абаро́т, ‑у, М ‑роце, м.

1. Поўны круг, зроблены пры вярчэнні. Кола робіць дзесяць абаротаў за секунду. Працаваць на малых абаротах. // Спец. Перавернуты пласт. Апрацоўка глебы з абаротам пласта.

2. Спец. Сукупнасць работ, аперацый, якія складаюць поўны цыкл у выкарыстанні чаго‑н., а таксама час, неабходны для гэтага. Абарот вагонаў.

3. Абарачэнне грашовых сродкаў і тавараў, гандлёва-прамысловыя аперацыі на ўзнаўленне і атрыманне прыбытку. Пусціць грошы ў абарот. □ За свае дзесяткі або сотні рублёў, якія маленькія людзі кладуць у банкі або ашчадныя касы, яны атрымліваюць працэнты тры або чатыры капейкі на рубель, а багачы складаюць з гэтых дзесяткаў — мільёны, расшыраюць на гэтыя мільёны свой абарот і нажываюць па дзесяць і дваццаць капеек на рубель. Ленін. // Сродкі, тавары, якія знаходзяцца ў абарачэнні. Гадавы абарот. Гандлёвы абарот.

•••

Браць (узяць) у абарот гл. браць.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

рэкла́ма, ‑ы, ж.

1. Мерапрыемствы, якія праводзяцца для таго, каб стварыць шырокую вядомасць каму‑, чаму‑н., прыцягнуць спажыўцоў, пакупнікоў, гледачоў. Задумана гэта [набыць мядзведзяў] было ў камерцыйных мэтах, дзеля рэкламы, каб прыцягнуць у пушчу багатых і вяльможных паляўнічых. В. Вольскі. — Лепшая рэклама, — заявілі.. [работнікі прылаўка], — гэта тавары высокага класа. «Звязда». // Распаўсюджанне звестак пра каго‑, што‑н., каб стварыць папулярнасць. — Рэклама мне не трэба, Антон Ягоравіч, не дзеля яе я пайшоў у калгас, мяне турбуюць іншыя рэчы. Хадкевіч. Відаць, гэтым людзям была патрэбна гучная рэклама і доказы энергічнай дзейнасці для справаздачы перад сваімі гаспадарамі-філантропамі. Машара.

2. Аб’ява, паведамленне з мэтай прыцягнуць увагу да чаго‑н. Насупраць на другім баку вуліцы мігцела агнямі малінавая рэклама кафэ. Вышынскі. Рэкламы вогненнымі завуць рукамі, Б’юць па вачах, прыціскаюць як прэсам: «Лётайце самалётамі! Ездзіце цягнікамі, Хуткімі і экспрэсамі!» Кірэенка.

[Ад лац. reclamare — крычаць.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

Gut n -(e)s, Güter

1) дабро́, дабро́ты; вы́гады;

nicht um álle Güter der Welt ні за што на све́це

2) маёнтак, маёмасць;

Hab und ~ уся́ маёмасць, уве́сь набы́так

3) тава́р; груз;

Güter des täglichen Bedárfs тава́ры штодзённага по́пыту

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

заме́жны

1. (находящийся за границей, за рубежом) зарубе́жный;

~ныя краі́ны — зарубе́жные стра́ны;

з. друк — зарубе́жная печа́ть;

~ная дзяржа́ва — зарубе́жное госуда́рство;

2. (относящийся к иному государству, стране) иностра́нный, заграни́чный;

з. капіта́л — иностра́нный капита́л;

~ныя — мо́вы иностра́нные языки́;

з. тава́ры — иностра́нные (заграни́чные) това́ры;

~ная камандзіро́ўка — заграни́чная командиро́вка;

3. (связанный с международными отношениями) иностра́нный, вне́шний;

Міністэ́рства заме́жных спраў — Министе́рство иностра́нных дел;

з. га́ндаль — вне́шняя торго́вля

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

спажыва́нне н. эк. Konsúm m -s; Verbráuch m -(e)s (чаго-н. an D.);

