МЕТЭАРО́ГРАФ (ад метэа... + ...граф),
самапісная аэралагічная прылада для рэгістрацыі ціску, т-ры і вільготнасці ў свабоднай атмасферы. Уключае барограф, тэрмограф і гігрограф у адной прыладзе. Паказчыкі метэаралагічных элементаў сінхронна запісваюцца на адной стужцы, надзетай на барабан, які прыводзіцца ў рух гадзіннікавым механізмам або ветраком ці прапелерам. Пры дапамозе бараметрычнай формулы з запісу на стужцы вызначаюцца вышыні, якія адпавядаюць розным момантам пад’ёму, і лічбавыя значэнні метэаралагічных элементаў на гэтых вышынях. Падымаюць М. на шарах-зондах, самалётах, аэрастатах. М., які перадае свае паказанні ў час пад’ёму з дапамогай радыёсігналаў, наз. радыёзондам.
т. 10, с. 318
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НО́БЕЛЕЎСКІ ФОНД, Фонд Нобеля,
прыватная і незалежная адм.-фін. ўстанова, якая распараджаецца спадчынай А.Б.Нобеля. Засн. ў 1900 у Стакгольме паводле тастамента Нобеля, які завяшчаў перавесці яго маёмасць у наяўныя грошы (атрымалася 33 млн. швед. крон, ці 9,2 млн. дол. ЗША) і ўкласці іх у каштоўныя паперы, штогадовыя працэнты ад якіх прысуджаць як Нобелеўскія прэміі. З 1953 дзейнічае як звычайная фін. кампанія, у т. л. пазычае грошы. Кіруючы орган — Савет фонду (уваходзяць прадстаўнікі ўсіх устаноў, што выносяць рашэнні аб прысуджэнні Нобелеўскіх прэмій), які вызначае памер грашовых прэмій для нобелеўскіх лаўрэатаў.
т. 11, с. 356
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
кры́тык, -а, мн. -і, -аў, м.
1. Чалавек, які выступае з крытыкай (у 1 знач.) чаго-н.
Патрабавальны к.
2. Спецыяліст, які займаецца разглядам і ацэнкай літаратурных, музычных, тэатральных і іншых твораў мастацтва.
Літаратурны к.
Тэатральны к.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
няво́льны, -ая, -ае.
1. Які зроблены, адбыўся не наўмысна; выпадковы.
Н. сведка.
2. Які адбываецца не па сваёй волі; вымушаны.
Нявольнае расстанне з родным домам.
3. Тое, што і паднявольны (у 1 знач.).
|| наз. няво́льнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адста́лы, -ая, -ае.
1. Які адстаў ад іншых у дарозе.
Адсталая птушка.
2. перан. Які стаіць на больш нізкім узроўні развіцця параўнальна з іншымі.
А. чалавек.
Адсталая краіна.
Адсталыя погляды.
|| наз. адста́ласць, -і, ж. (да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
манумента́льны, -ая, -ае.
1. Які адносіцца да стварэння манументаў, помнікаў, да афармлення архітэктурных збудаванняў.
2. Велічны, грандыёзны, які ўражвае сваёй велічынёй, магутнасцю.
М. будынак.
3. Грунтоўны, глыбокі па змесце.
М. твор.
Манументальнае даследаванне.
|| наз. манумента́льнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пакры́шка, -і, ДМ -шцы, мн. -і, -шак, ж.
Чахол з тоўстай гумы, які нацягваецца на камеру веласіпеда, аўтамашыны і пад., а таксама скураны чахол, які нацягваецца на гумавую камеру мяча.
Гумавая п.
|| прым. пакры́шачны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
палаві́нчаты, -ая, -ае.
1. Які складаецца з дзвюх частак, палавін (спец.).
Палавінчатая цэгла (бітая).
2. перан. Пазбаўлены цэласнасці, паслядоўнасці, які не даводзіць чаго-н. да канца.
Палавінчатыя меры.
Палавінчатае рашэнне.
|| наз. палаві́нчатасць, -і, ж. (да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
паўзу́чы, -ая, -ае.
1. Які поўзае, перамяшчаецца шляхам поўзання.
Паўзучыя гады (пра змей).
2. Які сцелецца па зямлі або чапляецца за што-н.
Паўзучыя расліны.
○
Паўзучы эмпірызм (кніжн., неадабр.) — няўмелае апісанне фактаў без іх аналізу і абагульнення.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пляск, -у, м. (разм.).
1. Гук, які атрымліваецца пры ўдары чым-н. па вадзе або вады аб што-н.
П. вады.
2. Гук, які атрымліваецца пры ўдары далоні аб далонь або далонню па чым-н.
П. далоней.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)