Свіна́рка1 ‘сівец, Nardus L.’ (Сл. ПЗБ, Шатал.). Відавочна, ад свін‑ (гл. свіны); назва магла быць дадзена за малаўжывальнасць травы; параўн. яе назвы ў іншых славянскіх мовах: укр.псянка, польск.psiarka, славац.psica < *pьsъ ‘сабака’ (Махэк, Jména, 293) або, што болей верагодна, з-за падабенства да свіной шчаціны, параўн. укр.свинниця, рус.щети́нница ‘тс’ (ЕСУМ, 5, 191).
пёстрый соста́в населе́ния неаднаста́йны (ро́зны) склад насе́льніцтва;
пёстрый стиль квяці́сты стыль.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Hundm -(e)s, -e саба́ка;
vor die ~e géhen*разм. прапа́сці, загі́нуць, збанкрутава́ць;
◊
da liegt der ~ begrábenразм. вось дзе саба́ка закапа́ны;
mit állen ~en gehétzt sein≅ прайсці́ аго́нь і ваду́;
j-n auf den ~ bríngen*разм. разары́ць [даве́сці да гале́чы] каго́-н.;
getróffener ~ bellt≅ на зло́дзеі ша́пка гары́ць; хто парася́ ўкра́ў, таму́ і ў вуша́х пішчы́ць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Вы́пса ’пагардлівая назва састарэлага’ (Нас., Гарэц.); ’сабачая морда’ (Бяльк.). Рус.смал.вы́пса ’лаянка’. Традыцыйна лічыцца літуанізмам; яшчэ Карскі (Белорусы, 128) параўноўваў з літ.vypsau, vypsóti ’стаяць або сядзець з насмешлівым выразам твару’. Урбуціс (Baltistica, 5 (1), 53) указвае і на зафіксаванае ў картатэцы (адзін раз) LKŽvypsá ’мянушка чалавека’. У семантычных адносінах вельмі прывабліва звязаць гэта слова з выпсець (гл.); параўн., напр., думку аб сувязі рус.хрыч са ст.-рус.гричь ’сабака’ (Трубачоў, Происх., 27), але словаўтварэнне тлумачыць у гэтым выпадку цяжка.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
даві́цца1, даўецца; зак.
Кончыць віцца, звіцца.
даві́цца2, даўлюся, давішся, давіцца; незак.
1. Задыхацца ад чаго‑н., што засела ў горле. Сабака дабіўся кветкай. □ Антось вылупіў вочы і моўчкі давіўся гарачай заціркай.Бядуля.// Задыхацца ад прыступу кашлю, смеху і пад. А навокал хлопцы давяцца ад смеху.Бачыла.//перан. Харчавацца чым‑н., што прыелася, абрыдла. — Ледзьве не чатыры гады давіўся .. [пашай] у акопах, каб яна спрахла.«ЛіМ».
2.Зал.да давіць 2 (у 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
та́кса1, ‑ы, ж.
Дакладна ўстаноўленая расцэнка тавараў або размер аплаты працы і паслуг. Акцызнік набіваў сабе цану, хоць і ведаў, што больш, чым у такое, Завішнюк не заплаціць.Пташнікаў.[Начальнік:] — Нават буду ведаць таксу, што за кожны рэйс у лес па дровы .. бярэцца па сто рублёў.Скрыган.
[Фр. taxe ад лац. taxare — ацэньваць.]
та́кса2, ‑ы, ж.
Невялікі гладкашэрсны сабака з крывымі кароткімі нагамі і доўгім тулавам. [Дзядзя:] — Жах! Каб ты[гр] у кабеціных руках ператварыўся ў таксу ці балонку?!Корбан.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
цяць, тну, тнеш, тне; тнём, тняце; пр. цяў, цяла, ‑ло; заг. тні; зак.каго-што і без дап.
1. Ударыць, даць чым‑н. Каманду пастроілі і загадалі: «Марш!» Калі ж яна не скранулася з месца, былы гандляр яйкамі з бабскім віскам кінуўся на першага ў крайняй двойцы і з маху цяў яму прыкладам у грудзі.Брыль.
2. Балюча ўкусіць. Сабака моцна цяў за нагу. □ Блыха тне чалавека, ды і схаваецца ў кажушнай воўне.Дубоўка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
rasowy
rasow|y
1. расавы;
dyskryminacja ~a — расавая дыскрымінацыя;
stosunki ~e — расавыя адносіны;
2. пародзісты; пародны; чыстакроўны;
~y pies — пародны сабака
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
накі́нуццасов., в разн. знач. набро́ситься, наки́нуться; (перен. — ещё) обру́шиться;
саба́ка ~нуўся на незнаёмца — соба́ка набро́силась (наки́нулась) на незнако́мца;
н. на яду́ — набро́ситься (наки́нуться) на еду́;
н. з пыта́ннямі — набро́ситься (наки́нуться) с вопро́сами
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
zúlaufen*vi(s)
1) (auf A) падбяга́ць (да каго-н.);
ein zúgelaufener Hund прыблу́дны саба́ка
2) сцяка́цца, збяга́цца
3) схо́дзіцца, зву́жвацца;
eng ~ зву́жвацца;
spitz ~ зака́нчвацца вастрыём
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)