сці́снуць, ‑ну, ‑неш, ‑не;
1. Ціскам зменшыць аб’ём чаго‑н.; згусціць.
2. Здушыць.
3. Моцна, шчыльна абхапіць каго‑, што‑н.
4. Здушыць, сцясніць (горла, грудзі).
5. Шчыльна злучыць (губы, зубы, пальцы і пад.).
6. Схапіць, працяць (марозам, холадам).
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
це́ла, ‑а,
1. Матэрыя, рэчыва, што так ці інакш абмежавана ў прасторы; асобны прадмет у прасторы.
2. Арганізм чалавека або жывёлы ў яго знешніх, фізічных формах і праяўленнях.
3. Тулава, корпус чалавека, жывёлы, птушкі.
4.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
хто, каго, каму, каго, кім, аб кім,
1.
2. Ужываецца ў значэнні вылучальных або ўказальных займеннікаў: «каторы», «той».
3.
4.
5.
6.
7.
8. Ужываецца ў размеркавальным значэнні пры супастаўленні членаў сказа і сказаў у значэнні: «адно..., другое».
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
аго́нь, агню,
1. Распаленыя газы, якія вылучаюцца пры гарэнні і ярка свецяцца; полымя.
2. Падпаленая куча дроў, галля, ламачча і пад.; вогнішча.
3. Святло ад асвятляльных прыстасаванняў; светлавая кропка.
4.
5. Ружэйная, артылерыйская стрэльба.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
САЮ́З МУЗЫ́ЧНЫХ ДЗЕ́ЯЧАЎ БЕЛАРУ́СІ,
добраахвотная творчая арганізацыя
Члены Беларускага саюза музычных дзеячаў
1991. Л.М.Абрамовіч, Л.К.Алексютовіч, І.У.Алоўнікаў, А.В.Альшанікаў, А.М.Аляксеенка, В.С.Ануфрыева, Г.В.Асмалоўская, І.А.Атраднаў, Н.П.Аўдзеева, В.Л.Аўраменка. Э.І.Ахрэмчык, В.А.Бабчанка, Г.І.Багамолаў, Б.П.Бажкоў, А.М.Баканаў, В.Я.Балаханаў, Л.Р.Батырава, Г.Я.Бацвіннік, М.А.Баяровіч, В.Ю.Бельцюкова, С.І.Берасцень, А.І.Берын, Л.М.Бондарава, Т.П.Брагінец, У.В.Браілоўскі, В.В.Варановіч, В.Дз.Васіленка, Л.П.Васільева, В.М.Верамяюк, Я.Г.Віданаў, Н.В.Вітчанка, В.В.Волкаў, М.М.Волкаў, В.Л.Вуячыч, І.Г.Вядзенін, Э.С.Габрыэлян, І.П.Галко, А.А.Галенчык, Я.А.Гарбунова, Г.Я.Гедыльтэр, Ю.М.Гільдзюк, Я.П.Гладкоў, Г.П.Грынчук, А.М.Гужалоўская, В.Ю.Густава, А.Ф.Гутараў, Л.І.Гучок, М.І.Дабравольскі, Б.І.Давыдаў, В.У.Дадзіёмава, Ю.П.Дзмітрыенка, А.А.Даніловіч, Л.Л.Дзядук, М.П.Дрынеўскі, В.У.Дудкевіч, В.С.Жывалеўскі, І.А.Забелава, П.П.Забелаў, Г.П.Зелянкова, В.М.Зяленін, Л.Л.Іваноў, А.В.Кавалеўская, М.А.Казінец, М.А.Казлоў, П.Я.Кандрацюк, С.І.Кафанаў, А.П.Кірыенка, Э.В.Кірыленка, У.М.Кузменка, Л.М.Куляшоў, Т.М.Курыла, У.В.Курылін, В.А.Кучар, Э.В.Кучынскі, В.А.Лагвіненка, Н.І.Лапшова, С.Ю.Лішчанка, А.А.Лысенка, І.М.Лявоненка, У.П.Ляйко, З.Я.Мажэйка, А.А.Мазепін, А.А.Мазурава, Л.П.Макарава, Р.Я.Малееў, А.А.Маляроў, Л.А.Матукоўская, Н.А.Мікуліч, А.П.Мільто, В.А.Міхальчук, Г.М.Міхеева, Л.А.Мішчанка, І.Б.Морых, Л.Б.Муранаў, Л.Ф.
