інквізі́тар, ‑а, м.
Суддзя або член інквізіцыйнага суда. // перан. Пра жорсткага чалавека-мучыцеля.
[Лац. inquisitor — следчы.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
арбітра́ж, ‑у, м.
Вырашэнне арбітрамі спрэчак, якія не падлягаюць кампетэнцыі суда; трацейскі суд.
[Фр. arbitrage.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
суперарбі́тр
(ад супер- + арбітр)
старшыня трацейскага суда, які канчаткова вырашае спрэчку ў выпадку нязгоды паміж членамі суда (арбітрамі).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
міравы́¹, -а́я, -о́е.
1. Звязаны з устанаўленнем мірных адносін паміж спрэчнымі бакамі.
М. суд (дарэвалюцыйны суд, дзе разбіралі дробныя грамадзянскія і крымінальныя справы).
2. у знач. наз. мірава́я, -о́й, ж. Мірнае вырашэнне спрэчкі без суда.
Пайсці на міравую.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Судо́вы ’які мае адносіны да суда’ (ТСБМ, Нас., Гарэц.). З польск. sądowy ’тс’; гл. Гіст. мовы, 2, 144.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ Капаві́шча ’месца старажытнага суда’ (Гарб.). Ад капішча (гл.). Відавочна, суды, рашэнні прымаліся каля культавага храма, дзе збіралася большасць жыхароў.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
juryman [ˈdʒʊərimən] n. (pl.-men) мужчы́на – член суда́ прыся́жных, судзе́йскай кале́гіi або́ журы́
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
jurywoman [ˈdʒʊəriwʊmən] n. (pl.-women) жанчы́на – член суда́ прыся́жных, журы́ або́ судзе́йскай кале́гіi
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
шлюзова́ть сов. и несов. шлюзава́ць;
шлюзова́ть ре́ку шлюзава́ць раку́;
шлюзова́ть суда́ шлюзава́ць су́дны;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
АРДЫНА́ЦКІ СУД,
прыватнаўласніцкі суд у ардынацыях Рэчы Паспалітай у 16—18 ст. Склад суда вызначаў уладальнік ардынацыі (ардынат), звычайна ў яго ўваходзілі староста (намеснік) ардынацыі, падстароста, пісар. Ардынацкі суд мог наз. замкавым або гродскім судом. Аб’ядноўваў функцыі дзярж. гродскага суда і земскага суда, разглядаў маёмасныя, крымінальныя і грамадзянскія справы. Падсуднымі ардынацкага суда былі залежныя ад уладальніка ардынацыі шляхта, мяшчане, ваеннаслужачыя, татарскае і яўрэйскае насельніцтва і інш. Суд вёўся паводле нормаў агульнадзярж. права, мог выносіць і смяротныя прысуды. На Беларусі ардынацкія суды дзейнічалі ў Нясвіжы (сесіі таксама ў Міры), Клецку, Давыд-Гарадку.
т. 1, с. 475
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)