ПІРЫ́ ТНАЯ ПЛА́ ЎКА ,
перапрацоўка сумесі пірытных медных руд з кварцам і вапняком пры нязначным расходзе коксу (2—4%). Цеплата, неабходная для плаўлення, вылучаецца пераважна ў выніку акіслення сульфіду жалеза. Ажыццяўляюць у шахтавых печах у моцна акісляльнай атмасферы. Прадукты П.п. — медны штэйн , сярністы газ і шлак.
т. 12, с. 384
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
дзі́ ва , -а, мн. -ы, -аў, н.
Тое, што выклікае здзіўленне, цуд.
Сапраўднае д.
Што за д.? Вось гэта дык д.!
◊
Дзіва дзіўнае (разм. ) — вялікае дзіва.
Дзіву давацца (разм. ) — моцна здзіўляцца.
На дзіва (разм. ) — надта добра (удацца, выйсці, атрымацца).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
скалану́ цца , -ну́ ся, -не́ шся, -не́ цца; -нёмся, -няце́ ся, -ну́ цца; -ні́ ся; зак.
1. Задрыжаць, затрэсціся; страсянуцца, здрыгануцца.
Бярозка ад удару скаланулася.
2. Уздрыгнуць.
С. ад холаду.
3. перан. Моцна захвалявацца.
Сэрца маё скаланулася ад непрыемнай весткі.
|| незак. скалана́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
раскаці́ цца , 1 і 2 ас. не ўжыв. , -ко́ ціцца; зак.
1. Пакаціцца ў розныя бакі.
Мячы раскаціліся па падлозе.
2. Пакаціўшыся, разгарнуцца, раскруціцца.
Дыван раскаціўся на ўсю хату.
3. Прагучаць моцна , раскаціста.
Рэха раскацілася ў гарах.
|| незак. раско́ чвацца , -аецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пераці́ снуць , -ну, -неш, -не; -ні́ ; -нуты; зак. , каго-што.
1. Моцна сціснуць, здушыць, туга перавязаць, сцягнуць чым-н.
П. аорту.
2. Ціскам раздзяліць на часткі, расплюшчыць у якім-н. месцы.
П. змяю колам.
|| незак. пераціска́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Дуба́ сіць ’дубасіць’ (БРС ), ’біць друкамі, палкай’ (Нас. ), ’вельмі моцна біць’ (Касп. , Шат. ), ’моцна ісці (пра дождж); гучна ісці, цікаць (пра гадзіннік): сячы’ (Сл. паўн.-зах. ). Рус. дуба́ сить ’біць’, укр. дуба́ сити . Магчыма, да дуб (гл.), пераносна ’палка, дручок’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
хра́ снуць
1. krá chen vi (трэснуць ), kní stern vi (патрэскваць ; шалясцець – напр. пра nanepy ); kní sternd bré chen* ;
2. разм. (моцна выцяць ) kló ppen, dré schen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Кла́ цаць ’моцна стукаць, ляпаць’ (Жыв. сл. , Нар. словатв. ). Гл. кляцаць .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Клу́ бам ’моцна , многа’ (Сл. паўн.-зах. ). Да клуб 2 (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Скрампаваць ‘моцна ўвязаць вяроўкамі’ (Шат. , Сержп. ). З польск. skrępować ‘тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)