тава́ры шыро́кага спажыва́ння Gebráuchsartikel pl; Mássenbedarfsartikel pl, Gebráuchsgegenstände pl;

рэ́чы асабі́стага спажыва́ння Gégenstände des persönlichen Gebráuchs [Bedárfs];

спажыва́нне на душу́ насе́льніцтва Pro-Kópf-Verbráuch m;

грама́дскае спажыва́нне geséllschaftliche Konsumtión;

спажыва́нне праду́ктаў харчава́ння Spéisenverbrauch;

спажыва́нне электраэне́ргіі Strómverbrauch m;

спажыва́нне звыш но́рмы Überkonsum m;

рэгулява́ць спажыва́нне bedárfslenkend wírken

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

спарты́ўны Sport-; spórtlich, spórtgerecht, spórtmäßig;

спарты́ўная пляцо́ўка Spórtplatz m -(e)s, -plätze;

спарты́ўны касцю́м Túrnanzug [Spórtanzug] m -(e)s, -anzüge;

спарты́ўны абу́так Sport- und Túrnschuhe pl;

спарты́ўныя тава́ры Spórtartikel pl;

спарты́ўны агля́д Überblick über die Spórtereignisse;

спарты́ўнае тавары́ства Spórtverein m -s, -e, Spórtgemeinschaft f -, -en;

спарты́ўная за́ла Túrnhalle f -, -n, Spórthalle;

спарты́ўныя спабо́рніцтвы spórtliche Wettkämpfe;

спарты́ўны значо́к Spórtleistungsabzeichen n -s, -

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

узвы́сіць сов.

1. (построить) возвы́сить; возвести́;

ху́тка навасёлы ўзвы́сяць но́вы буды́нак шко́лы — ско́ро новосёлы возвы́сят (возведу́т) но́вое зда́ние шко́лы;

2. (увеличить) повы́сить; (цену — ещё) вздуть;

у. фунда́мент — повы́сить фунда́мент;

у. цэ́ны на прамысло́выя тава́ры — повы́сить (вздуть) це́ны на промы́шленные това́ры;

3. (придать более высокое общественное положение или значение) возвы́сить, подня́ть;

у. каго́-не́будзь у вача́х і́ншых — возвы́сить (подня́ть) кого́-л. в глаза́х други́х;

4. (о голосе) возвы́сить

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

hawk

I [hɔk]

1.

n.

1) я́страб -а m., ко́ршак -а, карша́к -а́ m.

2) і́ншыя драпе́жныя пту́шкі (напр. со́кал)

3) драпе́жнік -а m. (пра чалаве́ка)

2.

v.t.

1) палява́ць зь я́страбам або́ со́калам

2) налята́ць, як я́страб

II [hɔk]

v.t.

1) гандлява́ць у разно́с (разно́сячы тава́ры па ха́тах, ву́ліцах)

2) распаўсю́джваць, разно́сіць ве́сткі

III [hɔk]

1.

v.i.

1) адка́шлівацца

2) адха́рквацца

2.

n.

адка́шліваньне, адха́ркваньне n.

IV [hɔk]

n.

ке́льня f. (муляра́)

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

ма́рка ​1, ‑і, ДМ ‑рцы; Р мн. ‑рак; ж.

1. Значок аплаты паштовых і некаторых іншых збораў звычайна ў выглядзе чатырохвугольнай паперкі з абазначэннем цаны і якім‑н. рысункам. Гербавая марка. □ — Казімір! — хапіла яго за руку Ірынка. — Асцярожней! Ты ж не забывай, што я збіраю калекцыю паштовых марак. Краўчанка.

2. Знак, кляймо на тавары з абазначэннем горада, прадпрыемства, дзе вырабляўся тавар, яго якасць і інш. Фабрычная марка. □ І ў зарніцах аўтагеннай зваркі, Здаецца, бачым: з брамы завадской Аўтамабілі беларускай маркі Выходзяць на прастор зямлі маёй. Панчанка.

