ным аб’ектывізава́най аб’ектывізава́ным аб’ектывізава́ных

Кароткая форма: аб’ектывізава́на.

Крыніцы: dzsl2007, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аб’ектывізава́ны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. аб’ектывізава́ны аб’ектывізава́ная аб’ектывізава́нае аб’ектывізава́ныя
Р. аб’ектывізава́нага аб’ектывізава́най
аб’ектывізава́нае		 аб’ектывізава́нага аб’ектывізава́ных
Д. аб’ектывізава́наму аб’ектывізава́най аб’ектывізава́наму аб’ектывізава́ным
В. аб’ектывізава́ны (неадуш.)
аб’ектывізава́нага (адуш.)		 аб’ектывізава́ную аб’ектывізава́нае аб’ектывізава́ныя (неадуш.)
аб’ектывізава́ных (адуш.)
Т. аб’ектывізава́ным аб’ектывізава́най
аб’ектывізава́наю		 аб’ектывізава́ным аб’ектывізава́нымі
М. аб’ектывізава́ным аб’ектывізава́най аб’ектывізава́ным аб’ектывізава́ных

Кароткая форма: аб’ектывізава́на.

Крыніцы: dzsl2007, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)