1992. Г.Р.Аляксандрава, Я.Ц.Анціпенка, Н.В.Аўраменка, А.А.Бальцэвіч, М.Д.Браценнікаў, П.М.Веркалаб, А.Б.Залётнеў, М.А.Зданевіч, Л.П.Івашкоў, Н.А.Кавецкая, Т.Я.Кандрацюк, Н.П.Каральчук, У.Дз.Каструлёў, З.В.Качарская, Р.А.Лагонда, Л.А.Лявонава, І.Б.Мазур, Г.М.Мандрус, Р.Т.Марціросаў, Л.Б.Метнер, Г.А.Мілешка, У.В.Неўдах, І.В.Неўская, У.М.Няхаенка, В.Л.Парашчанка, В.В.Паўлава, Р.І.Петрачэнка, М.Ф.Пракаповіч, Т.Л.Рыдлеўская, С.У.Сакірка, У.А.Сінельнік, В.С.Томаль, Т.У.Уладысік, Г.П.Церашонак, І.А.Чарапко, В.У.Шацкі, Г.В.Шпакоўскі, С.М.Шубіна, Ж.Г.Ялфімава, І.А.Янпольская.
1993. П.С.Акулёнак, П.С.Вайналовіч, Я.Ш.Гелер, Я.У.Маланкоў, В.А.Патапаў, Г.І.Паўлянок, А.К.Сакалова, Ю.М.Сасноўцаў, Г.Я.Сівакова, Т.П.Сычова, І.Р.Целяпнёва.
1994. І.Л.Аляхновіч, Г.В.Анікеева, В.А.Анікееў, Т.С.Асновіч, М.І.Ахвердава, І.І.Барташэвіч, Т.Ф.Бранкоўская, Г.І.Бранкоўскі, Т.У.Бялькова, І.У.Валадковіч, Л.Р.Верхавень, Т.С.Ворашань, Т.В.Дзяшко, А.В.Доўгань, В.П.Ждановіч, В.І.Іванова, В.А.Кандратовіч, А.В.Касаткіна, В.Р.Кірылава, У.Дз.Кокушкін, У.М.Колін, Н.М.Кончыц, Л.А.Корсак, Ю.А.Крылоў, В.А.Крыцкая, С.С.Кундзянок, П.Ф.Ліхтэн, І.М.Лонскі, Л.М.Ляўковіч, С.М.Малінін, С.А.Мікулік, Л.Р.Пазнякова, Л.А.Парашчанка. А.В.Пауля, Л.М.Пятрова-Кумінская, С.Т.Разін, І.Э.Раманава, В.Р.Раманцоў, С.М.Рыбарава, Р.П.Рыжэвіч, В.П.Рэва, Л.Б.Самарцава, Л.М.Сасноўская, С.Ф.Сіпакова, А.В.Сітнікаў, Дз.Дз.Смірнова, Л.В.Смірнова, М.К.Старасцін, Н.І.Ташчыліна, С.У.Федарынчык, Г.М.Хадыка, А.У.Хартановіч, А.У.Харытонава, Н.В.Храпцова, Н.М.Цапрылава, Т.Ц.Чупрынская, Т.Е.Шумакова, А.А.Шут, Л.В.Шыбаева, Л.А.Шымановіч.
1995. А.Л.Акушэвіч, Л.П.Андрэева, Ю.Я.Андрэева, У.І.Арцымовіч, І.А.Аўсеева, М.В.Бяляева, Н.Р.Бандарэнка, С.Р.Барэйка, С.В.Бяляцкая, А.М.Бярнацкая, В.А.Войцік, А.Дз.Гуслева, М.А.Дзяруга, І.П.Дынькова, Л.М.Ермалаева, К.У.Еўсіевіч, Г.Л.Жаліхоўскі, В.П.Ждановіч, І.Г.Іваноў, В.С.Казлоўскі, Т.Л.Калянковіч, В.А.Кандраценка, М.А.Каралькоў, Г.К.Каранеўскі, Л.А.Клюйко, Т.В.Кузіна, В.У.Кузняцоў, Л.І.Леўчанка, Л.Л.Маеўскі, А.В.Маладцова, Г.В.Малеева, А.Ю.Мдывані, Э.К.Мімінашвілі, Л.Б.Новікава, В.А.Новікаў, В.П.Папова, Т.А.Парфёнава, Л.Ф.Патапенка, С.В.Перапеча, Я.У.Пятроў, В.А.Раманцова, В.Я.Садовін, Г.У.Семяненка, А.В.Сівакоў, В.А.Хаўкін, М.У.Ціракян, А.А.Чарнашэй, Н.М.Шпакоўская, В.І.Шрамко, А.Ф.Шунтаў, Л.Б.Шурман, В.М.Шчарбак, В.У.Шыкавец.
