амія́нт
(гр. amiantos = чысты)
мінерал з групы амфіболаў, адна з разнавіднасцей азбесту.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
алігакла́з
(ад аліга- + гр. klasis = разлом)
пародаўтваральны мінерал класа сілікатаў, разнавіднасць плагіяклазу.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
галме́й
(ням. Galmei, ад с.-лац. calamina)
мінерал, шчыльная, дробназярністая разнавіднасць каламіну.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
піраці́н
(гр. pyrrhotine = чырвань)
мінерал класа сульфідаў бронзава-жоўтага колеру; магнітны калчадан.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
празе́м
(ад гр. prasios = светла-зялёны)
мінерал, разнавіднасць кварцу светла-зялёнай афарбоўкі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
рубелі́т
(ад лац. rubellus = чырванаваты)
мінерал класа сілікатаў чырвонага колеру, разнавіднасць турмаліну.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
тары́т
(ад торый)
мінерал класа сілікатаў чорнага, бурага, аранжавага колеру; руда торыю.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
цынкі́т
(ням. Zinkit)
мінерал класа вокісаў і гідравокісаў чырвонага колеру; цынкавая руда.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
крэ́мень, ‑ю, м.
1. Вельмі цвёрды мінерал, разнавіднасць крэменязёму, які раней выкарыстоўвалі для высякання агню (цяпер скарыстоўваецца ў керамічнай і шкляной прамысловасці). Высякаць агонь з крэменю. □ Пахадзіўшы ля камення, адшукаў ён моцны крэмень і нарэзаў ім узоры, а яны — зіхцяць, як зоры. Дубоўка.
2. перан. Пра чалавека з цвёрдым, стойкім характарам. — Вы ў гэтага хлапчука ні аб чым не пытайцеся. Не скажа. Гэта не хлопец, а крэмень. Лынькоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
СЕРАБРА́ ГАЛАГЕНІ́ДЫ,
неарганічныя хім. злучэнні серабра з галагенамі. Найб. пашыраны фтарыд AgF, хларыд (у прыродзе мінерал хлораргірыт) AgCl, брамід (бромаргірыт) AgBr, ёдыд (ёдаргірыт) AgJ.
Крышт. рэчывы; AgCl бясколерны, астатнія С.г. жоўтага колеру. Практычна нерастваральныя ў вадзе (за выключэннем AgF). Раствараюцца ў водным аміяку з утварэннем комплексных аміякатаў. Святлоадчувальныя; пад уздзеяннем святла раскладаюцца з вылучэннем метал. серабра. Атрымліваюць узаемадзеяннем серабра з галагенамі або з канцэнтраванымі растворамі галагенавадародных кіслот, нерастваральныя — абменным узаемадзеяннем серабра нітрату з адпаведнымі растваральнымі галагенідамі. Хларыд, брамід і ёдыд выкарыстоўваюць для вытв-сці святлоадчувальных матэрыялаў (папера фатаграфічная, плёнка кіна- і фатаграфічная); хларыд як дэтэктар касм. выпрамяненняў, для вырабу элементаў аптычнай часткі інфрачырв. спектрометраў; брамід як каталізатар у арган. сінтэзе; ёдыд пры гальванічным серабрэнні, як крыніцу цэнтраў крышталізацыі вады ў воблаках пры барацьбе з градам.
т. 14, с. 340
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)