каро́ль, караля, м.

1. Тытул манарха ў некаторых феадальных і буржуазных краінах. // Асоба, якая мае гэты тытул. // перан.; чаго або які. Манапаліст у якой‑н. галіне прамысловасць, буйны фінансіст. Нафтавы кароль. Кароль сталі. Біржавы кароль.

2. перан.; чаго або які. Пра таго, хто вылучаецца сярод іншых у якіх‑н. адносінах, у якой‑н. дзейнасці. — На сённяшні дзень у нашым раёне ўжо дзесяць ласёў! Я ўчора сам бачыў аднаго такога ляснога караля. Паслядовіч. Прызнаным усімі на дварэ каралём футбола быў сын інваліда Жорка Загорскі. Мележ. Дзед быў вясковым кавалём, кавальскай справы каралём. Рудкоўскі.

3. Другая па старшынству ігральная карта, на якой намалявана мужчынская фігура ў кароне. Званковы кароль. Віновы кароль.

4. Галоўная фігура ў шахматах.

•••

Кум каралю гл. кум.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ceduła

ж.

1. бюлетэнь;

ceduła eksportowa — спіс экспартных тавараў;

ceduła giełdowa — біржавы бюлетэнь;

ceduła kursów dewizowych — бюлетэнь курсаў замежнай валюты;

2. накладная

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

aukcja

aukcj|a

ж. аўкцыён;

~a giełdowa — біржавы аўкцыён;

aukcja а towarowa — таварны аўкцыён;

kupować (sprzedawać) na ~i — купляць (прадаваць) з аўкцыёну;

wycofać z ~i — зняць з аўкцыёну

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

кры́зіс м. Kríse f -, -n;

біржавы́ кры́зіс эк. Börsenkrach m -(e)s;

грашо́ва-крэды́тны кры́зіс фін. Geld- und Kredítkrise f;

жыллёвы кры́зіс Wóhnungsnot -, -nöte;

сусве́тны эканамі́чны кры́зіс Wéltwirtschaftskrise f;

скры́ты кры́зіс laténte Kríse;

энергеты́чны кры́зіс Energíekrise f;

кры́зіс даве́ру Vertráuenskrise f;

перажыва́ць кры́зіс sich in éiner Kríse befínden*, éine Kríse dúrchmachen;

не ве́даць кры́зісаў эк. krísenfest sein

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

БІ́РЖА (ням. Börse ад грэч. byrsa кашалёк),

форма рэгулярна дзеючага аптовага рынку заменных тавараў, каштоўных папер і замежнай валюты. Адпаведна бываюць таварныя біржы, фондавыя біржы і валютныя біржы. Сама біржа не выступае ў якасці аднаго з бакоў у гандл. аперацыях, а толькі забяспечвае найб. спрыяльныя ўмовы для гэтых аперацый: устанаўлівае для ўсіх удзельнікаў агульныя прынцыпы заключэння здзелак, распрацоўвае адзіныя правілы і нормы для заключэння здзелак, распрацоўвае адзіныя правілы і нормы для заключэння кантрактаў і прадастаўляе месца для іх заключэння ў пэўны час. Членамі біржы могуць быць толькі пэўныя асобы, у т. л. давераныя прадстаўнікі кампаній. Кіруе біржай савет дырэктараў, якому падначалены розныя камітэты (фін., арбітражны і інш.). Пасрэднікам паміж пакупнікамі і прадаўцамі выступаюць брокеры — пэўныя асобы ці фірмы (брокерскія канторы). Біржавыя органы ажыццяўляюць біржавую каціроўку — рэгіструюць курс валют і каштоўных папер, цэнаў на тавары, што стыхійна склаліся на біржы. Кожная біржа вядзе ўлік і сістэматызацыю такіх каціровак і публікуе іх у спец. бюлетэнях. Біржавая каціроўка — адзін з паказчыкаў біржавай кан’юнктуры, індыкатар дзелавой актыўнасці ў розных сектарах эканомікі.

Зачаткі таварнай і вэксальнай (валютнай) біржы з’явіліся ў 15—16 ст. у гарадах Італіі (Венецыя, Генуя, Фларэнцыя). Важнымі этапамі ў развіцці біржавага гандлю стала заснаванне Антверпенскай (1531) і Амстэрдамскай (1608) біржаў. У Расіі першая біржа засн. ў 1705 у Санкт-Пецярбургу. Росквіт біржавай дзейнасці прыпадае на 2-ю пал. 19 ст. і звязаны з развіццём капіталіст. вытв-сці, транспарту, сувязі, гандлю і акц. т-ваў. На сучасным этапе пераважная частка біржавага абароту сканцэнтравана ў вядучых гандл. і фін. цэнтрах ЗША, Вялікабрытаніі і Японіі (больш за 90% аб’ёму біржавых здзелак з таварамі ў вартасным выражэнні, з іх больш за 80% прыпадае на ЗША, дзе знаходзіцца гіганцкая фондавая біржа ў Нью-Йорку).

На Беларусі ў пач. 20 ст. існавалі 2 біржы, якія спынілі дзейнасць у 1-ю сусв. вайну. У 1920-я г. біржавы гандаль аднавіўся, але ў 1927 ліквідаваны. Аднаўленне біржы як адной з найважнейшых структур рыначнай эканомікі пачалося ў 1991.

