марфе́ ма
(фр. morpheme, ад гр. morphe = форма)
частка слова (корань, суфікс, прыстаўка або канчатак ), якая мае лексічнае або граматычнае значэнне.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Про́ весна ў выразе на про́ весні ’на прадвесні’ (ТС ). З про- і вясна або з праве́ сне (гл.), дзе канчатак М. скл. быў заменены на канчатак Н. скл. па аналогіі з наз. ж. р. на ‑а .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
оконча́ ние ср.
1. (действие) заканчэ́ нне, -ння ср. э́ нне, -ння ср.
2. (конец) кане́ ц, род. а́ м.
3. грам. канча́ так , -тка м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
inflect
[ɪnˈflekt]
v.t.
1) гнуць; згіна́ ць, угіна́ ць
2) мяня́ ць тон або́ вышыню́ го́ ласу
3) мяня́ ць канча́ так сло́ ва, скланя́ ць або́ спрага́ ць
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
По́ ўш ’землярыйка’ (ТС ). Ад поўх (гл.). Канчатак -ш. як у мыш .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пачапа́ ць ’начапляць, нанізаць, панавешваць’ (Нас. ). З польск. poczepiać ’паначапляць адно за адным, папрычапляць’. Канчатак , беларускі (‑аць ).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Лызь-мызь ’трохі, лізь-мазь’ (Бяльк. ). Да ліза́ ць (гл.); мызь (ад мазь! ) мае канчатак ‑ызь па аналогіі да першай часткі.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пашано́ тка ’плётка’ (карэліц. , Сцяшк. Сл. ). Відаць, з пашамотка , якое з польск. (po‑ )szamotać się ’трымцець, біцца, пляскацца’. Канчатак , як у плётка .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Няба́ вам (niebawam ) ’праз некаторы час’ (Пятк. 2 ). Да бавіць (гл.), утворана пры дапамозе суф. -ам , па паходжанні — канчатак творн. скл. м. р.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Луно ’бяльмо на воку’ (слон., Арх. Бяльк. ; івац. , Нар. сл. ). Да лунь 2 Канчатак ‑но (< прасл. ‑no ), як у pętьno > рус. пятно ’пляма’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)