СІНЯ́ К (Gyroporus cyanescens),
шапкавы базідыяльны грыб сям. балетавых. Пашыраны ў Еўразіі і Паўн. Амерыцы. На Беларусі трапляецца ў жн. —вер. на пясчанай глебе ў хвойніках і дубровах.
Пладовае цела — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 6—15 см , пукатая, потым распасцёртая, сухая, апушаная, светла-бурая або саламяна-жоўтая *. Мякаць белая, на зломе хутка і моцна сінее (адсюль назва). Трубачкі свабодныя з белымі або ружавата-бураватымі порамі. Ножка выш. 7—8 см , клубнепадобная, аднаго колеру з шапкай. Споры гладкія, яйцападобныя, светла-жаўтаватыя. Ядомы.
Сіняк .
т. 14, с. 410
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
аператы́ ўны , ‑ая, ‑ае.
Здольны хутка і правільна выконваць практычныя задачы; дзейсны. — Абавязак кур’ера быць аператыўным, загады выконваць бездакорна. Васілевіч .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
згушча́ цца , ‑аецца; незак.
1. Незак. да згусціцца.
2. Паддавацца згушчэнню. Пара пры ахаладжэнні хутка згушчаецца.
3. Зал. да згушчаць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
манта́ чыць , ‑чу, ‑чыш, ‑чыць; незак.
Разм. Неразумна траціць што‑н.; марнатравіць. [Даніла:] — Скажаш, каб авёс не мантачылі. Ворыва хутка . Караткевіч .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
наско́ ра , прысл.
Разм. Хутка , наспех. Зрабіць наскора. Паесці наскора. □ К .. [краўцу] падбягалі людзі, наскора віталіся і адбягалі да работы. Чорны .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
парвеню́ , нескл. , м.
Уст. зневаж. Чалавек, які прабіўся ў вышэйшыя слаі грамадства або хутка дасягнуў высокага службовага становішча; выскачка.
[Фр. parvenu.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
перашмыгну́ ць , ‑ну, ‑неш, ‑не; ‑нём, ‑няце; зак.
Разм. Хутка і непрыкметна перамясціцца куды‑н. Вавёрка перашмыгнула на другое дрэва.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прышыбава́ ць , ‑бую, ‑буеш, ‑буе; зак.
Разм. Прыйсці хутка , спорнымі крокамі. [Аўдуля] неўзабаве прышыбавала з ночвамі. Лупсякоў . Дамоў [маці] прышыбавала подбегам. Кірэйчык .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
скорапсава́ льны , ‑ая, ‑ае.
Які хутка псуецца пры звычайных умовах захавання, які патрабуе асобых умоў захавання. Скорапсавальныя прадукты. Скорапсавальны груз.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
слабі́ цельны , ‑ая, ‑ае.
Які дапамагае хутка спаражніць кішэчнік. // у знач. наз. слабі́ цельны , ‑ага , н. Лякарства, якое слабіць. Прымаць слабіцельнае.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
