тума́ніцца несов., в разн. знач. тума́ниться;
удалечыні́ ~ніўся лес — вдали́ тума́нился лес;
во́чы ~няцца — глаза́ тума́нятся;
галава́ т. — голова́ тума́нится
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вары́ць несов.
1. (пищу) вари́ть, гото́вить, пригота́вливать, приготовля́ть;
2. тех. вари́ть;
в. сталь — вари́ть сталь;
◊ галава́ (не) ва́рыць — голова́ (не) ва́рит
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прыгаво́рка ж. пригово́р м., пригово́рка, прибау́тка;
◊ галава́ з пакло́нам, язы́к з ~кай — погов. голова́ с покло́ном, язы́к с пригово́ром (с прибау́ткой)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
МЭ́РДАК ((Murdoch) Айрыс) (15.7.1919, Дублін — 8.2.1999),
англійская пісьменніца. Скончыла Оксфардскі (1942) і Кембрыджскі (1948) ун-ты. У 1952—67 выкладала філасофію ў Оксфардскім ун-це і Каралеўскім каледжы мастацтваў у Лондане. Як пісьменніца фарміравалася пад уплывам філасофіі экзістэнцыялізму (кн. «Сартр — рамантычны рацыяналіст», 1953). Вядомасць прынёс першы раман «Пад сеткай» (1954). У раманах «Звон» (1958), «Адсечаная галава» (1961), «Дзікая ружа» (1962), «Чорны прынц» (1972), «Мора, мора» (1978), «Вучань філосафа» (1983) і інш. філас. і маральна-этычныя праблемы: свабоды і наканаванасці, жыцця і смерці, чалавека і яго веры. Звярталася і да гісторыка-паліт. тэматыкі (раман «Чырвонае і зялёнае», 1965). Аўтар філас.-эстэт. прац «Пра ўзвышанае і прыгожае» (1959), «Экзістэнцыялісты і містыкі: Нататкі пра раман новай утылітарнай эпохі» (1970), п’ес, інсцэніровак. Яе творы насычаны літ. рэмінісцэнцыямі, спалучаюць псіхалагізм, экспрэсіўнасць, драматызм падзей і характараў з «гатычнымі» элементамі, умоўнасцю, прытчавасцю.
Тв.:
Рус. пер. — Соч. Т. 1—3. М., 1991;
Отсеченная голова: Романы. Мн., 1995.
Е.А.Лявонава.
т. 11, с. 58
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
закружи́ться
1. (начать кругообразно вертеться) закруці́цца;
2. (начать летать кругообразно) закружы́цца;
◊
в голове́ закружи́лось у галаве́ закруці́лася (закружы́лася);
голова́ закружи́лась галава́ закруці́лася (закружы́лася).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
праве́трыцца сов.
1. прям., перен. прове́триться;
пако́й ~рыўся — ко́мната прове́трилась;
галава́ балі́ць, трэ́ба п. — голова́ боли́т, на́до прове́триться;
2. прове́триться, просуши́ться, просо́хнуть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Бурла́к ’бурлак’ (БРС, Нас.), ’парабак, батрак’ (КЭС), ’здаравенны чалавек’ (Нас.), ’лайдак, гультай’ (КЭС). Укр. бурла́к, бурла́ка ’бабыль, бяздомны чалавек, халасцяк’. Рус. бурла́к ’работнік на рачных судах; селянін на заработках; здаравенны хлопец; халасцяк; валацуга’. Польск. burłak (< укр.). Вельмі цёмнае слова. Версіі пра запазычанне (з тат. мовы або з с.-в.-ням.; агляд іх гл. Фасмер, 1, 245–246; Шанскі, 1, Б, 233) пераконваюць слаба. Шанскі, там жа, хоча выводзіць яго з рус. *бурло ’крыкун’ (< бурло ’найбольшы звон на званіцы’). Але гэта вельмі няпэўна. Рудніцкі (1, 263) бачыць сувязь з дзеясловам слав. *burliti ’бурліць’ (параўн. укр. бурли́‑голова ’неспакойны чалавек’, бурлі́й ’крыкун, баламут’). Вельмі няпэўным з’яўляецца вывядзенне Шанскім (там жа) бел. і ўкр. слова з рус. мовы.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Bonus dux bonum reddit comitem
Пры добрым правадніку ‒ добры спадарожнік.
При хорошем проводнике ‒ хороший спутник.
бел. Які поп, такі і прыход. Які пастух, такое і стада.
рус. Каков барин, таков и крестьянин. Каков пастырь, таковы и овцы. Каков пастух, таково и стадо. Каков хозяин, таков и слуга. Каков поп, таков и приход.
фр. Tel curé telle paroisse (Каков кюре/поп, таков и приход).
англ. Like priest, like people (Каков поп, таков и приход).
нем. Wie das Haupt, so die Glieder (Какова голова, таковы и конечности). Der Deckel ist würdig des Deckels (Крышка достойна крышки). Wie der Kopf, so der Hut (Какова голова, такова и шляпа). Wie das Fleisch, so die Suppe (Каково мясо, таков и суп).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
рэ́шата ср. (мн. рашо́ты, род. рашо́т) решето́;
◊ галава́ як р. — дыря́вая голова́;
цу́ды ў рэ́шаце — чудеса́ в решете́;
насі́ць ваду́ рэ́шатам (у рэ́шаце) — погов. носи́ть во́ду решето́м
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
решето́ рэ́шата, -та ср., мн. рашо́ты, род. рашо́т;
◊
носи́ть во́ду решето́м погов. насі́ць ваду́ ў рэ́шаце (рэ́шатам);
голова́ как решето́ галава́ як рэ́шата;
чудеса́ в решете́ цу́ды ў рэ́шаце.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)