nótdürftig

1. a бе́дны, гаро́тны, мізэ́рны;

ein ~es Áuskommen fínden* мець то́лькі са́мае неабхо́днае

2. adv абы-я́к;

~ bekléidet sein быць ама́ль раздзе́тым

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Páte m -n, -n

1) хро́сны (ба́цька); хро́сная (ма́ці);

bei éinem Kind ~ sein [stéhen*] быць дзіця́ці хро́сным ба́цькам [хро́снай ма́ці]

2) хро́снік, хрэ́снік

3) шэф

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Pflége f -, -n (G) до́гляд, нагля́д, кло́пат (за кім-н, чым-н.);

in ~ gében* адда́ць на выхава́нне;

in ~ sein выхо́ўвацца, быць пад нагля́дам

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Púlverfass [-fər-] і [-vər-] n -es, -fässer бо́чка з по́рахам;

wie auf dem ~ sítzen* перан. сядзе́ць нібы́ на бо́чцы з по́рахам; быць у вялі́кай небяспе́цы

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

tríefen* vi (s)

1) ка́паць, струме́ніцца

2) (h) быць зусі́м мо́крым;

vor Nässe ~ прамо́кнуць наскро́зь;

séine Hände ~ von Blut яго́ ру́кі ў крыві́

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

vorán a

1) напе́радзе, на чале́

2) напе́рад;

◊

ímmer lángsam ~! ≅ пама́лу е́дучы, дале́й зае́дзеш!;

j-m ~ sein ісці́ напе́радзе, быць пе́ршым; спарт. ве́сці

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Vórdergrund m -(e)s, -gründe пярэ́дні план;

etw. in den ~ stéllen вы́сунуць што-н. на пярэ́дні план;

im ~ stéhen* быць на пярэ́днім пла́не

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Сфе́ра ’шар ці яго паверхня знутры’, ’прастора дзеяння; межы распаўсюджвання’ (ТСБМ), сфэ́ра ’абшар, на які сягаюць сілы, уплывы нябеснага цела; круг уплыву’ (Ласт.), ’абсяг’ (Некр. і Байк.). Ст.-бел. спе́ра (сфе́ра) ’сфера, арбіта планет’, XV ст. < ст.-польск. sfera, spera < лац. sphaera ад грэч. σφατρα ’шар, мяч, ядро’ (Булыка, Лекс. запазыч., 139). Сучаснае слова можа быць паўторным запазычаннем з рус. сфе́ра, дзе з XVII ст. праз польск. sfera або ням. Sphaere, якія, далей, да той жа крыніцы; гл. Фасмер, 3, 815.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Сіня́ўка ‘маленькая рыбка’ (ПСл), ‘агульная назва рыб цёмнага ці стракатага колеру або маючых цёмную спінку, напрыклад, гальяна, Phoxims phoxims L.’ (Жук., Жукаў), ‘шчупак’ (Крыв., Янк. 2), ‘быстранка’ (Жук., Гіл., Жыв. св.), ‘верхаводка’ (Жыв. св., Сл. ПЗБ). Відавочна, ад сіні (гл.), параўн. сіня́вы ‘сіняваты’ (Нас., Байк. і Некр., Растарг.), сярод значэнняў якога прысутнічае і ‘шэра-папялісты’. Але сіня́ўка як назва верхаводкі і падобнай да яе быстранкі можа быць і пераўтварэннем з селя́ўкі, сіля́ўкі (гл. сялява) пад уплывам сіні. Гл. таксама сінь і аднакаранёвыя.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Нага́льны ’напорысты’, ’тэрміновы’, ’праліўны (пра дождж)’ (Сл. ПЗБ), укр. нагальний ’спешны’, ’раптоўны’, ’бурны, парывісты’. Відаць, можа быць звязана з *naglъ (гл. наглы), якое мае ўсе пералічаныя значэнні. Магчыма, сюды ж і рус. нагал ’заклік, вокліч ці песня ў такт працы’, якое Фасмер (3, 35) выводзіць з гилить ’смяяцца, насміхацца’ і якому ў сваю чаргу адпавядае укр. голити ’прыспешваць, паганяць’ (Брукнер, 133), серб.-харв. галити ’жадаць, прагнуць’ і інш., гл. галіцца (дзе дапускаецца супадзенне ў корані *gal‑ розных па паходжанню лексем).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)