1) паўафіцыйная назва Левабярэжнай Украіны (разам з г. Кіеў) у складзе Расіі ў 1667—1764. Кіравалася гетманам, карысталася пэўнай аўтаноміяй (мела ўласныя адм.-тэр. сістэму, суд, фінансы, войска). Рас. ўрад у 1722 і 1734 часова, у 1764 канчаткова скасаваў гетманскае праўленне.
2) Назва ў гіст. л-ры рэжыму «гетмана Украіны» П.П.Скарападскага ў крас.—снеж. 1918. Гл. таксама раздзел Гісторыя ў арт.Украіна.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
МІЖНАРО́ДНАЯ ГАНДЛЁВАЯ ПАЛА́ТА (МГП; International Chamber of Commerce),
няўрадавая міжнар.арг-цыя. Засн. ў 1919. Аб’ядноўвае гандл. палаты каля 100 краін. Месцазнаходжанне — Парыж. Садзейнічае паляпшэнню эканам. адносін паміж краінамі, устанаўленню дзелавых кантактаў і ўзаемаразумення, забяспечвае аднастайнае тлумачэнне асн. правіл міжнар. гандлю. Пры МГП дзейнічаюць Міжнар. арбітражны суд і Бюро сувязі з ААН і яе спецыялізаванымі ўстановамі. Рашэнні МГП носяць рэкамендацыйны характар.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
GeríchtIn -(e)s, -e суд;
éine Sáche vor ~ bríngen* узбуджа́ць спра́ву ў судзе́;
j-n vor ~ láden* вы́клікаць каго́-н. у суд;
von ~s wégen у судо́вым пара́дку;
über j-n zu ~ sítzen* судзі́ць каго́-н.;
zu ~ sítzen* засяда́ць у судзе́;
das Jüngste ~рэл. стра́шны суд
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
тавары́скі, ‑ая, ‑ае.
1. Які мае адносіны да таварыша (у 1, 2 знач.). Мы шчаслівыя жыць,.. штодзённа адчуваючы дабратворную цеплыню і натхняючую сілу бескарыслівай узаемадапамогі і таварыскай падтрымкі.Машэраў.
2. Уласцівы таварышу, таварышам; шчыры, сяброўскі. Тое, што за звычайнымі таварыскімі словамі таілася і нарастала больш глыбокае пачуццё, Паходня разумеў, але недастаткова ўяўляў, як іх адносіны могуць развівацца далей.Хадкевіч.Да позняй ночы ішла ля кастра таварыская гутарка.Лынькоў.
3. Кампанейскі, які лёгка ўступае ў кантакты з другімі; згаворлівы. [Самуйлёнак] быў вельмі таварыскім і ўважлівым да людзей, у якіх прыкмячаў здольнасці і працавітасць.Хведаровіч.І сапраўды, ён [мінамётчык] усім спадабаўся: шчыры, няхітры, таварыскі.Грамовіч.
4. Які не мае афіцыяльнага характару (пра спартыўныя спаборніцтвы). Таварыская сустрэча хакейных каманд.
•••
Таварыскі судгл.суд.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Arbitráge[-ʒə]f -, -n
1) юрыд арбітра́ж; траце́йскі суд
2) камерц. арбітра́ж
3) (пры́кладная) ацэ́нка
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Су́дна ’плавальны сродак’, ’вядро’ (ТСБМ), судно́ ’пасудзіна’ (Нас., Сл. ПЗБ, Ян., Мат. Гом., Касп., Бяльк.), ’карабель’ (Сл. ПЗБ), ’вымя ў каровы’ (віц., Жыв. св.), ст.-бел.судно ’лодка, карабель’ (XV ст., КГС). Рус.су́дно ’судна; пасудзіна’, смал. ’вымя ў каровы’, ст.-рус.судьно ’судна; лодка’. Дэрыват з суф. ‑н‑ ад суд (гл. суды). Фасмер (3, 796) слова ў значэнні ’судна, лодка’ параўноўвае з франц.vaisseau ’карабель’ ад лац.vasscellum ’маленькая пасудзіна’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
няя́ўкаж. Níchterscheinen n -s; Férnbleiben n -s; Ábwesenheit f - (адсутнасць);
няя́ўка ў судюрыд. Níchterscheinen vor Gerícht;
няя́ўка з няўва́жнай прычы́ныúnentschuldigtes Férnbleiben
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
фо́рум
(лац. forum = плошча)
1) плошча ў Стараж. Рыме, дзе збіраўся народ, адбываліся сходы, суды і інш., а таксама народны сход, суд на гэтай плошчы;
2) масавы прадстаўнічы сход, з’езд;
3) перан. месца выступленняў, вялікіх сходаў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
вышэ́йшы, ‑ая, ‑ае.
1.Выш. ст.дапрым. высокі (у 1–3 знач.).
2. Галоўны, кіруючы. Вышэйшы суд. Вышэйшыя органы ўлады.
3. Самы высокі па ступені развіцця. Вышэйшы жывёльны свет. Вышэйшыя грыбы. Вышэйшая нервовая дзейнасць.
4. Наступны за сярэднім (у сістэме асветы). Вышэйшая адукацыя. Вышэйшая навучальная ўстанова.
•••
Вышэйшая ступень параўнаннягл. ступень.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
утра́тны, ‑ая, ‑ае.
Стратны. — Багаты які кірмаш, — сказаў Алесь. — Багаты, — адказаў Кастусь. — Толькі ўтратны. Бацька казаў, што летась ледзь прадалі пятую частку ўсяго завезенага.Караткевіч./узнач.наз.утра́тнае, ‑ага, н.Адзін з гасцей параіў быў праз суд спагнаць з Грамабойчыка ўтратнае.Крапіва.Ужо, каб вяселле раскідаць, трэ было ўтратнае вярнуць.Калюга.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)