1996. Ю.Г.Бахановіч, Г.М.Бруёк, І.Г.Вяршок, А.У.Гіраль, Л.І.Грудзініна, А.В.Грыгор’ева, В.К.Дзыгун, Н.П.Журовіч, Л.У.Зорына, В.А.Кіранава, Ч.А.Кулікоўскі, У.У.Лінькоў, Н.А.Лысенка, Т.Г.Мдывані, М.С.Мінянкова, А.С.Падольская, Т.А.Пяцко, Л.В.Равуцкая, У.Т.Рудзянкоў, Г.М.Смоляк, І.Ф.Сушко, А.П.Чарапко.
1997. Н.І.Андрыянава, Л.І.Баранчык, Н.Б.Барынава, В.У.Бялугіна, М.І.Васілеўскі, Н.Г.Віцкоп, А.С.Вяргей, І.М.Гараніна, І.Дз.Гладкевіч, І.М.Грамовіч, В.А.Грэкава, Н.В.Гусарэвіч, Э.І.Давыдава, Т.В.Дземянкова, С.С.Дубасава, Л.М.Заруба, А.П.Ігнацьеў, М.В.Ільіна, С.М.Калеснікава, У.С.Каліна, В.С.Камарова, Л.К.Кардзянкова, Э.М.Кашэўскі, А.М.Красік, Э.К.Красніцкі, А.У.Красоўская, Н.У.Крыгер, І.І.Кундзянок, Л.М.Лагавік, Н.П.Мальцава, В.П.Марозава, А.А.Мартыненка, М.Н.Міхлін, В.Г.Мошчанка, Р.М.Мухаметшына, З.П.Пятрова, Т.М.Пятрова, І.А.Родава, Т.П.Роман, Л.М.Рудзянкова, В.А.Руднеў, Г.А.Рыдзігер, В.Я.Санько, Н.І.Сасіна, Л.Р.Сладзінская, У.М.Стукмейстэр, Н.К.Сянькова, В.У.Сяўрук, М.Я.Тарачэнка, А.А.Таўгень, Г.У.Томашава, Л.А.Фамічова, В.А.Чабан, І.А.Шчарбак, А.М.Шылкіна, Н.П.Яфімава, У.П.Яцыновіч.
1998. І.Д.Аксюта, Н.А.Анісімава, Т.Ф.Арлоўская, І.М.Атчанашанка, І.А.Багданец, Т.В.Балсунова, А.В.Бараш, Р.Р.Вараб’ёў, В.В.Галуза, І.В.Гарбацюк, С.М.Гарбацюк, А.В.Груздзева, С.В.Гуткоўская, І.М.Дзяшко, У.К.Зарэмскі, В.М.Калеснік, А.Л.Карацееў, Л.З.Малініна, Н.М.Мачыхіна, Т.В.Молічава, І.С.Нарэйка, Н.В.Невяровіч, А.К.Прусаў, І.І.Пяганаў, І.У.Пякарская, Л.П.Пятрова, А.М.Сердзюкова, М.Э.Смоліч, Ю.У.Стэльмах, А.Я.Філіпенка, А.Р.Халшчанкоў, Н.І.Харкаўская, А.В.Цыганок, І.М.Шасцітка, У.Р.Шчэрба, Ю.У.Шыкунец.
