Verbum

ДЗЯРЖЫ́НСКАЕ ПАТРЫЯТЫ́ЧНАЕ ПАДПО́ЛЛЕ, Дзяржынскі антыфашысцкі камітэт «Смерць фашызму». Дзейнічаў са жн. 1941 да ліп. 1944 у г. Дзяржынск і Дзяржынскім р-не ў Вял. Айч. вайну пад кіраўніцтвам Мінскага падп. абкома КП(б)Б і Дзяржынскага падп. райкома КП(б)Б у кантакце з Мінскім патрыятычным падполлем. Яднала 120 чал. Першая падп. група створана па ініцыятыве І.​А.​Жукаўца, Г.​В.​Будая і П.​М.​Хмялеўскага. Існавалі групы ў вёсках Вял. Навасёлкі, Кукшавічы, Станькава, Баравое, Касілавічы, Нявелічы, Шацілы і інш. У канцы жн. 1941 створаны Дзяржынскі антыфаш. к-т «Смерць фашызму» ў складзе Будая (кіраўнік), Жукаўца, Хмялеўскага, С.​Ф.​Юховіча (з вясны 1942). Падпольшчыкі збіралі звесткі аб варожым гарнізоне, карных аперацыях супраць насельніцтва і партызан, забяспечвалі падпольшчыкаў, партыз. сувязных, былых ваеннаслужачых пашпартамі, пропускамі (аўсвайсамі), вялі антыфаш. прапаганду сярод насельніцтва, распаўсюджвалі зводкі Саўінфармбюро, лістоўкі, газ. «Звязда», збіралі разведданыя для партызан, накіроўвалі да іх людзей, перадавалі зброю, медыкаменты, адзенне, прадукты, сарвалі намер акупантаў стварыць атрады «самааховы», выратавалі больш за 400 чал. ад вывазу ў Германію, палілі і ўзрывалі масты і эшалоны, знішчалі жывую сілу і баявую тэхніку ворага, парушалі тэлеграфна-тэлефонную сувязь і інш. У крас. 1942 на базе некалькіх падп. груп створаны партыз. атрад. Пасля арыштаў у кастр. 1942 к-т перастаў дзейнічаць, большасць падпольшчыкаў перайшла да партызан.

Л.​В.​Аржаева, А.​І.​Валахановіч.

т. 6, с. 161

ВІ́РАЎЛЯ,

вёска ў Гарадоцкім р-не Віцебскай вобл. Цэнтр сельсавета і калгаса. За 35 км на ПнЗ ад г. Гарадок, 74 км ад Віцебска, 11 км ад чыг. ст. Бычыха. 362 ж., 148 двароў (1996). Базавая школа, Дом культуры, б-ка, аддз. сувязі. Вайсковыя могілкі сав. воінаў і партызан.

т. 4, с. 190

ГВО́ЗНІЦА,

вёска ў Маларыцкім р-не Брэсцкай вобл. Цэнтр сельсавета і калгаса. За 14 км на З ад горада і чыг. ст. Маларыта, 45 км ад Брэста. 673 ж., 242 двары (1996). Базавая школа, Дом культуры, б-ка, аддз. сувязі. Царква. Брацкая магіла сав. воінаў, партызан і ахвяр фашызму.

т. 5, с. 107

КЛЯНЫ́,

вёска ў Дубровенскім р-не Віцебскай вобл. Цэнтр сельсавета. За 23 км на ПдУ ад г. Дуброўна, 115 км ад Віцебска, 24 км ад чыг. ст. Зубры. 86 ж., 43 двары (1998). Базавая школа, клуб, б-ка, бальніца, аптэка, аддз. сувязі. Брацкая магіла сав. воінаў і партызан.

т. 8, с. 354

КРА́СНАЕ,

вёска ў Гомельскім р-не, каля аўтамагістралі С.-Пецярбург—Адэса (3 км). Цэнтр сельсавета, калгаса і саўгаса. За 2 км на Пн ад Гомеля. 2480 ж., 450 двароў (1998). Сярэдняя школа. Дом культуры, б-ка, амбулаторыя, аптэка, камбінат быт. абслугоўвання, аддз. сувязі. Брацкая магіла сав. воінаў і партызан.

т. 8, с. 458

ЖУ́КНЕВА,

вёска ў Талачынскім р-не Віцебскай вобл. Цэнтр сельсавета і калгаса. За 33 км на У ад г. Талачын. 112 км ад Віцебска, 15 км ад чыг. ст. Коханава. 260 ж., 106 двароў (1997). Базавая школа, клуб, б-ка, аддз. сувязі. Брацкая магіла сав. воінаў і партызан.

т. 6, с. 446

ЗАРЭ́ЧЧА вёска ў Лагойскім р-не Мінскай вобл. Цэнтр сельсавета. За 44 км на ПнУ ад г.п. Лагойск, 84 км ад Мінска, 56 км ад чыг. ст. Радашковічы. 339 ж., 105 двароў (1997). Базавая школа, Дом культуры, б-ка, аддз. сувязі. Магілы партызан, якія загінулі ў Вял. Айч. вайну.

т. 6, с. 542

НАВАМА́РКАВІЧЫ, Новыя Маркавічы,

вёска ў Жлобінскім р-не Гомельскай вобл. Цэнтр сельсавета і калгаса. За 34 км на Пд ад горада і чыг. ст. Жлобін, 117 км ад Гомеля. 493 ж., 155 двароў (2000). Сярэдняя школа, Дом культуры, б-ка, аптэка, аддз. сувязі. Брацкая магіла сав. воінаў і партызан.

т. 11, с. 100

ПЛІСА́,

вёска ў Смалявіцкім р-не Мінскай вобл.; чыг. ст. Чырвоны Сцяг на лініі Мінск—Барысаў. Цэнтр сельсавета. За 7 км на У ад г. Смалявічы, 45 км ад Мінска. 356 ж., 150 двароў (2000). Брацкія магілы сав. воінаў, партызан і падпольшчыкаў. Помнік архітэктуры — царква Раства Багародзіцы (1904).

т. 12, с. 428

РАМА́ШКАВА,

вёска ў Коханаўскім пас. Савеце Талачынскага р-на Віцебскай вобл. Цэнтр калгаса. За 30 км на ПнУ ад г. Талачын, 102 км ад Віцебска, 4 км ад чыг. ст. Коханава. 224 ж., 89 двароў (2001). Пач. школа, клуб, б-ка, аддз. сувязі. Брацкая магіла сав. воінаў і партызан.

т. 13, с. 300