3. Гатунак, тып вырабу, тавару. Марка цэменту. Марка віна. □ Многія нават па гулу матора, пачутаму здалёк, пазнаюць ларку машыны. Дуброўскі.

4. Грашовая адзінка ў некаторых краінах. Задзівіўся дужа дзед, калі пакуп[нік] пачаў адлічваць яму грошы папяровымі маркамі. Колас.

•••

Пад маркай чаго — пад выглядам.

Трымаць (вытрымліваць) марку гл. трымаць.

ма́рка ​2, ‑і, ДМ ‑рцы; Р мн. ‑рак; ж.

Гіст.

1. Пагранічная вобласць з ваенным упраўлення ў раннефеадальнай Франкскай дзяржаве і ў сярэдневяковай Германіі.

2. Сялянская абшчына ў сярэдневяковай Заходняй Еўропе.

[Ням. Mark — мяжа.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

КАРЧМА́,

харчэўня, заезны дом, дзе спыняліся, харчаваліся, начавалі падарожнікі. Былі пашыраны на Беларусі, Украіне, у Польшчы. На Беларусі вядомы з часоў Кіеўскай Русі, найб. пашыраны ў 14 — пач. 20 ст. Ставілі іх на гандл. плошчах, гал. вуліцах гарадоў і мястэчак, у вёсках і фальварках, на гандл. шляхах, каля рачных перапраў, пры млынах і інш. З 16 ст. размяшчэнне і парадак дзейнасці К. рэгламентаваліся Статутамі ВКЛ, велікакняжацкімі і каралеўскімі прывілеямі, з канца 18 ст. — законамі Рас. імперыі. Падзяляліся на заезныя (тыпу гасцініцы) і шынковыя (тыпу харчэўні). Заезныя К. складаліся з вял. хаты-шынкоўні, дзе размяшчаліся каморы, гасціныя пакоі, і «заезду» — стайні, дзе распрагалі і кармілі коней, і вазоўні, дзе ставілі вазы і тавары. Шынковыя К. мелі простую арх.-планіровачную структуру і складаліся з 2- ці 3-камернага жылля з мураванай печчу для гатавання ежы, са сталамі і лавамі. У шынках і сенцах адасабляліся каморы для карчомнай маёмасці, прадуктаў, святліцы для заможных наведвальнікаў. Харчэўні, у якіх не дазвалялася гандляваць спіртным, наз. К. пакутнымі («тайнымі»), Вял. К. наз. аўстэрыямі.

Планіроўка К., яе канструкцыя і маст. вырашэнне набліжаны да нар. жылля. Кампактныя, пераважна прамавугольныя ў плане будынкі з дрэва, цэглы, у тэхніцы «прускага муру» завяршалі дахі, накрытыя саломай, чаротам, драніцай, гонтамі (вёскі Нача Воранаўскага, Міхалішкі Астравецкага р-наў Гродзенскай вобл.). У некат. К. жылыя пакоі размяшчаліся на 2-м паверсе або ў мезаніне, вылучаліся падчэнямі. Манум. выгляд мелі мураваныя К. са складанай планіроўкай, багатым вонкавым аздабленнем, насычаным пластыкай інтэр’ерам (напр., корчмы ў Гродне). Гар. К. маглі аб’ядноўвацца з крамамі, мець 2 шынкі. У 2-й пал. 18—19 ст. на аснове К. сфарміраваліся гасцініцы, паштовыя станцыі, заезныя дамы і інш.

Літ.:

Якімовіч Ю.А. Драўлянае дойлідства Беларускага Палесся. XVII—XIX стст. Мн., 1978.

С.​А.​Сергачоў.

Будынак былой карчмы ў вёсцы Нача Воранаўскага раёна Гродзенскай вобл.

т. 8, с. 111

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)