1999. Ж.В.Ануфрэйчык, А.Л.Арабей, Н.Г.Аруцюнава, І.Л.Аўдзееў, Т.А.Афанасьева, Л.М.Бабко, В.В.Баравікоў, Т.П.Боднева, С.С.Братухіна, П.С.Бяляеў, Н.І.Варывончык, А.Ф.Васілевіч, А.М.Вяршок, Н.В.Ганчарэнка, І.Б.Гембіцкая, А.Ю.Герасім, Т.С.Глушакова, У.В.Глушакоў, Л.І.Грабавая, Л.С.Грыневіч, В.Ю.Гурэева, А.Ц.Дабралёт, А.М.Данцыг, А.С.Дружыніна, А.А.Дударэнка, А.А.Елдзіна, У.А.Ермалаеў, І.Л.Жук, А.П.Зайцаў, І.А.Захарошка, Т.Ю.Ільіна, А.Я.Калядзіч, В.У.Карасёва, Т.М.Кірычэнка, А.А.Кнатэ, А.У.Кожух, А.М.Краўчэня, Р.Дз.Крывель, Т.А.Кукраш, І.М.Кулакова, М.А.Лабковіч, П.К.Лазука, А.М.Лаўрыеня, А.А.Лугаўцова, А.У.Лявіцкая, М.С.Мароз, А.У.Наполава, М.Я.Парахаўнічэнка, А.А.Пракаповіч, В.І.Пятрова-Кумінская, Л.Г.Раманчук, А.П.Рэут, Н.В.Сазановіч, А.А.Сакалова, В.І.Самасуева, Н.Л.Сапёлкіна, С.І.Селівон, С.М.Семяненя, А.М.Скорая, У.Г.Судноўскі, Ю.Ю.Тарасянок, У.М.Трафімовіч, В.В.Турэйка, В.П.Улазоўская, А.В.Цітова, С.А.Цітоў, І.М.Цыганок, Т.І.Часнакова, А.М.Чыркун, А.А.Шахаўцова, С.М.Шувалава, І.М.Шумілаў, У.П.Шышкін, Т.В.Ялецкая.
2000. І.К.Абразевіч, А.І.Александровіч, Т.В.Алёнушкіна, З.В.Аўдоніна, У.М.Баглай, С.А.Байдак, Б.Дз.Баленка, В.А.Баннікава, Дз.В.Башкіраў, Б.М.Бергер, В.Я.Браім, У.М.Будай, Л.А.Бурцава, Т.Г.Валадзько, Л.К.Валасюк, Я.А.Валасюк, М.А.Галавач, Т.А.Гер’ятовіч, К.С.Глазоўская, Т.М.Градкова, С.М.Грачыха, А.В.Гржыбоўская, Н.С.Гуркова, С.Я.Дабрадзенеў, В.У.Дамарацкая, Л.Г.Дружыніна, Т.М.Дубоўская, У.А.Дулаў, Л.М.Жукава, А.У.Жукаў, М.П.Журовіч, С.А.Жыгота, Н.У.Жэбіт, П.П.Запявалаў, Л.В.Зыкава, У.Ц.Зылікаў, Л.А.Зямцова, Т.П.Кавалеўская, Т.Я.Канавалава, Л.І.Капская, У.М.Каральчук, І.І.Карзевіч, Л.А.Карташова, В.С.Каспяровіч, М.І.Клімась, В.М.Крыловіч, Г.І.Крэс, І.В.Лашчыніна, Л.У.Леснічэнка, С.В.Літвінава, М.М.Лобан, В.П.Львова, В.А.Мальцава, Т.І.Марозава, М.П.Маршак, Г.А.Марыніч, В.М.Мішакоў, В.А.Нічыпарчык, Л.І.Пазырава, Н.У.Пахомава, Ж.М.Пракопава, Н.П.Пунчык, М.Ф.Радзеня, А.М.Русін, У.А.Семянюк, Т.Ю.Сергіеўская, А.Л.Сідараў, В.В.Сікачова, В.Б.Сінецкая, А.В.Склема, А.Л.Судзібор, В.В.Сянькова, В.П.Трафімава, А.М.Трафімовіч, М.М.Траццякова, Л.С.Фёдарава, Т.М.Фралова, Н.В.Цакун, Н.Д.Чараднічэнка, У.М.Чэрнікаў, В.Р.Шаўчэнка, Г.С.Шкурская, Ф.В.Юрцэвіч, Л.П.Юшкевіч.
