КУ́ПМАНС ((Koopmans) Цьялінг Чарлз) (28.8.1910, Грэйвленд, Нідэрланды — 26.2.1985),

амерыканскі эканаміст. Член Нідэрландскай АН. Адукацыю атрымаў ва Утрэхцкім і Лейдэнскім ун-тах. У 1938—40 эксперт Лігі Нацый па пытаннях грашовага абарачэння. У 1946—55 праф. Чыкагскага, у 1955—81 Іельскага ун-таў. З 1975 прэзідэнт Амер. эканам. асацыяцыі. Даследаванні ў галіне тэорыі эканам. цыкла і планавання, лінейнага праграміравання, аперацыйнага аналізу, аптымальнага размеркавання рэсурсаў. Аўтар прац «Тры нарысы аб стане эканамічнай навукі» (1957), «Мэты, абмежаванні, даходы ў мадэлях аптымальнага росту» (1966) і інш. Навук. даклады К. ў 2 т. выдадзены ў 1970—85. Нобелеўская прэмія 1975 (разам з Л.В.Кантаровічам).

т. 9, с. 37

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЛАФА́РГ ((Lafargue) Поль) (15.1.1842, г. Сант’яга-дэ-Куба, Куба — 25.11.1911),

дзеяч французскага і міжнар. сацыяліст. руху. Па адукацыі медык. У 1866—68 у эміграцыі ў Вялікабрытаніі, член Ген. савета Інтэрнацыянала 1-га. З 1871 у Іспаніі, у 1872—82 у Лондане. З канца 1870-х г. паплечнік Ж.Геда. Адзін з заснавальнікаў франц. Рабочай партыі (1879) і Інтэрнацыянала 2-га (1889). У 1891—93 дэп. парламента Францыі. Выдаваў на франц. мове творы К.Маркса і Ф.Энгельса і папулярызаваў іх ідэі ва ўласных творах. Аўтар прац па рэлігія-, літаратура-, мовазнаўстве. Скончыў самагубствам.

Тв.:

Рус. пер. — Воспоминания о Марксе. М., 1967.

т. 9, с. 163

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПАГАРЭ́ЛЬСКІ (Антоній) (сапр. Пяроўскі Аляксей Аляксеевіч; 9.7.1787, Масква — 21.7.1836),

рускі пісьменнік. Акад. Рас. АН (з 1829). Пабочны сын графа А.К.Разумоўскага. Скончыў Маскоўскі ун-т (1807). З 1820 член Вольнага таварыства аматараў расійскай славеснасці. Аповесць «Лафертаўская макоўніца» (1825) пра жыццё мяшчан. На ўкр. этнагр. матэрыяле напісаны цыкл рамант. аповесцей і апавяданняў «Двайнік, або Мае вечары ў Маларосіі» (1828), раман «Манастырка» (1830—33). Аўтар рамана «Магнетызёр» (1830, не завершаны), аповесці-казкі для дзяцей «Чорная курыца, ці Падземныя жыхары» (1829, аднайм. фільм 1980). Пісаў вершы.

Тв.:

Избранное: Проза. Стихотворения. М., 1988;

Двойник: Избр. произв. Киев, 1990;

Волшебные повести. М., 1992.

т. 11, с. 476

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

піяне́р

(фр. pionnier = даследчык)

1) чалавек, які першым пранік у недаследаванае месца, краіну;

2) перан. той, хто палажыў пачатак чаму-н. новаму ў галіне навукі, культуры;

3) член дзіцячай камуністычнай арганізацыі.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

фарысе́й

(гл. pharisaios, ад ст.-яўр. parusz = аддзелены)

1) член рэлігійна-палітычнай секты ў Стараж. Іудзеі, што абараняла інтарэсы заможных слаёў насельніцтва і вызначалася фанатызмам і крывадушшам;

2) перан. ханжа, крывадушнік.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

сям’я́ ж. Famíli¦e f -, -n;

член сям’і́ Famíli¦enangehörige (sub) m -n, -n; Famíli¦enmitglied n -(e)s, -er;

сям’я́ з пяці́ чалаве́к éinefünfköpfige Famíli¦e;

усёй сям’ёй mit der gánzen Famíli¦e; mit Kind und Kégel;

сярэ́дняя сям’я́ Dúrchschnittsfamili¦e f;

дру́жная сям’я́ éine éinträchtige Famíli¦e

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

краі́на ж. Land n -es, Länder;

міралю́бная краі́на fríedliebendes Land;

краі́ны, які́я атрыма́лі незале́жнасць únabhängig gewórdene Länder;

краі́ны, што ста́лі на шлях развіцця́ Entwícklungsländer pl;

краі́на-член (якой-н. арганізацыі) Mítgliedsland n;

краі́ны-ўдзе́льніцы Téilnehmerländer pl;

ро́дная краі́на Héimatland n, Héimat f -

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

ландра́т

(ням. Landrat)

1) орган кіравання ў некаторых кантонах Швейцарыі;

2) выбарная асоба, якая ўзначальвае раённы орган мясцовага кіравання ў Германіі;

3) член дваранскай калегіі пры губернатары ў Расіі 18—19 ст.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

папулі́ст

(ад папулізм)

1) член фермерскай партыі ў ЗША канца 19 ст., якая патрабавала надзялення пасяленцаў зямлёй за кошт карпарацый, зніжэння падаткаў, неабмежаванай чаканкі манет;

2) дзеяч, які паддобрываецца да народных мас.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

энцыклапеды́ст

(фр. encyclopediste)

1) усебакова адукаваны чалавек, дасведчаны ў розных галінах ведаў;

2) член групы перадавых французскіх мысліцеляў, аб’яднаных вакол «Энцыклапедыі», якую ў 1751—1780 гг. выдавалі Д. Дзідро і Ж. Д’Аламбер.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)