1. Прыхарошвацца, адмыслова прыбірацца, прыводзіць сябе ў парадак. Пакуль чапурыліся калгасныя артысты, пакуль падыходзілі да стагоў людзі, Уладзімір Іванавіч паспеў што-нішто расказаць.Кірэйчык.Варка такі сябе глядзела: як толькі прыходзіла з поля, чысценька вымывалася, круцілася перад люстрам, запляталася, чапурылася і станавілася такою, хоць ты яе ў тэлевізар паказвай.Сабаленка.Дзедка пагаліўся, Стаў ён чапурыцца — Маладзей зрабіўся Так гадкоў на трыццаць!Валасевіч.
2. Надзімацца, натапырвацца (пра птушак). На прасторным двары Сімона чапурыўся дурны ганарлівы індык.Самуйлёнак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пету́хв разн. знач. пе́вень, род. пе́ўня м.;
пе́рвые петухи́ пе́ршыя пе́ўні;
до петухо́в (встава́ть, сиде́ть) да пе́ўняў;
инде́йский пету́хінды́к;
◊
кра́сный пету́х чырво́ны пе́вень;
пусти́ть петуха́ пусці́ць пе́ўня.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
dumny
1. ганарлівы, горды;
dumny z dzieci — ён ганарыцца дзецьмі;
2. ганарысты, фанабэрысты;
dumny jak paw — ганарысты як паўлін (індык)
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Пуры́шка ’парэчка’ (Адм.): заружавеўшыся, маўляў, пурышкі на ясным сонцы (Лёсік) сюды ж, магчыма, і рус.пуры́ш ’індык’. Відаць, узыходзіць да *pyriti/*puriti ’смажыць, пячы’, параўн. серб.-харв.пу̏рити ’падсмажваць’, укр.пи́рити ’чырванець ад гневу’, славен.piriti se ’чырванець (ад злосці)’, польск.zapyrzyć się ’зачырванецца’, в.-луж.pyrić ’паліць’, што да *pyrь ’агонь’ (Куркіна, Этимология–1994–1996, 202–203); інакш адносна рускага слова Фасмер, 3, 410 (< рус.пы́рить ’тапырыць пер’е’). Паводле Трубачова (Зб. памяці Талстога, 1, 309), зыходнае *puriti з першапачатковым значэннем ’пячы, грэць’ захавалася толькі ў прыставачных утварэннях, куды адносяцца рус.дыял.опу́ри́ть ’абдаць мачой’ і пад. Параўн., аднак, рус.дыял.пу́рить ’мачыцца’ і папярэдняе слова. Не выключана, што з’яўляецца адаптаваным паланізмам, параўн. польск.porzeczki ’парэчкі’ (Арашонкава–Чабатар, Адм.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
балбата́цьнесов., разг.
1. болта́ть, тарато́рить, балабо́лить;
2. болта́ть, говори́ть глу́пости;
3. (говорить громко, но невнятно) лопота́ть, долдо́нить;
не разбярэ́ш, што ён ~бо́ча — не разберёшь, что он лопо́чет (долдо́нит);
~бо́ча, як інды́к — лопо́чет, как индю́к;
4. (о воде и т.п.) бу́лькать, клокота́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
sträuben
1.vt тапы́рыць, шчаці́ніць;
der Trúthahn sträubte die Fédernінды́к распушыў пе́р’і
2.~, sich
1) тапы́рыцца, шчаці́ніцца;
die Háare ~ sich vor Entsétzen валасы́ ста́лі ды́бам ад жа́ху
2) (gegen A) супраціўля́цца (чаму-н.); упа́рціцца
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)