2001. Н.С.Азаранкава, Р.М.Аладава, Т.У.Амяльчэня, У.І.Афонін, С.С.Ахотнікава, Л.М.Багамолава, Н.У.Барысава, А.У.Бінькевіч, А.Дз.Босікаў, С.Э.Бузько, Л.І.Бухаўцова, Дз.І.Варонін, А.У.Вашуркіна, А.С.Волюс, А.І.Высоцкі, Г.К.Гарэлава, А.А.Герасімёнак, В.П.Генюш, С.Ф.Глінская, Л.У.Дарагуж, Л.М.Дзімохіна, М.А.Дзіда, С.А.Дзянісава, С.М.Дубовік, М.К.Жылін, С.К.Забаронак, К.Э.Ільіна, П.В.Казлоў, А.Ю.Калеснік, В.М.Канатопцава, А.В.Капцелаў, В.В.Капцелаў, К.С.Кафанава, А.А.Кірэйчанка, Н.В.Конюх, С.А.Коціна, Т.А.Краснабаева, А.Б.Круцько, І.Л.Курносаў, Н.С.Лазарава, Л.В.Ларыёнава, Дз.Дз.Латышава, М.К.Літвін, А.У.Лукашкова, С.Л.Лясун, В.Л.Мацкевіч, А.М.Мініна. А.К.Мядзведзева, А.В.Пазноўская, А.М.Паліўка, Н.В.Патапчук, Л.А.Паўлюк, А.А.Рамашкевіч, А.У.Рыбінцаў, І.П.Салтановіч, Н.К.Сінькевіч, Г.Ф.Сіўцоў, А.А.Слоціна, У.А.Старычэнка, А.Р.Ступянёў, С.А.Суцько, І.М.Тамашэвіч, Н.М.Татарынцава, Н.В.Чыж, Л.Л.Шынкевіч, Н.К.Юрэвіч.
Н.В.Вітчанка, Т.М.Курыла.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
даць, дам, дасі́, дасць; дадзі́м, дасце́, даду́ць;
1. Уручыць, перадаць з рук у рукі.
2. Аддаць у карыстанне; забяспечыць чым‑н.
3. Надзяліць чым‑н.
4. Арганізаваць, наладзіць (баль, абед і г. д.).
5. Прынесці як рэзультат чаго‑н.
6. Выявіцца як вынік дзеяння, стану і пад. (пра з’яўленне чаго‑н. у чым‑н.).
7. Стварыць умовы для чаго‑н.; дазволіць зрабіць што‑н., адбыцца чаму‑н.
8. З многімі назоўнікамі ўтварае спалучэнні са значэннем таго ці іншага дзеяння ў залежнасці ад сэнсу назоўніка.
9.
10.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сарва́ць 1, ‑рву, ‑рвеш, ‑рве; ‑рвём, ‑рвяце;
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
•••
сарва́ць 2, ‑рве;
Вырваць, званітаваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ляжа́ць, ‑жу, ‑жыш, ‑жыць;
1. Знаходзіцца ўсім целам на чым‑н. у гарызантальным становішчы (пра людзей і некаторых жывёл).
2. Знаходзіцца, размяшчацца на якой‑н. паверхні нерухома (бакавой часткай, гарызантальна);
3. Пакрываць, ахутваць сабою што‑н.
4. Змяшчацца, знаходзіцца дзе‑н.
5. Размяшчацца, займаць якую‑н. прастору; распасцірацца.
6. Праходзіць, пралягаць; мець напрамак куды‑н. (пра дарогу і пад.).
7. Быць укладзеным, надзетым тым ці іншым чынам.
8.
9. У спалучэнні са словамі «на душы», «на сэрцы», «на сумленні» азначае: быць прадметам затоеных турбот, пастаяннай трывогі, роздуму і пад.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
скака́ць, скачу, скачаш, скача;
1. Рабіць скачок, скачкі; падскокваць.
2. Стукаючыся аб што‑н. цвёрдае, адскокваць убок ці ўверх.
3.
4.
5.
6.
7. Бегчы наўскач, з вялікай хуткасцю (пра каня).
8.
9.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
раз 1, ‑у;
1. У спалучэнні з колькаснымі і неазначальна-колькаснымі лічэбнікамі або без іх абазначае аднакратнасць дзеяння.
2. У спалучэнні з прыметнікамі і ўказальнымі займеннікамі ўказвае на час дзеяння ў адносінах да раду падобных дзеянняў.
3. У спалучэнні з прыназоўнікам «у» і колькаснымі або неазначальна-колькаснымі лічэбнікамі выражае ступень павелічэння або змяншэння суб’екта або аб’екта дзеяння, якой‑н. уласцівасці і пад.
4.
•••
раз 2,
Аднойчы.
раз 3,
Ужываецца ў даданых умоўных сказах, у якіх умова з’яўляецца абгрунтаваннем таго, аб чым гаворыцца ў галоўным сказе (часта ў адпаведнасці з суадноснымі словамі «то», «дык»); калі (у 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)