т. 3, с. 155

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

arbitraż, ~u

м. арбітраж;

arbitraż bankowy — банкавы арбітраж;

arbitraż dewizowy (walutowy) — валютны арбітраж;

arbitraż giełdowy — біржавы арбітраж;

arbitraż gospodarczy — гаспадарчы арбітраж;

arbitraż międzynarodowy — міжнародны арбітраж;

arbitraż państwowy — дзяржаўны арбітраж;

arbitraż раріеrami wartościowymi — фондавы арбітраж;

arbitraż pieniężny — грашовы арбітраж;

arbitraż resortowy — ведамасны арбітраж;

arbitraż towarowy — таварны арбітраж

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

га́ндаль м. Hándel m -s, -;

ба́ртарны га́ндаль Barátthandel m;

біржавы́ га́ндаль Börsenhandel m;

гурто́ва-ро́знічны га́ндаль Groß- und Kléinhandel m;

дзяржа́ўны га́ндаль stáatlicher Hándel;

зне́шні га́ндаль Áußenhandel m;

кааператы́ўны га́ндаль genóssenschaftlicher Hándel;

кабата́жны га́ндаль Küstenhandel m;

манапо́льны га́ндаль Alléinhandel m;

менавы́ га́ндаль Táuschhandel m;

прыва́тны га́ндаль Privathandel [´vɑ:t-] m;

о́птавы [гуртавы́] га́ндаль Gróßhandel m;

паме́жны га́ндаль Grénzhandel m;

сезо́нны га́ндаль Saisonhandel [zɛ´zɔ̃:-] m;

га́ндаль паслу́гамі Servicehandel [´sør:vıs-] m;

ро́знічны га́ндаль [га́ндаль ураздро́б] Kléinhandel m, Éinzelhandel m;

пасрэ́дніцкі га́ндаль Zwíschenhandel m;

пасы́лачны га́ндаль Versándhandel m;

сустрэ́чны га́ндаль Gégenhandel m;

спекуляты́ўны га́ндаль Schwárzhandel m;

абмяжо́ўваць га́ндаль den Hándel beschränken;

ве́сці га́ндаль, займа́цца га́ндлем hándeln, Hándel tréiben*;

заахво́чваць га́ндаль den Hándel begünstigen

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

kurs, ~u

м.

1. курс;

kurs historii — курс гісторыі;

2. курс; напрамак;

kurs statku — курс карабля; перан.

kurs polityki — палітычны курс, курс палітыкі;

zboczyć z ~u — збіцца з курсу; збочыць з дарогі;

3. курс; каціроўка;

kurs giełdowy — біржавы курс;

kurs oficjalny — афіцыйны курс;

kurs walutowy — валютны курс;

kurs wolnorynkowy — курс свабоднага рынку;

ustalić ~y walut zagranicznych — прызначыць курсы замежных валют;

według ~u nominalnego — па намінальным курсе;

4. ~y мн. курсы;

kurs korespondencyjne — завочныя курсы

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

bear

I [ber]

1.

bore, Archaic bare, borne or born, – v.t.

1) не́сьці; перано́сіць

2) трыма́ць, вы́трымаць; трыма́ць на сабе́ цяжа́р

Will the ice bear your weight? — Ці вы́трымае лёд ва́шу вагу́?

3) зно́сіць, зьне́сьці; цярпе́ць (боль, шум)

4) нараджа́ць, нарадзі́ць

to bear a child — нарадзі́ць дзіця́

5) трыма́цца

He bore himself with dignity — Ён трыма́ўся з го́днасьцяй, пава́жна

6) адчува́ць

to bear affection — адчува́ць лю́басьць

7) насі́ць (імя́, ты́тул); мець сла́ву каго́-чаго́; мець (абавя́зак, пра́ва, сі́лу, ула́ду)

to bear sway — трыма́ць ула́ду

2.

v.i.

1) радзі́ць, дава́ць плод

2) мець су́вязь, уплы́ў або́ дачыне́ньне

3) націска́ць, апіра́цца на што

4) ру́хацца, трыма́цца; ісьці́

The ship bore north — Карабе́ль ішо́ў на по́ўнач

5) знахо́дзіцца, ляжа́ць

to bear due north of smth — ляжа́ць про́ста на по́ўнач ад чаго́

•

- bear a hand

- bear in mind

- bear on

- bear out

- bear the cost

- bear the responsibility

- bear up

- bear witness

II [ber]

1.

n., pl. bears or coll. bear

1) мядзьве́дзь -я або́ медзьвядзя́, pl. мядзьве́дзі або́ медзьвядзі́

2) грубія́нскі, бурклі́вы чалаве́к

3) бі́ржавы спэкуля́нт

2.

adj.

мядзьве́джы (сьлед, пахо́дка)

•

- the Great Bear

- the Little Bear

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

agent

м.

1. агент;

agent bankowy (banku) — банкаўскі агент;

agent czarterowy — чартэрны агент;

agent eksportowy — экспартны агент; агент па экспарце;

agent fiskalny (skarbowy) — фіскальны агент;

agent giełdowy — біржавы агент;

agent handlowy — камерцыйны агент;

agent komisowy — агент-камісіянер;

agent monopolowy — манапольны агент;

agent podatkowy — падатковы агент;

agent spedycyjny — агент па пагрузцы і высылцы тавару; экспедытар;

agent stały — агент-прадстаўнік;

agent ubezpieczeniowy — страхавы агент;

agent zaopatrzeniowy — агент па забеспячэнні;

agent zwykły — агент без выключных правоў;

2. тайны агент; шпег, шпіён; дэтэктыў;

agent wywiadu (kontrwywiadu) — агент разведкі (контрразведкі)

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)