Verbum

САЛЕХА́РД,

горад, цэнтр Ямала-Ненецкай аўт. акругі Цюменскай вобл. ў Расіі. Засн. ў 1595. Да 1933 Абдорск. 32 тыс. ж. (1999). Рачны порт на р. Палуй пры ўпадзенні яе ў р. Об, каля Паўн. палярнага круга. На процілеглым беразе р. 06 — чыг. станцыя Лабытнангі. Аэрапорт. З-ды: рыбакансервавы, малочны; домабуд. к-т. Дрэваапр. прам-сць.

Краязн. музей. Цэнтр геолагаразведачных экспедыцый.

т. 14, с. 107

САЛТАНО́ВА,

вёска ў Дземяхоўскім с/с Рэчыцкага р-на Гомельскай вобл., каля р. Ведрыч. Цэнтр саўгаса. За 15 км на З ад г. Рэчыца, 65 км ад Гомеля, 3 км ад чыг. ст. Дземяхі. 970 ж., 398 двароў (2001). Камбінат харч. прадуктаў «Палессе». Сярэдняя школа, Дом культуры, б-ка, амбулаторыя, аддз. сувязі. Помнік землякам, якія загінулі ў Вял. Айч. вайну.

т. 14, с. 116

САН-ЛУІ́С (São Luís),

горад на ПнУ Бразіліі, на в-ве Сан-Луіс, злучаны з мацерыком мостам цераз праліў Сан-Маркус. Адм. ц. штата Мараньян. Засн. ў 1612. Каля 1 млн. ж. з прыгарадамі (2000). Вузел аўтадарог, чыг. станцыя. Марскі порт (вываз бавоўны, пальмавых арэхаў і алею, карнаубскага воску). Міжнар. аэрапорт. Прам-сць: харчасмакавая, тэкст., хім., фармацэўтычная, паліграфічная. Ун-т.

т. 14, с. 155

СА́НТА-КРУС-ДЭ-ТЭНЕРЫ́ФЕ (Santa Cruz de Tenerife),

горад у Іспаніі, на Пн в-ва Тэнерыфе (Канарскія а-вы). Адм. ц. аўт. вобл. Канарскія а-вы і прав. Санта-Крус-дэ-Тэнерыфе. Каля 250 тыс. ж. (2000). Порт на Атлантычным ак., бункерная база для трансатлантычных рэйсаў. Ун-т (з 1701). Міжнар. аэрапорт. Прам-сць: нафтаперапр., хім., металаапр., вінаробчая. Кліматычны курорт.

т. 14, с. 160

САНТАНДЭ́Р (Santander),

горад на Пн Іспаніі. Адм. ц. аўт. вобласці і правінцыі Кантабрыя. Каля 200 тыс. ж. (2000). Порт на Біскайскім зал., вузел чыгунак і аўтадарог. Аэрапорт. Прам-сць: чорная металургія, судна- і самалётабудаванне, вытв-сць электраабсталявання, хім., тэкст., харчасмакавая, у т. л. рыбакансервавая і тытунёвая. Цэнтр рыбалоўства. 2 ун-ты. Кліматычны прыморскі курорт. Гатычны сабор (13 ст.) і кляштар (14 ст.).

т. 14, с. 162

САН-ФРАНЦЫ́СКА (San Francisco),

заліў Ціхага ак. каля берагоў Паўн. Амерыкі (ЗША). Злучаецца з акіянам пралівам Залатыя Вароты. Даўж. 88 км, шыр. 20 км. Б.ч. бухты мелкаводная, найб. глыб. 19 м. Упадаюць рэкі Сакрамента, Сан-Хаакін. На зах. беразе — г. Сан-Францыска, на ўсх. — гарады Окленд, Берклі, Рычманд. Берагі заліва злучаны мастамі, у т. л. адным з найдаўжэйшых у свеце — 14,4 км.

т. 14, с. 164

СА́ЎТ-БЕ́НД (South Bend),

горад на Пн ЗША, у штаце Індыяна. Засн. ў 1820. 99,4 тыс. ж., з г. Мішавока і агульнымі прыгарадамі каля 250 тыс. ж. (1998). Трансп. вузел. Прам-сць: аўтамаб., вытв-сць дэталей і вузлоў для самалётаў і ракет, с.-г. машын, падшыпнікаў, кавальска-прэсавага і інш. абсталявання; гумава-тэхн., металургічная, металаапрацоўчая. 2 ун-ты. Музей і маст. галерэя.

т. 14, с. 197

СВАРО́ЖЫЧ,

вобраз стараж. міфалогіі ўсх. славян, божаства зямнога агню, сын Сварога. Яму пакланяліся, да яго звярталіся з малітвай (найчасцей гэта рабілі каля ёўні). У час сушкі снапоў у ёўні спальвалі неабмалочаны сноп жыта як ахвяру С. Прымхлівыя людзі лічылі, што С. можа адвесці бяду. З пашырэннем хрысціянства імя С. паступова знікла, але сляды культу захоўваліся да канца 19 ст.

М.​Ф.​Піліпенка.

т. 14, с. 246

СЕБУ́ (Cebu),

горад на Філіпінах, на в-ве Себу. Адм. ц. аднаймен. правінцыі. Вядомы з 16 ст. Каля 700 тыс. ж. (2001). Марскі порт, вузел аўтадарог. Міжнар. аэрапорт. Гандлёва-размеркавальны цэнтр с.-г. раёна. Прам-сць: нафтаперапр., металаапр., цукр., алейная. 5 ун-таў, у т. л. каталіцкі з 1595. Арх. помнікі ісп. калан. архітэктуры 16—17 ст. (форт, цэрквы, жылыя дамы).

т. 14, с. 286

СЕН-ДЭНІ́ (Saint-Denis),

горад у Францыі, на р. Сена, паўн. прамысл. горад-спадарожнік Парыжа. Засн. пры аднайм. абацтве ў 7 ст. Каля 110 тыс. ж. (2001). Трансп. вузел, порт на канале Сен-Дэні. Прам-сць: чорная металургія, аўта- і станкабудаўнічая, хім., шкляная, харчовая. Муніцыпальны музей гісторыі і мастацтва. Гатычны касцёл абацтва С.-Д. (12 ст.) — месца пахавання франц. каралёў.

т. 14, с. 326